Arritjet më të mëdha shkencore të 2014-s

Intervista - - ENCIKLOPEDI -

1. Ulja në kometë

Shkencëtarët ulën një anije kozmike në një kometë për herë të parë në nëntor, falë punës së shkencëtarëve të Agjencisë Hapësinore Evropiane. Pasi kaloi 10 vjet duke udhëtuar nëpër sistemin diellor, anija kozmike Rozeta preku më në fund tokën e kometës ChuryumovGerasimenko.

Ky moment shkakoi shumë psherëtima lehtësimi në qendrën e kontrollit të misionit, në Darmstadt të Gjermanisë. Në fakt, projekti ishte shumë i shtrenjtë dhe nuk kishte garanci se do të funksiononte. Shpresohet që Rozeta do të dëshifrojë disa nga sekretet e universit, të Sistemit tonë Diellor, mbase edhe të jetës në Tokë. Anija do të kalojë vitin që vjen duke ndjekur kometën, ndërkohë që ajo i afrohet diellit, duke kaluar dhe analizuar pjesëza të ndryshme, për të përcaktuar përbërjen e tyre.

3. Një enzimë, që mund të korrigjojë genet tona

Ky është një subjektet më të ndjeshëm, që i ndan shkencëtarët në dysh. A duhet të jenë të aftë njerëzit, që të korrigjojnë genet e njerëzve të tjerë? Përfitimet mjekësore janë të qarta, sepse mund të shërohen sëmundjet e trashëguara nëpërmjet geneve. Nga ana tjetër, disa kanë frikë nga kjo fuqi që vihet në duart e njerëzve. Ka prindër që do të duan të zgjedhin tiparet e fëmijëve të tyre, gjë që mund të shihet si të luash rolin e Zotit. Megjithëkëtë, shkencëtarja amerikane që ka zbuluar enzimën në fjalë, të quajtur CRISPR/Cas9, është lëvduar për kontributin e saj në fushën e gjenetikës dhe thuhet se mund të marrë çmimin Nobel. Duke studiuar një grup enzimash të disa bakterieve, Xhenifer Dudna gjeti se secila prej tyre mund të ngjitej pas disa geneve specifike të një qenieje të gjallë. Kjo çoi në shpikjen e enzimës CRISPR/Cas9, e cila jo vetëm është e aftë të njohë ADN-në e njeriut, por edhe ta ndryshojë atë. Teoria e Big Bang-ut supozohet të jetë

shshkaku i ekzistencës sonë, shpjegimi kencor i jetës nëTokë. Një nga konceptet në qendër të kësaj teorie është ai i zma

pëdhimit kozmik, i cili thotë se universi

trilsoi një zgjerim të fuqishëm në një të

së iardën sekondë të parë të ekzistencës

të tij dhe që prej asaj kohe, ka vazhduar zgjerohet. Për të testuar këtë teori, një

e grup shkencëtarësh vajtën në Polin Jugut, në një mision të quajtur bashkëpun

një imi BICEP2, në të cilin ata përdorën teleskop për të zbuluar dritën më të lashtë që mund të vrojtohet në botë. Nëse zgjerimi kozmik është vërtet

të mënyra se si ka filluar universi, kjo do thotë se duhet të kenë mbetur rrezatime kozmike në qiell, valë të energjisë gravitacionale që ofrojnë të dhëna se çfarë ka ndodhur në fillimin e kohërave. Para disa kohësh, shkencëtarët thanë se kishin gjetur sinjalin të cilin kërkonin: Një vizatim në qiell, të shkaktuar nga rrezatimi,

Deri që është tregues i zgjerimit kozmik. tani, ekzistojnë disa dyshime për vlerën

, e rezultateve dhe metodën e përdorur por kërkimet vazhdojnë.

5. Vaksina kundër kancerit

Në maj, studiuesit e klinikës Majo,

në SHBA, arritën të shëronin një grua nga një kancer gjaku, i cili deri tani konsiderohej si një formë e pashërueshme. Kjo bë e mundur u

duke i dhënë asaj një dozë të madhe kundër vaksine fruthit. Kaq i lartë ishte përqendrimi

i virusit në vaksinë, sa do të mjaftonte të mbronte

10 milionë njerëz nga fruthi. Shpejt paskëtaj, doktorët

zbuluan se trupi i saj ishte krejtësisht i lirë nga kanceri që

dukej se do t’i jepte fund jetës së gruas. Drejtuesi i kërkimeve,

Stefen Rasëll, e përshkroi këtë gjë si një “pikë referimi”.

“Ne e dimë prej shumë kohësh që mund ta fusim virusin

nëpërmjet enëve të gjakut dhe të shkatërrojmë kancerin

me metastaza te min-jtë, por nuk e kishim provuar më parë te

njerëzit”, tha ai. Kështu pra, nëse një vaksinë me virus

mund të shërojë një tip kanceri, duhet të ketë edhe të tjerë

në luftën kundër kancerit. Përbërësit: 2 petë sfoljat, 400 gramë gjoks pule me copëza, 2 qepë, 1 grusht ullinj pa fara, 1 grusht arra, kripë, piper, 2 lugë vaj. Përgatitja: Në një tavë të lyer me vaj, shtrojmë një petë sfoljat. Ndërkohë, kavërdisim qepën e prerë hollë, shtojmë copat e pulës, arrat, ullinjtë dhe e rregullojme me kripë e piper. E lëmë të ftohet dhe e hedhim përgatitjen mbi petën e shtruar, e hapim në mënyrë uniforme dhe e mbulojmë me

4. Rrezatimi

petën tjetër, duke i mbyllur mirë anët. E fusim të piqet në 180° derisa sfoljati sipër të bëhet i kuqërremtë.

Është gati për t’u shijuar.

P.S. Ky byrek mund të bëhet shumë mirë me copat e pulës apo gjelit të detit të mbetur nga darka e Vitit të Ri. Ne këtej nga Përmeti, kështu e kemi zakon, po e bëjmë me vezë e djathë dhe pa qepë dhe pa arra. Fusim edhe një monedhë brenda byrekut dhe e konsumojmë në drekën e 1 janarit, duke shpresuar të na bjerë leku. Sigurisht që petët i bëjmë vetë (i pjekim përpara), por mund të bëhet edhe me të gatshme, për kollajllëk.

Newspapers in Albanian

Newspapers from Albania

© PressReader. All rights reserved.