НА­ТУ­РАЛЬ­НАЯ ШКВАРКА, А ЯКАЯ Ж ЧАРКА?

ПАРАДОКСЫ САМАРОБНАГА НАПОЮ

Minskaya pravda. Tolstushka - - Первая Страница - Ігар ГАНЧАРУК

Яш­чэ зі­мою з вё­скі ра­зам з са­лам і каляд­ны­мі каў­ба­са­мі пе­ра­далі бут­эль­ку са­ма­гон­кі. Як ча­ла­век не над­та пітуш­чы пас­тавіў яе да леп­шых ча­соў у ля­доў­ню.

До-о-ўга яна там су­ма­ва­ла! Але неяк уве­ча­ры «мі­ма пра­язд­жалі» ўнівер­сіт­эц­кія сяб­ры, якім над­та ж кар­це­ла па­ба­чыц­ца. Так што на­го­да даста­ць прых­а­ва­ную па­суд­зі­ну з’явіла­ся. Праў­да, на­па­чат­ку па­са­ро­меў­ся яе вы­ця­г­ва­ць – пра­па­на­ваў змес­ці­ва хат­ня­га ба­ра. Ён, вя­до­ма, не роў­ня ба­ру ў якім-небудзь «Хіл­тане», але сёе-тое ме­ла­ся, у тым ліку і з за­меж­ных на­по­яў. Дар­ма! Просцень­кая бут­эль­ка, бе­раж­лі­ва за­пхну­тая са­ма­роб­ным кор­кам, ад­на­га­лос­на бы­ла абра­на «хэд­лай­не­рам» сяброўс­кай су­стр­эчы.

– На­тур­пра­дукт! – узяў­шы чар­ку, кан­ста­та­ваў Ва­лян­цін. Ён не тое каб ама­тар па част­цы «куль­ну­ць», але, дзя­ку­ю­чы ба­га­та­му жур­налісц­ка­му во­пы­ту, ча­ла­век да­свед­ча­ны. Др­э­нь не пе­ра­носіў.

– Не ка­жы! – пад­т­ры­маў яго Ар­цём, ча­п­ля­ю­чы від­эль­цам хра­буст­кую ква­ша­ную ка­пу­сту, якая вель­мі дар­эчы неза­доў­га да ім­пр­э­зы тра­пі­ла ў ля­доў­ню звы­к­лым гу­манітар­ным шля­хам з вё­скі.

– Бе­ла­ру­сы хі­ба дур­ныя? Абы што пі­ць не бу­ду­ць, – каўт­нуў­шы яш­чэ ад­зін кілі­шак лед­зя­ной вад­кас­ці, без­апе­ля­цый­на за­явіў Сяр­гей.

– Ка­жаш, бе­ла­рус не ска­ці­на – са­ма­гон­ку на ва­ду ніколі не пра­мя­няе? – за­ра­га­таў Валік.

– Вось вы мне ска­жы­це, – не стры­ваў я. – Ча­му ўсе за гэ­та­га «сэ­ма» ўча­пілі­ся? Хі­ба ін­ша­га ча­го ня­ма? Са­ма­гон­ка, са­ма­гон­ка – ць­фу ты!..

І тут та­кое па­ча­ло­ся! Як у тым анек­до­це: «сло­ва за сло­ва – і ат­ры­маў за­яц па пы­се». Так і ця­пер: сча­пілі­ся не на жарт. Га­ра­чыя ды­я­ло­гі і пе­ра­ка­наўчыя ма­на­ло­гі бы­лі вар­тыя леп­шых тэатраль­ных пад­мост­каў. Да

«пы­сы», вя­до­ма ж, спра­ва не дай­ш­ла. Усе ж сяб­ры мае – люд­зі інт­элі­гент­ныя, іс­ці­ну шу­ка­ю­ць у до­бра­зы­члі­вай па­ле­мі­цы ды пры­язнай бал­бат­ні, а не з да­па­мо­гай ку­ла­ка. Дый што тая бут­эль­ка для ча­ты­рох зда­ро­вых му­жы­коў?! Так, пасма­ка­валі па­кры­се, успа­мі­на­ю­чы юнац­кія га­ды, як той ка­заў... Але, на­са­мр­эч, што за жар­с­ці ва­кол са­ма­гон­кі і ней­кай незра­зу­ме­лай, на пер­шы по­гляд, ад­да­на­сці бе­ла­ру­саў гэта­му ал­ка­голь­на­му напою?

