Гісто­рыя ста­рой лі­пы

Gomelskaya Pravda - - СОЛДАТЫ ПОБЕДЫ - Мі­хаіл ТАБОЛІЧ, ву­чань 7-га кла­са Браніслаўс­кай шко­лы Жы­ткавіц­ка­га ра­ё­на

Ча­ста ле­там ра­зам з ба­бу­ляй Ма­ры­яй мы ход­зім у лес па яга­ды, гры­бы ды зёл­кі. Ад­ной­чы, ідучы з ле­су, селі ад­па­чы­ць пад ста­рой вы­со­кай лі­пай, якая рас­це ва ўрочыш­чы Ко­не­ва. Лі­сты на лі­пе ша­ляс­ця­ць, ні­бы аб чым­сь­ці рас­каз­ва­ю­ць.

Ба­бу­ля пад­ня­ла ўверх га­ла­ву і рап­там ска­за­ла: “Мая ты ліп­ка, мае вы лісточ­кі, што ж вы тут мне на­шэпт­ва­е­це? Ма­бы­ць, на­га­д­ва­е­це аб тым, як у час вай­ны ха­валі тут ад нем­цаў май­го дзе­да? Пом­ню і я гэта, добра пом­ню. І ўну­ку свай­му за­раз рас­ка­жу”.

— Бы­ло гэта ў час вай­ны, — па­ча­ла апо­вед ба­бу­ля. — Вя­до­ма, у вёс­цы кож­ны се­лянін тры­маў гас­па­дар­ку, бо сем’і бы­лі вя­лікія. Ча­ста ў вёс­ку на­язд­жалі нем­цы і за­біралі ўсё, што пад ру­ку трап­ля­ла­ся: кур­эй, ка­роў, ко­ней, сві­ней. А што про­ста за­бі­валі для па­цехі. Ноч­чу прых­од­зілі пар­ты­за­ны. Для іх мы ні­чо­га не шка­да­валі.

Гас­па­дар­кі ў люд­зей мень­шалі, бяд­нелі з кож­ным днём. Нам паш­час­ці­ла вы­га­да­ва­ць пар­сюч­ка і за­ка­ло­ць яго. Поў­ную дзеж­ку са­ла пас­тавілі ў кла­доў­цы. І вось ад­на­го дня ў вёс­ку, як кар­шу­ны, на­ля­це­лі нем­цы. Адра­зу кі­нулі­ся па два­рах лаві­ць кур­эй, за­р­э­за­лі некаль­кі ця­лят, за­бралі ў люд­зей буль­бу. А ў нас, акра­мя гэтай дзеж­кі са­ла і некаль­кіх мяш­коў буль­бы, ні­чо­га не за­ста­ло­ся.

Ма­ці па­ча­ла пла­ка­ць, бе­да­ва­ць, што не буд­зе чым кар­мі­ць дзя­цей. Та­ды дзед, доў­га не ду­ма­ю­чы, узяў дзяруж­ку, па­клаў на яе дзеж­ку з са­лам і под­бе­гам па­даў­ся ў лес. Ад­бег ад вё­скі да­лё­ка і сха­ваў дзеж­ку ў мох. Вяр­та­ю­чы­ся з ле­су, па­ды­шоў да гэтай лі­пы, спы­ніў­ся, у вёс­ку вяр­тац­ца бы­ло бо­яз­на. За­лез на др­э­ва і стаў на­зіра­ць, што робіц­ца ў вёс­цы.

Нем­цы пра­бы­лі два дні. І дзед пра­сяд­зеў на лі­пе, па­куль яны не па­е­халі з вё­скі. Толь­кі та­ды вяр­нуў­ся да­моў. Цэ­лы год ён на­сіў нам з ле­су са­ла невя­лікі­мі ка­вал­ка­мі. Я і ця­пер, зда­ец­ца, ад­чу­ваю смак та­го са­ла. Мы на­ват яго не елі, а смак­талі, каб даў­ж­эй ад­чу­ва­ць яго смак. У мно­гіх і гэ­та­га не бы­ло...

Ча­му ба­бу­ля ра­ней мне не рас­каз­ва­ла пра ліп­ку? Кож­нае ле­та я з хлоп­ца­мі бе­гаў сю­ды на­р­ва­ць лі­па­ва­га цве­ту на лекі. Ля вё­скі рас­це мно­га ліп: і ма­лад­зей­шых, і стар­эй­шых. А мяне так і цяг­ну­ла да гэтай — вы­со­кай, па­важ­най. Вось, аказ­ва­ец­ца, якую за­гад­ку таі­ла лі­па. Яна ця­пер мне быц­цам род­ная, свая.

— Ве­да­еш, уну­чак, — зноў за­га­ва­ры­ла ба­бу­ля, — лі­па ве­дае яш­чэ ад­ну ва­ен­ную гісто­рыю. Бы­ло гэта ў кан­цы 1942 го­да. Мы, дзе­ці, слу­халі, як да­ро­слыя аб­мяр­коў­валі наві­ны з фрон­ту. Чулі, што нем­цы на­сту­па­ю­ць, іду­ць жорст­кія баі пад Сталін­гра­дам. А не­як ноч­чу за­віталі да нас пар­ты­за­ны і па­кі­нулі лістоўкі, у якіх га­ва­ры­ла­ся, што нем­цы пад Сталін­гра­дам спы­не­ны, і па­ча­ло­ся на­ступ­ленне са­вец­кіх войск.

Гэтай жа ноч­чу дзед рас­клеіў лістоўкі. Днём па­на­е­ха­ла палі- ца­яў, па­чалі зры­ва­ць лістоўкі, хад­зілі па ха­тах, да­пытвалі­ся, чыя гэта ра­бо­та, але так ні­чо­га і не да­з­наў­шы­ся, па­кі­нулі вёс­ку. А ад­ну лістоўку палі­цаі не за­ў­ва­жы­лі, ды і не ма­глі за­ў­ва­жы­ць. Амаль уся вёс­ка хад­зі­ла чы­та­ць гэтую вест­ку з фрон­ту. Наві­на на­да­ва­ла сі­лы, уз­ні­ма­ла дух. Пры­ма­ца­ва­на бы­ла лістоўка вось тут, на гэтай лі­пе…

Вось та­кая лі­па рас­це ў вёс­цы Ла­гвош­чы Жы­ткавіц­ка­га ра­ё­на — са­праўд­ная заха­валь­ні­ца гісторыі на­шай вё­скі, лё­су на­шых зем­ля­коў і маіх бліз­кіх.

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.