“Het recht om een fout te ma­ken be­staat”

Pro­cu­reur­ge­ne­raal Patrick Van­den­bru­wae­ne en pro­cu­reur des Ko­nings An­ne­Ma­rie Gepts over po­li­tie­ge­weld, de drugs­oor­log en de her­vor­ming van jus­ti­tie

Gazet van Antwerpen Metropool Stad - - Interview - SAM REYNTJENS PETER GORIS

Het zou een in­ter­view over het nieu­we ge­rech­te­lijk jaar en de wer­king van jus­ti­tie in de pro­vin­cie Ant­wer­pen wor­den, maar de ac­tu­a­li­teit be­slis­te daar an­ders over. De lo­ka­le po­li­tie werd in Bor­ger­hout aan­ge­val­len en de fe­de­ra­le po­li­tie luid­de de alarm­bel over de co­ca­ï­ne­smok­kel. En ook daar heb­ben pro­cu­reur­ge­ne­raal Patrick Van­den­bru­wae­ne en pro­cu­reur des Ko­nings An­ne­Ma­rie Gepts, de twee be­lang­rijk­ste staan­de ma­gi­stra­ten in de pro­vin­cie Ant­wer­pen, een me­ning over.

La­ten we be­gin­nen bij de Turn­hout­se­baan. Het par­ket com­mu­ni­ceer­de snel toen bleek dat er wel de­ge­lijk ge­weld ge­bruikt werd te­gen de agen­ten. Waar­om? Gepts: Er werd ge­zegd dat de po­li­tie de waar­heid niet sprak (na het in­ci­dent op de Turn­hout­se­baan op 1 sep­tem­ber ont­stond een wel- les-nie­tes­spel over of de po­li­tie wel aan­ge­val­len was, red.). Wij trach- ten dan als Open­baar Mi­nis­te­rie de waar­heid te ach­ter­ha­len, dat is voor ons heel be­lang­rijk. Ze­ker in zo’n de­li­ca­te za­ken. Dan moe­ten ook wij on­ze ver­ant­woor­de­lijk- heid ne­men. En als er dan beel- den naar boven ko­men, vind ik het on­ze taak dat te mel­den. Dat is ook een sig­naal naar de maat- schap­pij en de po­li­tie, dat wij de waar­heid zoe­ken. Een an­der heet hang­ij­zer in Ant­wer­pen: drugs. Ge­rech­te­lijk di­rec­teur Stan­ny De Vlie­ger wil een rui­me­re aan­pak van de co­ca­ï­ne­smok­kel en bij­ho­ren­de pro­ble­men. Be­grijpt u die kri­tiek? Van­den­bru­wae­ne: Wij wa­ren aan­we­zig bij het over­leg. Gepts: De he­te aard­ap­pel wordt vaak door­ge­scho­ven naar po­li­tie en jus­ti­tie, maar er zijn ook an­de­re part­ners be­trok­ken. Ik zie dat niet echt als kri­tiek maar als een voor­stel voor een vei­lig­heids­be­leid waar­in ie­der­een zijn ver­ant­woor­de­lijk­heid op­neemt.

On­der­tus­sen woedt er een drugs­oor­log in Ant­wer­pen, met tien­tal­len schiet­in­ci­den­ten. Moet er dan niet au­to­ma­tisch een ver­snel­ling ho­ger ge­scha­keld wor­den? Gepts: Het aan­tas­ten van de fy­sie­ke in­te­gri­teit is een grens. Dat maakt het tot een ab­so­lu­te pri­o­ri­teit voor ons. Je moet je maar eens voor­stel­len dat je kin­de­ren net voor­bij­fiet­sen als er ge­scho­ten wordt. Je hoopt maar dat zo ie­mand niet in je wijk woont. Van­den­bru­wae­ne: Re­pres­sie moet je ook kun­nen ka­de­ren in een glo­ba­le aan­pak. Het is niet vol­doen­de men­sen in de ge­van­ge­nis te stop­pen. Als het no­dig is moe­ten men­sen van wel­zijns­zorg mee aan ta­fel met jus­ti­tie.

Een drugs­ba­ron die in en­ke­le ja­ren door­ge­groeid is naar de top van de in­ter­na­ti­o­na­le drugshandel gaat u toch niet meer op het rech­te pad krij­gen met maat­schap­pe­lij­ke zorg? Gepts: Nee, maar wij zijn het ein­de van de ket­ting. Er is een pak­ket aan maat­re­ge­len no­dig. De co­ca­ï­ne­tra­fiek vol­le­dig uit­slui­ten is een uto­pie, maar we moe­ten wel kij­ken wie wat kan bij­dra­gen.

