Waar­om Bosnië de EU zor­gen moet ba­ren

In Eu­ro­pa groeit de on­rust over de in­vloed van de ra­di­ca­le is­lam in Bosnië. Mis­schien is die vrees over­dre­ven, maar het land kreunt on­der span­nin­gen.

De Standaard - - Buitenland - VAN ON­ZE RE­DAC­TEUR DO­MI­NI­QUE MINTEN BRUS­SEL I

‘Neen, er wap­pe­ren geen IS­vlag­gen in Bosnië.’ De Bosni­sche pre­mier, De­nis Zviz­dic, druk­te het de jour­na­lis­ten de­ze week nog eens op het hart. Er is geen ge­vaar dat Bosnië een toe­vluchts­oord wordt voor IS­strij­ders die het im­plo­de­ren­de ka­li­faat ont­vluch­ten, al­dus de Bosni­sche Mos­lim.

Het zou na­tuur­lijk pas echt nieuws ge­weest zijn mocht Zviz­dic het te­gen­over­ge­stel­de heb­ben ge­zegd. Maar het feit dat hij ge­nood­zaakt was op­nieuw te be­klem­to­nen dat Bosnië geen ji­ha­dis­tisch broei­nest wordt, is te­ke­nend voor het groei­en­de Eu­ro­pe­se on­ge­mak over de toe­komst van het land en de rol van de is­lam in he­le Bal­kan.

Zviz­dic re­a­geer­de in de eer­ste plaats op uit­spra­ken van de Ts­je­chi­sche pre­si­dent, Mi­los Ze­man, en zijn Kro­a­ti­sche col­le­ga, Ko­lin­da Gra­bar­Ki­tarovic. Ze­man zegt dat het ri­si­co re­ëel is dat IS van Bosnië haar Eu­ro­pe­se uit­vals­ba­sis maakt. Ki­tarovic waar­schuwt dan weer voor de te­rug­keer van ‘dui­zen­den ji­ha­dis­ten’ uit Irak en Sy­rië.

Nu zit Ze­man dui­de­lijk in de is­la­mo­fo­be hoek, en de span­nin­gen tus­sen het ka­tho­lie­ke Kro­a­tië en het isla­mi­ti­sche deel van Bosnië lo­pen op­nieuw op. ‘Hun uit­spra­ken lij­ken mij in de eer­ste plaats po­li­tiek ge­mo­ti­veerd’, zegt pro­fes­sor He­leen Tou­quet, Bal­kan­ex­per­te aan de KU Leu­ven.

‘Ki­tarovic roert steeds va­ker de na­ti­o­na­lis­ti­sche trom en dat heeft ze­ker te ma­ken met wat er in Bosnië aan de hand is. Daar wil­len de Kro­a­ten – die nu nog sa­men met de Bosni­sche Mos­lims de Fe­de­ra­tie van Bosnië en Her­zeg­o­vi­na vor­men – een ei­gen be­stuur­lij­ke en­ti­teit op­rich­ten. De Mos­lims wil­len daar niet van we­ten. De­ze uit­spraak past in die con­text.’

Ra­di­ca­le is­lam

Is er dan geen pro­bleem met te­rug­ke­ren­de ji­ha­dis­ten en rukt de ra­di­ca­le is­lam niet op? De mos­lims in Bosnië zijn van ouds­her al­tijd erg ge­ma­tigd ge­weest, maar nu zou­den in Sa­ra­je­vo en Pris­ti­na – de hoofd­stad van Ko­so­vo – vrou­wen be­taald wor­den om zich vol­le­dig te slui­e­ren.

Dat be­weert althans Se­bas­ti­an Kurz, de Oos­ten­rijk­se mi­nis­ter van Bui­ten­land­se Za­ken. Hij riep de EU en­ke­le we­ken ge­le­den met aan­drang op de re­gio niet te ne­ge­ren. ‘We moe­ten er een ac­tie­ve rol spe­len en het een ge­loof­waar­dig Eu­ro­

pees per­spec­tief bie­den.’ Ook Kurz heeft een po­li­tie­ke agen­da. De lei­der van de chris­ten­de­mo­cra­ten wil vol­gen­de maand de ver­kie­zin­gen win­nen, en met de strijd te­gen de ra­di­ca­le is­lam win je ook in Oos­ten­rijk pun­ten. Maar mis­schien heeft hij wel een punt dat de Bal­kan Eu­ro­pa zor­gen moet ba­ren.

