Свое — и вкус­нее, и без «хи­мии»

Vitbichi - - NEWS - Спра­ши­ва­ла Та­тья­на СОЛОВЬЕВА. На­тал­ля БАГДАНОВІЧ, Уша­чы.

Осен­ний ры­нок бо­гат на уро­жай: пер­цы, по­ми­до­ры, ды­ни, ар­бу­зы, пер­си­ки, еще не со­шед­шие с при­лав­ков, по­сте­пен­но вы­тес­ня­ют яр­кая хур­ма и соч­ные гра­на­ты. К хо­лод­ной по­ре го­да, ко­гда све­жие по­ми­дор­чи­ки-огур­чи­ки ста­но­вят­ся рос­ко­шью, а яго­ды — лишь вос­по­ми­на­ни­ем о ле­те, лю­бой хо­зяй­ке хо­чет­ся под­го­то­вить­ся мак­си­маль­но. Свои со­ле­нья-ва­ре­нья — для ко­го-то де­ло при­ят­ное, а кто-то счи­та­ет это пе­ре­жит­ком про­шло­го, ведь сей­час все мож­но ку­пить в ма­га­зине. Мы ре­ши­ли вы­яс­нить, де­ла­ют ли ви­теб­чан­ки до­маш­ние за­го­тов­ки или по­ла­га­ют­ся на на­шу пи­ще­вую про­мыш­лен­ность. Для это­го пред­ло­жи­ли от­ве­тить на во­про­сы:

1. Пред­по­чи­та­е­те ли вы са­мо­сто­я­тель­но де­лать до­маш­ние за­го­тов­ки на зи­му или по­ку­па­е­те го­то­вые кон­сер­ви­ро­ван­ные или за­мо­ро­жен­ные да­ры при­ро­ды в ма­га­зине?

2. Ово­щи и фрук­ты бе­ре­те на рын­ке или вы­ра­щи­ва­е­те са­ми? Ана­ста­сия ПРИЛЕПОВА, де­ло­про­из­во­ди­тель:

1. Все­го не ку­пишь. Я обя­за­тель­но де­лаю неко­то­рые за­го­тов­ки: за­ка­ты­ваю огур­цы, по­ми­до­ры в соб­ствен­ном со­ку, за­мо­ра­жи­ваю смо­ро­ди­ну, пе­ре­тер­тую клуб­ни­ку с са­ха­ром. За­мо­ро­жен­ные яго­ды ино­гда име­ют при­вкус — мне это не очень нра­вит­ся. По­это­му я люб­лю ва­рить ва­ре­нье — из виш­ни, чер­ни­ки.

2. Ово­щи и фрук­ты рас­тут у ме­ня на да­че. Я вы­рос­ла в част­ном до­ме, близ­ко к зем­ле, дом есть у ба­буш­ки, да­ча — у ро­ди­те­лей. По­это­му до­маш­ние за­го­тов­ки у нас в се­мье — в по­ряд­ке ве­щей.

Оль­га БУЕВИЧ, учи­тель:

1. Пред­по­чи­таю, ко­неч­но, свои соб­ствен­ные до­маш­ние за­го­тов­ки. Ово­щи и фрук­ты и за­мо­ра­жи­ваю, и за­ка­ты­ваю — пять­де­сят на пять­де­сят. За­ка­ты­ваю по про­ве­рен­ным ре­цеп­там ле­чо, аджи­ку, ма­ри­но­ван­ный пе­рец, огур­цы, борщ, рас­соль­ник, все­воз­мож­ные ком­по­ты, сотэ из ба­кла­жа­нов. За­мо­ра­жи­ваю гри­бы, яго­ды, цвет­ную ка­пу­сту, ва­рю джем. Блюд не так уж мно­го, но за­па­сов на зи­му хва­та­ет.

2. По­ку­паю толь­ко ба­кла­жа­ны, все осталь­ное рас­тет на да­че у ро­ди­те­лей: они вы­ра­щи­ва­ют, а я за­го­тав­ли­ваю.

