Kur kujdesi për trupin kthehet në mani

Intervista - - SHËNDET -

Të gjithë ne kemi disa zakone që mund të jenë të bezidsshme, si të hamë thonjtë, të kruajmë një plagë kur nuk duhet, ose këtë e konsiderojmë të rëndësishme për mbijetesën tonë, por nganjëherë e teprojmë. Për miliona të qenë të pastër, të ku bëhet patologjike, me kuptimin që i dedikojnë kësaj gjëje një pjesë të madhe të ditës. “Në këto raste, njerëzit duan ta ndalojnë nga ajo që bëjnë”, thotë Marla Dibler, drejtoreshë me ta”.

-

Mbase ju mund të shkulni një thinjë sepse ju bezdis, por çfarë ndodh kur nuk ndaleni aty? Për njerëzit që vuajnë nga trihotilomania, dëshira dhe nganjëherë nevoja për të vazhduar shkuljen është e madhe. Disa vazhdojnë derisa ngelet një vend bosh në kokë, ose derisa të heqin fare qimet nga këmbët dhe gjoksi dhe në çdo vend ku kanë qime. Pse ndodh kjo? Arësyeja nuk është e qartë. Për shumë është një mënyrë për t’u relaksuar nga stresi, për të tjerë arësyet janë emocionale, ose diktohen nga mjedisi ku jetojnë. Këto lloj sjelljesh janë shpesh të trashëgueshme, dhe zakonisht keqkuptohen. “Për shumë kohë njerëzit mendonin se bëhej fjalë për një mënyrë vetëgjymtimi”, thotë psikologia “Por këta njerëz nuk duan të dëmtojnë veten, thjesht duan të lehtësohen nga një stres dhe shumë njerëz që kanë këtë zakon ndjehen më mirë pasi e kanë bërë këtë”. Trihotilomania është një zakon që një njeri mund ta bëjë pa e kuptuar as vetë. Mund ta bëjë kur sheh te - dhe qimeve është një veprim i ndërgjegjshëm dhe rezultatet mund të jenë të pakëndëshme. Njerëzit që vuajnë nga ky problem ndjejnë nevojën për të prerë - met, duke lënë vende bosh, ose duke prerë gjithë qimet. Si edhe me çrregullimet e tjera obsesive-kompulsive, edhe këtu ata që vuajnë prej tij, në vend që të çlirohen nga stresi, vuajnë akoma më shumë. Njëra nga këto që mban një blog (faqe interneti) thotë se kur i preu sa mbante shami ose korde vendet bosh. “Më vinte shumë turp”, shkruan ajo. Disave nuk u mjafton Një numër i vogël mes tyre edhe i ha ato. Studiuesit nuk e kanë gjetur arësyen e kësaj. Për shumë vjet, disa mendonin se njerëzit hanin mungesë hekuri, ose vuanin nga tendenca vetëvrasjeje. Doktoresha Dibler thotë se kjo është një degë e trihotilomanisë, një shfaqje e këtij çrregullimi. “Disa kafshojnë majën ose rrënjën ”, thotë ajo. “Thonë se janë të shijshme dhe krokante dhe u pëlqen. Por ngrënia e qimet mund të ngecin në zorrë dhe të krijojnë toptha të mëdhenj që duhen hequr me operacion. “Nëse nuk hiqen, mund të jenë fatale”, thotë ajo. 4. Dermatilomania Të gjithë kemi ndjerë dëshirën për të hequr koren e fortë të një plage që shërohet. Dermatilomania është shumë e zakonshme tek njerëzit. Bëhet fjalë për një reagim evolucionar të njerëzve ndaj akarieve dhe specieve të tjera që mund të hyjnë në lëkurën tonë. Megjithatë, njerëzit që vuajnë nga kjo sindromë e teprojnë, si pasojë pësojnë infektim të plagës, gërryerje dhe çngjyrosje të lëkurës. Dibler shpjegon se shumë nga këta njerëz përpiqen të heqin atë që e konsiderojnë si defekt. “E bëjnë kur mërziten, janë na ankth dhe stres”, thotë ajo. “Mund të rrinë me orë të tëra para pasqyrës. Kjo gjë ka pasoja negative në punë dhe jetën e tyre familjare”.