Як ні кру­ці, мяс­цо­выя ал­ка­голь­ныя на­поі – пры­ця­галь­ная ад­мет­на­сць для ту­ры­стаў. Насталь­жы ля ста­ро­га гум­на

Пра гэта ду­маў я зран­ку, едучы, бад­зё­ры і све­жы, як хмыз пад даж­д­жом, на пра­цу. Ус­пом­ніла­ся вяс­ко­вае дзя­цін­ства на Гро­дзен­шчыне і му­жы­кі, што зр­эд­ку ўпо­тай­кі ад жа­нок збіралі­ся «на та­ла­ку» ля ста­ро­га гум­на, якое ста­я­ла на­вод­шы­бе. Кож­ны нешта пры­носіў з са­бой: хтось – шма­ток са­ла ці лу­сту кум­пя­ка, хтось­ці – цы­булі­ну і гур­кі, якую па­мі­до­ры­ну… Ка­мусь­ці вы­па­да­ла чар­га – і та­ды з кі­ш­эні шта­ноў «пас­тух» ура­чы­ста вы­ця­г­ваў бут­эль­ку. Крый бо­жа, якую «цукроўку» ці – яш­чэ горш! – ма­га­зін­нае «Яб­лыч­нае»! Та­кі ну­мар у кам­паніі, мяк­ка ка­жучы, не ўхва­ляў­ся. Вяс­коў­цы бы­лі гур­ма­на­мі і ўжы­валі вы­ключ­на хат­нюю хлеб­ную, «зда­ро­вую» гар­эл­ку. Нам, пад­шы­ван­цам, да­вя­ралі ста­я­ць на вар­це. За гэта мы мелі сёе-тое з ім­праві­за­ва­на­га ста­ла і маг­чы­мас­ць пад­слу­ха­ць да­ро­слыя раз­мо­вы. Га­лоў­ная небяс­пе­ка зы­ход­зі­ла, вя­до­ма ж, ад улас­ных жо­нак. Але тыя, ві­да­ць, усё ж ра­зу­мелі, што іх­нім га-

Нель­га ж ху­цень­ка ўзя­ць ды пры­бра­ць з жыц­ця тое, што ўста­лёў­ва­ла­ся дзе­ся­ці­годдзя­мі, пе­ра­да­ва­ла­ся ад дзе­да ўну­ку, за­храс­ла не толь­кі ў свя­до­мас­ці, але і ў ду­шы.

спа­да­рам тр­э­ба зр­эд­ку цер­ці­ся ў вы­ключ­на муж­чын­скім ко­ле. Ба­ла­зе ніх­то не на­пі­ваў­ся. Та­му вы­пад­кі, калі «ка­фэ за­чы­ня­ла­ся» ў пры­му­со­вым па­рад­ку, мож­на пе­ралічы­ць на паль­цах.

Лю­бі­мая тэ­ма тых раз­моў – як жы­ло­ся за поль­скім ча­сам. Дзед Сань­ка ка­заў, што Са­ве­ты рас­пус­цілі люд­зей, а пры Польш­чы, на­прыклад, за са­ма­го­на­вар­энне мож­на бы­ло ў тур­му тра­пі­ць. Усе друж­на смя­я­лі­ся, бо добра ве­далі: са­ма­гон­ка ў жва­ва­га дзяд­ка хвац­кая. Гра­шыў ён гэтай спра­вай вір­ту­оз­на. Ха­та ста­ро­га ста­я­ла ў кан­цы вё­скі, і ён спе­цы­яль­на ча­каў вет­ру, каб ні да чый­го цікаў­на­га но­са не да­цяг­нуў­ся са­ла­д­жа­вы пах вы­па­ра­най браж­кі. Участ­ко­вы Мі­хал­ко­віч, як ні ру­піў­ся, так і не здо­леў злаві­ць яго за ру­ку…

Добра па­мя­таю, са­ма­гон­ку гналі звы­чай­на дзе­ля ней­кай патр­э­бы. Ска­жам, на вя­сел­ле ці хаўту­ры. Каб на про­даж – та­кое бы­ло, хут­ч­эй, вы­клю­ч­эн­нем. Са­ма­гон­ных ганд­ля­роў у вёс­цы не лю­білі. Ця-

Ужы­ванне ал­ка­го­лю, п’ян­ства – гэта не тое, чым вар­та за­мі­лоў­вац­ца, і ніх­то гэ­та­га не робі­ць. Але буд­зем рэаліста­мі. Жы­вём мы па­куль не ў гра­мад­стве су­ц­эль­най цвя­ро­за­сці.