Еле­на, спе­ци­а­лист по ре­кла­ме:

1. Я не де­лаю за­кат­ки. Мне хва­та­ет то­го, что про­да­ет­ся в ма­га­зи­нах: там сей­час боль­шой вы­бор го­то­вой про­дук­ции — и в кон­сер­ви­ро­ван­ном ви­де, и на раз­вес, на лю­бой вкус. Мож­но все­гда ку­пить то, что те­бе хо­чет­ся в дан­ный мо­мент.

2. По­ку­паю на рын­ке или в ма­га­зине.

Та­тья­на Ар­ка­дьев­на, охран­ник:

1. По ме­ре воз­мож­но­сти ста­ра­юсь уро­жай за­го­тав­ли­вать са­ма. За­ка­ты­ваю огур­цы, по­ми­до­ры ма­ри­но­ван­ные и в соб­ствен­ном со­ку, ле­чо, са­ла­ты. За­мо­ра­жи­ваю ка­бач­ки, зе­лень, спар­же­вую фа­соль, пе­рец, свек­лу.

2. У нас с сест­рой есть уча­сток, ко­то­рый мы вме­сте об­ра­ба­ты­ва­ем, вы­ра­щи­ва­ем там уро­жай, а по­том, са­мо со­бой, за­го­тав­ли­ва­ем на зи­му. Это очень удоб­но, все хо­ро­шо хра­нит­ся, ведь под­ва­ла у нас нет. яс­цо­выя жы­ха­ры, пра­вод­зячы позір­кам незвы­чай­ны вя­сель­ны карт­эж з ка­нём і па­воз­кай за­мест ста­тус­на­га лі­музі­на, га­манілі ля да­ро­гі:

— Вось ма­лай­цы ма­ла­дыя! Як добра пры­ду­малі — вя­сел­ле ў ста­ра­жыт­ным сты­лі справі­ць!

І хо­ць больш да­свед­ча­ныя субя­сед­нікі хут­ка пат­лу­ма­чы­лі, што вя­сел­ле — неса­праўд­нае, та­кія мер­ка­ван­ні мож­на бы­ло лічы­ць кам­плі­мен­там ар­гані­за­та­рам і вы­ка­наў­цам рэ­кан­стру­я­ва­на­га аб­ра­ду, што стаў са­май ві­до­вішч­най част­кай свя­та-кон­кур­су. «Вя­лікая вя­сель­ні­ца» са­бра­ла гас­цей у ча­цвёр­ты раз, і ўпер­шы­ню — па-за ме­жа­мі Дуб­роў­на, дзе лад­зіла­ся даг­этуль. Рэ­кан­струк­цыя вя­сел­ля робіц­ца па мат­э­ры­я­лах той мяс­цо­вас­ці, дзе пра­ход­зі­ць дзей­ства. Сё­ле­та бы­лі прад­стаў­ле­ны тра­ды­цыі Ушац­ка­га, Глы­боц­ка­га і Шар­каўш­чын­ска­га краю.

…Пал­кія па­чуц­ці з’яд­налі глы­боц­ка­га хлоп­ца Іван­ку з уша­чан­кай Ма­неч­кай. Ім­праві­за­ва­ны­мі ха­та­мі ма­ла­дых сталі два па­мяш­кан­нi До­ма ра­мё­стваў. У бы­лым бу­дын­ку ўста­но­вы аста­ля­ва­ла­ся за­мож­ная сям’я жані­ха — ад­сюль пас­ля бласлаў­лен­ня ба­ць­коў, па­да­рун­каў і за­стол­ля Іван са сва­там і гас­ця­мі вы­ехаў на па­воз­цы за ня­ве­стай. А ў ха­це ма­ла­дой тым ча­сам сяброўкі пад сум­ныя аб­ра­да­выя пес­ні, якія гу­чалі на Ушач­чыне ста­годдзе та­му, пры­біралі яе да вян­ца. Пла­ка­ць на сваім вя­сел­лі ра­ней лічы­ла­ся для ня­ве­сты нор­май — каб «патра­ці­ць» усе слё­зы на ім­пр­э­зе і не прых­а­пі­ць з са­бой у ся­мей­нае жыц­цё. Ма­ці бла­славі­ла ма­ла­дую іко­най, якую дзяўчы­на возь­ме з са­бой у да­ро­гу.

