Op­ge­past, u wordt ge­or­ga­ni­seerd be­la­zerd

De Standaard - - Opinie & Analyse -

Van de kli­maat­op­war­ming tot ar­moe­de, veel pro­ble­men wor­den voor­al ver­oor­zaakt door het ge­drag van or­ga­ni­sa­ties, stelt STE­VEN OMBLETS vast. Maar geen ban­kier, au­to­bou­wer of po­li­ti­cus krijgt ooit écht de re­ke­ning ge­pre­sen­teerd.

Heeft u ook meer en meer het ge­voel dat we wor­den om­ringd door or­ga­ni­sa­ties die ons be­la­ze­ren? Dat werd nog maar eens dui­de­lijk toen de maf­fi­eu­ze lo­ges van het top­voet­bal wer­den ge­lucht. Er was Die­sel­ga­te, waar­bij en­ke­le van de groot­ste au­to­bou­wers de aard­kluit en haar be­wo­ners zon­der ver­pin­ken be­dro­gen. We kre­gen ook een in­kijk in de ach­ter­ka­mers van Fa­ce­book. De uit zijn voe­gen ge­bar­sten stu­den­ten­club neemt het niet zo nauw met on­ze pri­va­cy. U her­in­nert zich vast nog de Blij­de In­tre­de van Mark Zuc­ker­berg in het Eu­ro­pees Par­le­ment, een staats­hoofd waar­dig. De ge­vol­gen van toen de ban­ken op on­ze kos­ten uit de bol gin­gen, tien jaar ge­le­den, zijn be­kend.

De Uefa, Volks­wa­gen, Fa­ce­book, Cam­brid­ge Ana­ly­ti­ca, po­li­tie­ke par­tij­en of fi­nan­ci­ë­le mo­lochs: het zijn stuk voor stuk ster­ke or­ga­ni­sa­ties die steeds meer ons le­ven or­ga­ni­se­ren én te­ge­lijk voor zich­zelf rij­den. Pro­ble­men als de op­war­ming van de aar­de, de uit­put­ting van de na­tuur­lij­ke hulp­bron­nen, ma­ni­pu­la­tie van het de­mo­cra­ti­sche pro­ces, mon­di­a­le en lo­ka­le mo­bi­li­teits­vraag­stuk­ken, ar­moe­de en werk­loos­heid wor­den van­daag voor­al ver­oor­zaakt door het ge­drag van or­ga­ni­sa­ties en veel min­der door dat van in­di­vi­du­en. Die or­ga­ni­sa­ties doen dat in aan­vang niet eens met op­zet. Het is dik­wijls lou­ter een bij­ef­fect in het re­a­li­se­ren van hun doe­len.

IJ­ze­ren wet van de oli­gar­chie

Daar te­gen­over staat de bur­ger, u en ik dus. In een de­mo­cra­tie zijn wij die­ge­nen die de touw­tjes in han­den heb­ben. Tij­dens ver­

Uefa, Volks­wa­gen, Fa­ce­book, po­li­tie­ke par­tij­en of fi­nan­ci­ë­le mo­lochs: ze or­ga­ni­se­ren steeds meer ons le­ven én rij­den te­ge­lijk voor zich­zelf

kie­zin­gen kun­nen we daar eens ferm aan trek­ken. Maar het is be­drieg­lijk. Het prij­zen­zak­je waar het echt om gaat, staat on­der de toog.

Mach­ti­ge or­ga­ni­sa­ties sla­gen er hoe lan­ger hoe be­ter in om de zwak­tes van de de­mo­cra­tie tot hun sterk­tes om te bui­gen. Dat gaat per­fect sa­men met een vol­was­sen de­mo­cra­tie. Meer nog, het is wel­licht een van de per­ver­se ef­fec­ten er­van. Zo sprak de Duit­se so­ci­o­loog Ro­bert Mi­chels in 1911 al van een ‘ij­ze­ren wet van de oli­gar­chie’. Als een or­ga­ni­sa­tie ef­fi­ci­ënt en kracht­da­dig haar doe­len wil na­stre­ven, dan heeft ze in­tern wei­nig aan de­mo­cra­ti­sche waar­den. Te­ge­lijk heb­ben die or­ga­ni­sa­ties al­le voor­deel bij een de­mo­cra­ti­sche sa­men­le­ving.

De pa­ra­dox zit in het feit dat macht in een de­mo­cra­tie zich con­cen­treert in niet­de­mo­cra­ti­sche or­ga­ni­sa­ties. Het re­sul­taat daar­van is dat ze ster­ker wor­den dan de borst waar­aan ze lig­gen. Zijn we daar aan­be­land?

Stil­aan ont­staat het beeld van re­la­tief klei­ne de­mo­cra­tie­ën en erg gro­te or­ga­ni­sa­ties. De om­zet van som­mi­ge or­ga­ni­sa­ties is gro­ter dan de om­zet (of bnp) van be­paal­de na­tie­sta­ten. De vraag is wie naar wie moet luis­te­ren? Om­gaan met dat ge­ge­ven zal een kern­taak wor­den van ie­der­een die mee­werkt aan de or­ga­ni­sa­tie van de de­mo­cra­tie. Nu al is het me­ren­deel van wet­ge­ven­de

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.