галі­ся да іх пад по­кры­вам це­м­ры, як ка­за­лі ў нас,нас ужо «зусім пра­паш­чыя». Ін­шыя вяс­коў­цы гр­э­ба­валі. Бо гэта лічы­ла­сял не толь­кі непры­стой­ным, але і небяс­печ­ным: тан­ным­тан­ны «чэмер­ге­сам» мож­на бы­ло атру­ціц­ца. Вы­пад­ко­ва ці не, але­ал ме­навіта сквап­ныя да лёг­кай ка­пей­кі са­ма­гонш­чы­кі час­цей за ўсё трап­ля­лі ў мілі­ц­эй­скія сет­кі.

Мілі­цыя, дар­эчы, з неле­галь­ным ал­ка­го­лем зма­га­ласязм до­сы­ць пас­пя­хо­ва і тры­ма­ла пра­ц­эс пад кан­тро­лем.кан­тро­лем Участ­ко­ва­га Мі­хал­ко­ві­ча па­ва­жалі і ба­я­лі­ся як аг­ню. Ве­далі: за браж­ку і са­ма­гон­ны апа­рат лі­тас­ці не буд­зе.

Ця­пер усве­дам­ляю, што та­га­час­ныя ўла­ды на сёе-тое за­плюш­ч­валі вочы, па­ды­ход­зілі да гэтай праб­ле­мы­праб­лем ча­сам з ра­зу­мен­нем, па-ча­ла­вечы. Нель­га ж ху­цень­ка ўзяў­зя­ць ды пры­бра­ць з жыц­ця тое, што ўста­лёў­ва­ла­ся дзе­ся­ці­год­зе­ся­ці­годдзя­мі, пе­ра­да­ва­ла­ся ад дзе­да ўну­ку, за­храс­ла не толь­кі ў свя­до­мас­ці, але і ў ду­шы. Та­кое стаў­ленне, як ні дзіў­на, ра­за­мра­за з на­стой­лі­вай пра­па­ган­дай цвя­ро­за­га ла­ду жыц­ця спры­спры­я­ла до­сы­ць пас­пя­хо­вай ба­ра­ць­бе з ал­ка­голь­ным злом.

Дзе, з кім і коль­кі

Дзед Сань­ка вель­мі зд­зівіў­ся б, калі б мог па­ба­чы­ць,паб што за­раз дзе­ец­ца на гэтым све­це. Ма­шта­бы неза­конн­не­за­кон­на­га вы­ра­бу і збы­ту са­ма­го­ну, ін­шых спір­тазмяш­чаль­ных на­по­на­по­яў ураж­ва­ю­ць. Аб­лас­ная мілі­цыя пра­вод­зі­ць спе­цы­яль­ны­спе­цы­яль­ныя апе­ра­цыі, пад­час якіх зна­ход­зі­ць дзя­сят­кі тон су­ра­гат­на­га ал­ка­го­лю. У кры­мі­наль­ных звод­ках раз-по­раз з’яў­ля­ец­ца іін­фар­ма­цыя са зна­ка­мі­та­га ма­лад­зе­чан­ска-вілей­ска-ва­ло­жын­ска­га­ва­ло­жын трох­кут­ніка, які даў­но зай­меў сум­ніў­ную сла­ву на МінМінш­чыне.

Са­ма­гонш­чы­каў вы­шук­ва­ю­ць дро­на­мі, бяз­літ­бяз­лі­тас­на труш­ча­ць апа­ра­ты і пры­с­та­са­ван­ні для вы­твор­час­ці «кар­чоўкі», «пуш­чан­кі», «ста­ра­да­рож­с­кай» і ін­шых мяс­цо­вых «бр­эн­даў». Ад­нак та­кое ўра­жанне, што на­шы доб­лес­ныя пр­пра­ва­а­хоўнікі зма­га­юц­ца з вет­ра­ка­мі, бо ха­ракт­эр­ны пах усё яяш­чэ плы­ве над ба­ло­та­мі і ў ляс­ных гуш­ча­рах. Не там, дык у ін­шым мес­цы...