Тут дар­эчы буд­зе рас­кры­ць са­кр­эт «кух­ні» і рас­ка­за­ць, што рэквізіт пас­та­ноўкі быў са­праўд­ны, та­га­час­ны. Пра­вяд­зен­ню рэ­кан­струк­цыі па­пяр­эд­ні­ча­ла вя­лікая пад­рых­тоў­чая ра­бо­та, су­пра­цоўнікі Ушац­ка­га цэн­тра куль­ту­ры і на­род­най твор­час­ці лад­зілі экс­пе­ды­цыі па ра­ёне. Так, на­прыклад, руч­ніку-на­бож­ніку, якім ня­ве­ста аб­горт­ва­ла іко­ну, больш за сто год, амаль та­кія ж ста­ра­жыт­ныя — аб­ру­сы, по­сціл­кі, скры­ня для па­са­гу ды і са­ма іко­на.

За­браў­шы Ма­неч­ку з род­най ха­ты, жаніх па­вёз яе вян­чац­ца. Вя­до­ма ж, не абыш­ло­ся на шля­ху без тра­ды­цый­ных «ра­га­так», якія бы­лі пад­рых­та­ва­ны па шар­каўш­чын­скіх і ўшац­кіх тра­ды­цы­ях. Да­лей ас­ноў­ныя пад­зеі раз­горт­валі­ся ў до­ме жані­ха, ку­ды пры­бы­лі ма­ла­дыя. Ім да­вя­ло­ся прай­с­ці шэраг ад­мыс­ло­вых вы­пра­ба­ван­няў — і жар­тоў­ных, і сур’ёз­ных.

Ары­гі­наль­ным эле­мен­там аб­ра­ду з’явiла­ся тое, што за­мест тра­ды­цый­на­га бу­ке­та па шар­каўш­чын­с­кай тра­ды­цыі ма­ла­дая кі­ну­ла праз пля­чо дзяў­ча­там клу­бок нітак са сло­ва­мі: «Ка­ці­це­ся за мной за­муж, сяброўкі, клу­боч­ка­мі…» А вось што рас­ка­за­ла нам пра па­ход­жанне ці­ка­ва­га аб­ра­ду «Ваўчы­ца» кіраўнік на­род­на­га тэат­ра фальк­ло­ру «Цяр­эш­ка» Глы­боц­ка­га цэн­тра тра­ды­цый­най куль­ту­ры і на­род­най твор­час­ці На­тал­ля Нікі­фа­ро­віч:

— Гэта дзей­ства лад­зіц­ца на­пры­кан­цы вя­сел­ля, калі род­ныя ня­ве­сты пе­рад тым, як скіра­вац­ца да­моў, за­доб­ры­ва­ю­ць ма­ці жані­ха. Апра­нуў­шы вы­вер­ну­ты ка­жух, тая як бы пе­рат­ва­ра­ец­ца ў ваўчы­цу: мяр­ку­ец­ца, што па­лад­зі­ць з ёй ня­вест­цы буд­зе ня­про­ста, калі не ўла­год­зі­ць свя­кроўку па­да­рун­ка­мі — што і ро­бя­ць гос­ці. «Ваўчы­ца» ста­но­віц­ца ўсё больш ла­год­най і нар­эш­це аб­ды­мае ня­вест­ку, на­зваў­шы лю­бі­май дач­кой.

За­вяр­шы­ў­шы рэ­кан­струк­цыю ста­ра­жыт­на­га вя­сел­ля, гас­па­да­ры-ўша­чане і іх га­лоў­ныя па­моч­нікі глы­ба­чан­цы пе­ра­далі твор­чую эс­та­фе­ту гас­цям з ін­шых ра­ё­наў Ві­цебш­чы­ны, што пры­бы­лі на фэст. Наступ­ны этап свя­та — кон­курс вя­сель­ных ку­тоў — стаў, ба­дай, са­мым пры­ваб­ным, бо пад­час яго ўд­зель­нікі пр­э­зен­та­валі стра­вы. Гэта — но­ваў­вяд­зенне сё­лет­няй «Вя­лі­кай вя­сель­ні­цы».

