Zbulimet shkencore që tregojnë për mundësinë e jashtëtokësorëve

Intervista - - ENCIKLOPEDI -

Të gjithë ne jemi përbërë nga atome që dikur ishin pjesë e një ylli që shpërtheu, përfshi këtu atome karboni, azoti dhe oksigjeni, disa nga përbërësit themeltarë të jetës. Për miliarda vjet këto përbërës janë kondensuar për të formuar re gazi, yje të rinj dhe planete, gjë që do të thotë se këta përbërës gjenden në univers, si pasojë, është e mundur të ketë jetë jashtëtokësore.

Për më tepër, një numër i zbulimeve të reja tregojnë se është e mundur të ketë jashtëtokësorë, qoftë në sistemin tonë diellor, ose përtej tij. Pyetja që shtrohet tani nuk është më “Ka jetë jashtë Tokës”, por “A do ta zbulojmë ne ndonjëherë?”. Ja gjërat që dimë deri tani:

Në fillim të vitit, një ekip shkencëtarësh vlerësoi se afro 4.5 miliardë vite më parë, të paktën një e pesta e Marsit ishte e mbuluar me një oqean të ngrirë, më shumë se 137 metra i thellë. Çdo shenjë jete që ka notuar në këto ujëra mund të jetë e fshehur në tokën e Marsit. Por uji nuk është i mjaftueshëm, nevojitet edhe kohë. Në një studim të gushtit të kaluar, u zbulua se uji kishte ekzistuar në Mars për 200 milionë vjet më gjatë sesa mendohej më parë. Për më tepër, në Tokë kishte jetë në të njëjtën kohë kur ekzistonin liqenet e fundit në Mars.

Asteroidet dhe kometat janë çelësi i formimit të jetës në Tokë, mendojnë shkencëtarët. Në veçanti, goditjet e kometave, sipas studimit, mund të kenë shkaktuar një kombinim aminoacidesh dhe formuar gurët themelorë të jetës. Nga ajo që dimë ne për formimin e sistemit diellor, ka kometa të tjera, në sistemet e tjera diellore që janë të duke bërë të njëjtën gjë edhe tani.

Sateliti i vogël i Jupiterit, Europa, përshkohet nga disa vena kafe, që dyshohet se shkaktohen nga uji i ngrohtë, i pistë në mantelin e satelitit që del deri në sipërfaqen e tij. Europa mund të ketë më shumë ujë se Toka dhe kjo është arësyeja pse SHBA dhe Europa kanë investuar milionë dollarë për krijimin e misioneve ta ardhshëm hapësinore, të cilat do të kërkojnë për forma jetë nën sipërfaqen e saj.

Përveç kësaj, është e sateliti i Saturnit, Enceladus, për të cilin shkencëtarët kanë konfirmuar se, nën koren e tij prej akulli, ndodhet një oqean gjigand, universal. Ashtu si tek Europa, oqeani i Enceladusit është një vend ideal ku mund të ekzistojë një formë jete. Prova edhe më bindëse të jetës në Enceladus ishin ato të publikuar para pak kohësh në dy gazeta. Ato tregonin se erërat hidrotermale, të njëjtat që mund të kenë përhapur jetën edhe në Tokë, duket se veshin fundin e oqeanit të satelitit.

Përveç kësaj, oqeane të mëdha nëntokësore mund të ekzistojnë në të paktën 12 objekte të sistemit tonë diellor, mendojnë shkencëtarët. Problemi është si të zbulosh jetën në këto vende duke u futur në mantelin me ujë që ekziston qindra kilometra nën tokë…

Përveç Tokës, sateliti më i madh i Saturnit, Titani, është i vetmi trup qiellor në sistemin diellor me liqenj në sipërfaqe. Këta liqenj nuk janë të banueshëm, sepse janë të përbërë nga metan i lëngshëm, jo ujë. Megjithatë, një studim tregoi se si kishte qeliza të gjalla që jetonin edhe me metan, jo me oksigjen.

Ka plot planete si Toka jonë

Ka mundësi që jeta të formohet dhe zhvillohet vetëm në planete të ngjashme me Tokën, gjë që do të thotë se mund të gjejmë jashtëtokësorë vetëm jashtë sistemit tonë diellor. Në korrik, shkencëtarët zbuluan një planet të ngjashëm me Tokën, 1400 vite dritë larg. Madhësia e tij, orbita, dielli dhe mosha tregojnë për “mundësinë e jetës diku në sipërfaqe...nëse të gjithë përbërësit dhe kushtet e jetës në këtë planet ekzistojnë”.

Ekuacioni i famshëm Drake na lejon të vlerësojmë sesa qytetërime jashtëtokësore mund të ekzistojnë në Udhën e Qumështit. Sipas tij mund të ketë mijëra, bile edhe miliona civilizime aliene. Ndërkohë lind pyetja, nëse ka kaq shumë, si është e mundur që nuk i kemi zbuluar deri më sot? Mbase galaksia jonë, Udha e Qumështit, mund të mos jetë galaksia më mikpritëse për jetën, por, sipas një studimi, galaksi të tjera të universit mund të strehojnë 10 mijë herë më shumë planetë të banueshëm sesa e jona.

Ne të gjithë jemi të përbërë nga atome të rëndë, të formuar nga shpërthimi i yjeve gjigandë. Kjo jo vetëm na lidh ne me universin, por hap mundësinë e jetës jashtëtokësore, siç shpjegon një shkencëtar. “Këta përbërës bëhen pjesë e reve të gazta që kondensohen, përplasen, formojnë brezat e ardhshme të sistemit diellor, yje me planetet që rrotullohen rreth tyre. Tani këta planete përmbajnë përbërësit e vetë jetës”.

Newspapers in Albanian

Newspapers from Albania

© PressReader. All rights reserved.