De te­rug­ke­ren­de Sy­ri­ëstrij­ders vor­men daar­bij niet het groot­ste pro­bleem, zeg­gen de mees­te ex­perts. Vol­gens de Bosni­sche vei­lig­heids­dien­sten zijn tot nu toe slechts 44 Sy­rie­strij­ders te­rug­ge­keerd en 23 van hen zit­ten on­der­tus­sen in de ge­van­ge­nis.

Maar er zijn ook ra­di­ca­le mos­lims die niet ver­trok­ken zijn. En er zijn wel de­ge­lijk IS­vlag­gen ge­sig­na­leerd. ‘Maar dat bleef bij een ge­iso­leerd ge­val in een dorp’, merkt Tou­quet op. De Bosni­sche over­heid treedt bo­ven­dien streng op te­gen mos­lim­ex­tre­mis­ten. Vo­rig jaar werd Hu­sein Bosnic, een van de lei­den­de fi­gu­ren, ver­oor­deeld tot ze­ven jaar cel om­dat hij op­riep tot ex­tre­mis­me en ron­sel­de voor IS.

Sau­di­Ara­bië en Tur­kije

Het klopt wel dat Sau­di­Ara­bië en de Golf­sta­ten hun in­vloed in de re­gio heb­ben uit­ge­breid, stelt Tou­quet. Dat gaat niet al­leen om het stu­ren van imams en het bou­wen van mos­kee­ën. De re­gio is ook een po­pu­lai­re va­kan­tie­be­stem­ming ge­wor­den voor de Sau­di’s en de in­wo­ners van de Emi­ra­ten. Zij ne­men ook ge­re­geld Bosni­sche meis­jes als twee­de of der­de vrouw. ‘Maar waar­om wil­len die Bosni­sche meis­jes hu­wen met een Sau­di? Toch voor­al om­dat die hen uit de ar­moe­de kun­nen ha­len. Ver­geet niet dat ruim 40 pro­cent van de Bosni­ërs werk­loos is.’

Tou­quet blijft er­bij dat het sa­la­fis­me de mees­te Bosni­ërs niet aan­trekt, maar er zijn ge­noeg an­de­re re­de­nen om on­ge­rust te zijn over de toe­komst van het land. ‘Bosnië blijft een erg ge­se­gre­geer­de sa­men­le­ving. De over­heid func­ti­o­neert slecht en de na­ti­o­na­lis­ti­sche par­tij­en be­schik­ken over cor­rup­te net­wer­ken. Die par­tij­en te­ren op et­ni­sche span­nin­gen. Het zijn re­de­nen waar­om de EU het land niet zal toe­la­ten tot de Unie, maar Eu­ro­pa mag het land ook niet aan zijn lot over­la­ten.’

Want er is nog een man die zijn in­vloed steeds meer laat gel­den: de Turk­se pre­si­dent Er­do­gan. ‘De in­vloed van de Tur­ken is al­tijd groot ge­weest, maar Er­do­gan slaagt er nu ook in de Bosni­ërs te po­la­ri­se­ren.’

‘De over­heid func­ti­o­neert slecht, de na­ti­o­na­lis­ti­sche par­tij­en te­ren op et­ni­sche span­nin­gen, en daar speelt nu ook Er­do­gan op in’ HE­LEEN TOU­QUET Bal­kan­ex­pert aan de KU Leu­ven

De Ko­ning Fahd­mos­kee van Sa­ra­je­vo (hier bij de ope­ning in 2000) werd op­ge­richt met steun van Sau­di­Ara­bië. © Da­ni­lo Kr­sta­no­vic

Streng aan­ge­pakt: IS­op­schrif­ten in het Bosni­sche dorp­je Gor­n­ja Mao­ca. © reuters

Pro­test te­gen hij­ab­ver­bod in Sa­ra­je­vo, 2016. © afp

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.