Дас­па­до­бы жу­ры прый­шла­ся сен­нен­ская ве­раш­ча­ка: вя­сель­ны ку­ток ме­навіта гэ­та­га ра­ё­на ат­ры­маў пе­ра­мо­гу ў кон­кур­се.

А за пер­шын­ство ў «Па­ка­зе вя­сель­ных аб­ра­даў» зма­галі­ся паўта­ра дзя­сят­ка твор­чых ка­лек­ты­ваў воб­лас­ці. З якой жа без­лічы роз­ных аб­ра­даў скла­да­ла­ся, аказ­ва­ец­ца, ста­ра­жыт­нае бе­ла­рус­кае вя­сел­ле! На сц­эне Ушац­ка­га ра­ён­на­га цэн­тра куль­ту­ры і на­род­най твор­час­ці гле­да­чы ўба­чы­лі сва­танне і стаў­ба­вы аб­рад, за­поі­ны-за­ручы­ны і га­ра­дж­энне да­ро­гі, збор­ную су­б­о­ту і вы­пя­канне вя­сель­на­га ка­ра­ваю. Кра­ну­ла за ду­шу цнат­лі­вае пры­біранне ня­ве­сты да вян­ца, якое су­пра­ва­д­жа­ла­ся жур­бот­ны­мі спе­ва­мі.

А коль­кі на­род­ных афарыз­маў да­вя­ло­ся па­чу­ць у гэты дзень — імі так і сы­палі ў вы­ступ­лен­нях кан­кур­сан­ты: «Гор­ка рэд­зь­ка, ды яду­ць, др­эн­на за­му­жам, ды йду­ць», «Ка­ханне і ка­шаль не сха­ва­еш!»…

Мож­на ўяві­ць, на­коль­кі ня­про­ста бы­ло жу­ры вы­лучы­ць са­мыя дастой­ныя вы­ступ­лен­ні. Як прызна­ла­ся за­гад­чык аддзе­ла фалькла­ры­сты­кі і куль­ту­ры сла­вян­скіх на­ро­даў Цэн­тра дасле­да­ван­няў бе­ла­рус­кай куль­ту­ры, мо­вы і літа­ра­ту­ры На­цы­я­наль­най ака­д­эміі навук Тац­ця­на Ва­лод­зі­на, уз­ро­вень уба­ча­на­га вель­мі зд­зівіў і па­ра­да­ваў: «Гэта бы­ла са­мая яр­кая і дас­ка­на­лая «Вя­лікая вя­сель­ні­ца» з усіх, што пра­ход­зілі ра­ней. Спад­зя­ю­ся, што па­ка­за­ныя на ёй эле­мен­ты аб­ра­даў пой­ду­ць у жыц­цё».

Уз­на­га­род­жанне пра­вя­ла стар­шы­ня жу­ры — ды­р­эк­тар Ві­цеб­ска­га аб­лас­но­га ме­та­дыч­на­га цэн­тра на­род­най твор­час­ці Ка­цяры­на Ла­бу­ка. У га­лоў­най на­мі­на­цыі кон­кур­су «Унікаль­ныя вя­сель­ныя звы­чаі і аб­ра­ды» пер­шае мес­ца ад­дад­зе­на гур­ту «Глей­на» з Га­ра­доц­ка­га ра­ё­на. Тэатр «Цяр­эш­ка» з Глы­боц­ка­га ра­ё­на стаў лаўр­эа­там пер­шай сту­пе­ні аб­лас­но­га свя­та-кон­кур­су. Гран-пры ат­ры­малі гас­па­да­ры — Ушац­кі ра­ён­ны цэнтр куль­ту­ры і на­род­най твор­час­ці (ды­р­эк­тар — Ма­ры­на Ма­крыд­зі­на). І, на­п­эў­на, больш за ўсё він­ша­ван­няў па­чу­ла ў гэты ве­чар спе­цы­я­ліст цэн­тра Галі­на Руд­зё­нак — аўтар сц­эна­рыя рэ­кан­струк­цыі вя­сел­ля, заха­валь­ні­ца фальк­ло­ру Ушач­чы­ны.

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.