Re­cent werd door een drugs­ben­de een deel van een dos­sier ge­sto­len. Is het pa­pie­ren dos­sier niet voor­bij­ge­streefd? Gepts: Ja, want pro­ble­men zo­als dit voor­val zijn een ge­volg van dat pa­pie­ren dos­sier. Daar­om is het di­gi­ta­li­se­ren van dos­siers een ab­so­lu­te pri­o­ri­teit. De pro­cu­reur-ge­ne­raal als voor­zit­ter van het Col­le­ge van pro­cu­reurs-ge­ne­raal en ik als voor­zit­ter van de Raad van pro­cu­reurs des Ko­nings zet­ten daar al­le­bei op in. Is er een ti­ming? Van­den­bru­wae­ne: De bouw­ste­nen voor die di­gi­ta­li­se­ring wor­den ge­legd. De be­doe­ling is naar een wer­ke­lijk di­gi­taal dos­sier te gaan. Maar we mo­gen geen stap­pen over­slaan.

Hoort daar ook een stan­daardaan­pak over het he­le ar­ron­dis­se­ment bij: voor be­paal­de mis­da­den over­al de­zelf­de aan­pak? Gepts: We ko­men in­der­daad van drie ex-ar­ron­dis­se­men­ten (Ant­wer­pen, Turn­hout en Me­che­len wer­den in 2014 sa­men­ge­voegd door de her­vor­ming van jus­ti­tie, red.), met een soms apar­te aan­pak. Be­paal­de mis­drij­ven moe­ten we in de toe­komst over­al stan­daard op de­zelf­de ma­nier kun­nen af­han­de­len. Het gaat om pri­o­ri­tei­ten. Een ge­wa­pen­de over­val staat he­le­maal bo­ven­aan on­ze pri­o­ri­tei­ten­lijst. Daar vor­de­ren we di­rect de aan­hou­ding. Maar ook een fiets­dief­stal moet een ge­volg krij­gen. Dat kan gaan van min­ne­lij­ke schik­king of be­mid­de­ling tot snel­recht of recht­streek­se dag­vaar­ding. Min­der pri­o­ri­tai­re fei­ten zijn bij­voor­beeld be­le­di­gin­gen en las­ter. Van­den­bru­wae­ne: De re­spons moet in over­een­stem­ming met de zwaar­te van de fei­ten zijn. Sub­sti­tu­ten moe­ten niet blin­de­lings te­werk­gaan. Wel­ke mens zit er ach­ter het dos­sier, wie zijn da­der en slacht­of­fer? Op ba­sis daar­van moet een on­af­han­ke­lij­ke af­we­ging ge­maakt wor­den in het be­lang van de maat­schap­pij.

Gepts: Per mis­drijf zijn er ver­schil­len­de mo­ge­lijk­he­den. Het mag geen band­werk wor­den

maar de stan­daar­den zijn een lei­draad voor jon­ge ma­gi­stra­ten.

Waar­om is dan het nul­to­le­ran­tie­be­leid voor drugs niet over­al in de pro­vin­cie van toe­pas­sing? Gepts: De over­last­pro­ble­ma­tiek is niet over­al de­zelf­de. En ook de hulp­ver­le­ning moet er zijn, we wil­len dui­de­lijk stel­len dat dat nul­to­le­ran­tie­be­leid niet zui­ver re­pres­sief is.

Wat vin­den jul­lie van de re­cen­te kri­tiek van de Gent­se pro­fes­sor cri­mi­no­lo­gie Tom De­cor­te die een ver­band ziet tus­sen de zo­ge­naam­de ‘war on drugs’ en de re­cen­te schiet­in­ci­den­ten in het drugs­mi­li­eu? Gepts: Ik weet niet waar hij dat haalt. Ik vind dat als pro­fes­so­ren zo­iets zeg­gen, het wel we­ten­schap­pe­lijk on­der­bouwd moet zijn, an­ders is men zo­maar een the­o­rie aan het ver­kon­di­gen. Bei­de za­ken gaan over een an­der pu­bliek. Die schiet­in­ci­den­ten heb­ben te ma­ken met de in­ter­na­ti­o­na­le ge­or­ga­ni­seer­de cri­mi­na­li­teit, niet met de straat­dea­lers en ver­slaaf­den. Van­den­bru­wae­ne: Wij wer­ken ie­de­re dag met be­wij­zen voor de waar­heids­vin­ding. Een ver­moe­den blijft een ver­moe­den. Daar trek­ken we ook niet mee naar de recht­bank. On­ze stand­pun­ten moe­ten ge­fun­deerd zijn.