Ngrënia e thonjve është mbase sjellja më e pranuar shoqërisht nga të gjitha këto. Njerëzit mendojnë se kjo është problematike vetëm kur shkon në thellësi dhe shkakton dhimbje dhe infektim. Terapitë më të zakonshme për onihofaginë është me mënyra që i bëjnë thonjtë të pakëndëshme në shije, por nuk shkojnë më thellë, në eliminimin e shkaqeve. “Bëhet fjalë për një mënyrë lehtësimi nga stresi”, thotë doktoresha Karol Methjus, e cila është drejtoreshë e klinikës për çrregullimet obsesive-kom- pulsive, të universitetit të Kalifornisë, në San Fransisko. Trajtimi ka për qëllim të ndihmojë ata që vuajnë prej kësaj të kuptojnë problemin e tyre, çfarë e shkakton dhe në vazhdim të gjejnë mënyra për t’i rezistuar dëshirës për të ngrënë thonjtë. Dibler thotë se ndërgjegjësimi është një hap i madh. “Në disa raste njerëzit ndjehen kaq të veçuar, sa mendojnë se vetëm ata vuajnë prej kësaj”. 6. Larja e duarve Megjithëse disa nga çrregullimet që përmendëm më lart i përkasin çrregullimeve obsesive- komçpulsive, ( ÇOK), disa janë më të theksuara se të tjerat. Ndryshimi mund të duket i vogël, por është i rëndësishëm. Tek ata që i kanë ÇOK më të theksuar mungon elementi i kënaqësisë. Njerëzit që lajnë vazhdimisht duart e tyre, e bëjnë këtë se kanë fobi mikrobet dhe mendojnë se, sado që i lajnë duart, ato nuk largohen. “Këtu ekziston frika nga infeksionet dhe prandaj njeriu detyrohet të sillet kështu. Për pak kohë ndjehesh mirë, por më vonë duhet ta përsërisësh dhe shpesh në mënyrë më intensive, sepse ajo që bëje më parë nuk ishte e mjaftueshme”. 7. Dushet e shpeshta Impulsi që shtyn dikë të lajë vazhdimisht duart, ose të bëjë vazhdimisht banjo është në thelb i njëjti, “Njerëzit bëjnë gjëra me një mënyrë që nuk ka logjikë”, shpjegon Methjus. Njerëzit që vuajnë nga ky çrregullim mund të lahen 3-4 herë në ditë, ose të rrinë me orë të tëra në vaskë. Në shumicën e rasteve, larja bëhet me një lloj rituali (disa pjesë të trupit lahen më parë dhe me një mënyrë të caktuar). Nëse ky ritual nuk ndiqet me saktësi e gjithë procedura duhet të - limi. “E gjithë kjo është edhe pak “magjike”, me mënyrën që e shpjegon lahem në një mënyrë të caktuar, do të marr A në matematikë” dhe shton se, të gjithë ne, në një shkallë apo në një tjetër vuajmë nga ÇOK kur, për shembull, çokasim diçka të drunjtë, ose evitojmë të kalojmë poshtë shkallës. Problemi është kur këto sjellje dalin jashtë kontrollit. “Këta njerëz mund të arrijnë në një pikë sa e kanë të vështirë të dalin nga shtëpia e tyre. Kjo mund të ndikojë në një shkallë të rëndësishme shëndetin e tyre dhe vetë jetën e tyre.

8. Operacionet e shumta plastike

Nganjëherë një njollë e vogël në lëkurë na bezdis aq shumë që nuk mundemi ta heqim. Për ata që vuajnë nga çrregullimi i defekti më i vogël kërkon një zgjidhje drastike. Atyre - jnë atë që shihet si defekt, thotë Methjus. “Zakonisht këta njerëz përfundojnë në sallën e vizitave të ndonjë kirurgu plastik para se të vizitojnë psikiatrin”. Para se të arrijnë në pikën ku kërkojnë ndihmë, bëjnë më parë ndërhyrje të ndryshme plastike duke ndryshuar hundën, mjekrën, vetullat, bile edhe muskujt e kurrizit dhe të duarve. “Kisha një pacient që mendonte se po i tre mbjellje, megjithëse nuk kishte asnjë problem. Përfundoi me depresion dhe alkoolist. Vuante nga gjendja e tij”, thotë mjeku. 9. Nxirja e tepruar Të gjithë e dimë sot shumë e rrezikshme,. Megjithëkëtë ekzistojnë njerëz që vazhdojnë ta bëjnë, duke e bërë lëkurën e tyre të çhidratuar, të ashpër dhe duke rrezikuar të pësojnë kancer. - duan se njerëzit e bënin këtë për të mbuluar në mënyrë të pandërgjegjshme ndonjë defekt. Por, Methju thotë se ajo që zbuluan i të droguar. Në këtë proçes përfshihet edhe sekretimi i hormoneve që kontrollojnë stresin dhe çlirojnë endor - ja u shkakton një kënaqësi të fuqishme. Nëse e ndalojnë, atëherë ndjejnë një mungesë. “Kur detyrohen ta ndërpresin kanë të njëjta simptoma si të pacientëve që ndalojnë opiumin. Nuk e kuptojnë pse duhet ta ndërpresin sepse u sjell kënaqësi. Ndjejnë sikur ne përpiqemi t’u ndërpresim kënaqësinë. Sjellja e tyre është e njëjtë si ajo e njerëzve të varur nga droga”.

10. Tatuazhe dhe pirsing me shumicë

Një ose dy breza më parë tatuazhi dhe pirsingu ndërsa tani janë bërë të zakonshme. Por, a është nor të tërë për tatuazhe, apo të kesh nja 10 vëthë? Kjo nuk shqetëson më vetëm prindërit e adoleshentëve. Në vitin 1999, Akademia Amerikane e Psikiatrisë së Fëmijëve dhe Adoleshentëve përfshiu pirsingun dhe tatuazhet si një formë e mundshme e vetë-lëndimit. - kojnë në të njëjtën kategori me çrregullimet ushqimore dhe përdorimin e drogës. - listët thonë se ekziston një pikë kur gjërat dalin jashtë - ni (lloj plastike) në kafkë, ose të ndryshojë dhëmbët, për të bërë tatuazhe, atëherë mendoj se ka problem”, thotë njëri prej tyre.

Newspapers in Albanian

Newspapers from Albania

© PressReader. All rights reserved.