На маю дум­ку, з неле­галь­ны­мі вы­твор­ца­мі тр­эб­тр­э­ба зма­гац­ца лю­бы­мі срод­ка­мі. Яны ня­су­ць шко­ду не толь­кі фі­нан­са­вую для дзяр­жа­вы, але і для зда­роўя яе гра­мад­зян, боб ду­ма­ю­ць най­больш пра пры­бы­так, а не пра якас­ць сваіх вад­кас­цей. Маг­чы­ма, для іх за­ма­ла ад­міністра­цый­най ад­каз­на­сці,ад­казн якая ў мак­сі­маль­ным па­ме­ры скла­дае 30 ба­за­вых веліч­велічынь. На­ды­шоў час раз­глед­зе­ць пы­танне аб кры­мі­наль­най ад­каз­на­сці.а

Але... Ча­му б па­ра­лель­на не прак­лас­ці яш­чэ аад­зін шлях? Ус­пом­ні­це, хто пер­шы на Бе­ла­русі да­мог­ся афі­цый­на­га­а­фіц даз­во­лу на вы­раб са­ма­го­ну? Правіль­на, тры ці чат­ча­ты­ры ту­ры­стыч­ныя фір­мы (у тым ліку ў Бе­ла­веж­с­кай пуш­чы­пуш­чы), якія гналі яго на па­ча­сту­нак для сваіх гас­цей. Як ні кру­ці, мя­мяс­цо­выя ал­ка­голь­ныя на­поі – пры­ця­галь­ная ад­мет­на­сць дл­д­ля ту­ры­стаў. Зра­зу­мелі гэта і на ад­ным з гро­дзен­скіх за­во­даў,за­во­да па­чаў­шы ўпер­шы­ню вы­пуск бе­ла­рус­кай са­ма­гон­кі па сста­ра­даў­няй тэхна­ло­гіі ў пра­мыс­ло­вых ма­шта­бах.

Дык мо роз­ныя «пуш­чан­кі» ды «кар­чоўкі» так­так­са­ма вар­та вы­лучы­ць з раз­ра­ду вы­ключ­на кры­мі­наль­ных на­по­яў?н Зра­бі­ць так, каб вы­твор­час­ць іх бы­ла вы­гад­ная для дзяр­жа­вы і для люд­зей, каб вы­кон­валі­ся пэў­ныя стан­дар­ты якас­ці. Пры гра­мат­ным па­ды­ход­зе ад­на­знач­на змен­шыц­ца по­пытп на неле­галь­ны ал­ка­голь, што на­ня­се непа­праў­ны ўдаў­дар па са­ма­гонш­чы­ках.

Калісь­ці, дар­эчы, на Бе­ла­русі гар­эл­ку не ўжы­ў­жы­валі ў чы­стым вы­гляд­зе. Ся­род шлях­ты бы­лі па­пу­ляр­ны­па­пу­ляр наліўкі і на­стой­кі. Ці не кож­ны шш­лях­ціч меў улас­ную ула ві­на­кур­ню. Па аад­мыс­ло­вых рэц­эп­тах­ц­эп­тах рэц з мяс­цо­вых ягад, са­даві­ны і траўраў тр вы­раб­ля­лі фір­мо­выя на­поі. Так што гісто­рыя пры жа­дан­ні­жа­дан мно­га­му мо­жа на­вучы­ць...

Вя­до­ма ж, ужы­ванне ал­ка­го­лю, п’ян­ства – гэта не тое, чым вар­та за­мі­лоў­вац­ца,амі­лоў­вац­ца, за і ніх­то гэ­та­гаг­э­таг не робі­ць. Алее Але буд­зем рэаліста­мі. Жы­вё­мЖы мы па­кульль кул не ў гра­мад­стве су­ц­эль­су­ц­эль­най цвя­ро­за­сці,сці, зас да ча­го, без­умоў­на, тр­э­батр імкнуц­ца д дзе­ля зда­роўя на­цыі. А па­куль­па – калі пі­ць,іць, п то не роз­ную др­э­нь. І, як ска­заў ад­зін ра­зум­ны ча­ла­век, цвёр­да ве­да­ць: дзе, з кім і коль­кі.

І гас­цям той ці ін­шай­ін­ша мяс­цо­вас­ці, асаб­лі­ва за­меж­ным,за­меж­ны бы­ло б чым­сь­ці ад­мет­ным, нене­паўтор­ным ума­ца­ва­ць свае ўра­жўра­жан­ні. Хай п’юць п на зда­роўе, вя­зу­ц­вя­зу­ць з са­бою, да­га­ня­ю­цьа­га­ня­ю­ць да нас у су­свет­ным­су­свет­ны рэй­тын­гу са­мы­хых са­мы пітуш­чых краін!

Гляд­зі­шяд­зіш Гля – за­ад­но паз­бавілі­ся б яш­чэ ад­на­го па­ра­док­са­ра­док­са па ў на­шым жыц­ці: зза­ба­ро­не­на ра­бі­ць, ал але­ле даз­во­ле­на спа­жы­ва­ць.

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.