De ge­van­ge­nis­sen zit­ten on­der­tus­sen over­vol. Vor­de­ren jul­lie daar­om min­der ef­fec­tie­ve cel­straf­fen? Gepts: De ge­van­ge­nis als ver­geet­hoek is niet al­tijd de bes­te op­los­sing. We moe­ten men­sen een kans kun­nen ge­ven. Van­den­bru­wae­ne: De ge­van­ge­nis is het ul­tie­me re­me­die. Min­der ef­fec­tie­ve straf­fen vor­de­ren voor min­der be­lang­rij­ke ver­grij­pen is een dui­de­lijk ge­ko­zen op­tie. We moe­ten als ver­te­gen­woor­di­ger van de maat­schap­pij het sig­naal ge­ven dat het recht op een fout be­staat. Niet al­les in de maat­schap­pij moet over­ge­cri­mi­na­li­seerd wor­den, we moe­ten ver­mij­den dat ie­der­een een straf­blad krijgt. Gepts: Het is ook niet wen­se­lijk al­les voor de recht­bank te bren­gen. Er zijn ver­schil­len­de an­de­re ma­nie­ren om de staat te ver­goe­den zo­dat scho­len ge­bouwd kun­nen wor­den of om slacht­of­fers te ver­goe­den zon­der acht à tien jaar te wach­ten.

Jul­lie wil­len veel ver­an­de­ren, zijn daar mid­de­len voor? Gepts: Bud­get is in­der­daad een van de gro­te be­zorgd­he­den. Neem het per­so­neels­te­kort. We wer­ken al een jaar on­der de 90%. Met de ha­ven en het ter­ro­ris­me er­bij is dat zwaar. Vroe­ger werk­te één ie­mand full­ti­me op ter­ro­ris­me­dos­siers. Nu zijn dat twee à drie men­sen, bij­ge­staan door een zes­tal ma­gi­stra­ten die deel­tijds ook ra­di­ca­li­se­ring in cor­rec­ti­o­ne­le en jeugd­dos­siers op­vol­gen. Van­den­bru­wae­ne: We heb­ben al­le­bei men­sen die ge­de­ta­cheerd zijn, bij­voor­beeld Paul Van Tig­chelt naar het OCAD. Ei­gen­lijk zou­den we daar de fac­tuur voor moe­ten kun­nen ge­ven, zo­dat wij ie­mand an­ders kun­nen be­ta­len. Gepts: We moe­ten men­sen met be­paal­de ta­len­ten kun­nen aan­wer­ven. Ik had laatst ne­gen­tien kan­di­da­ten voor ma­gi­straat, maar ik kan mo­men­teel nie­mand aan­ne­men.

In ge­rech­te­lij­ke krin­gen is veel te doen om de her­vor­ming van het hof van as­si­sen, waar­door steeds min­der za­ken voor een volks­ju­ry be­slecht wor­den. Hoe staan jul­lie daar­te­gen­over? Van­den­bru­wae­ne: As­si­sen is een ma­nier voor de bur­ger om ken­nis te ma­ken met de wer­king van jus­ti­tie. Ooit werd ik na een as­sisen­zaak aan­ge­spro­ken door een man wiens vrouw in de ju­ry had ge­ze­teld. Hij was el­ke dag ko­men kij­ken en zei me dat hij fier was op on­ze jus­ti­tie. Ik vind dan ook dat we voor­zich­tig moe­ten zijn. Niet al­les mag in func­tie van het fi­nan­ci­ë­le plaat­je be­ke­ken wor­den. Be­spa­ring is één ding, maar een goe­de wer­king van jus- ti­tie is be­lang­rij­ker. Gepts: Ik merk dat er nu al druk is om as­si­sen te­rug te in­stal­le­ren. Zelf heb ik er ook heel veel ge- leerd als ma­gi­straat. Voor een ju- ry moet je za­ken an­ders ver­woor- den dan voor be­roeps­rech­ters.

Jul­lie zijn ver­ba­zend eens­ge­zind. Jul­lie voor­gan­gers Yves Lié­geois en Her­man Dams had­den het moei­lij­ker om sa­men door een deur te kun­nen. Zijn die pro­ble­men ver­le­den tijd? Gepts: On­ze job is al moei­lijk ge­noeg. We gaan ons niet be­zig­hou­den met con­flic­ten. Zo’n con­flict is ook heel ne­ga­tief voor de beeld­vor­ming van jus­ti­tie. Ik was ten tij­de van het con­flict pro­cu­reur in Me­che­len en werd er­over aan­ge­spro­ken, zo­wel door ma­gi­stra­ten als in de maat­schap­pij. Van­den­bru­wae­ne: We kun­nen vast­stel­len dat de rust is te­rug­ge­keerd. Daar­om over­leg­gen we ook veel, bij­voor­beeld in za­ken die het ar­ron­dis­se­ment over­stij­gen. Een van mijn voor­gan­gers zei ooit: ‘de pro­cu­reur-ge­ne­raal en de pro­cu­reur des Ko­nings moe­ten vier han­den op een buik zijn’. Gepts: Kri­tiek mag er zijn, dat is zelfs goed. Maar ne­ga­ti­vi­teit helpt niet.

PATRICK VAN­DEN­BRU­WAE­NE Pro­cu­reur­ge­ne­raal “Niet al­les in de maat­schap­pij moet over­ge­cri­mi­na­li­seerd wor­den, we moe­ten ver­mij­den dat ie­der­een een straf­blad krijgt.” AN­NE-MA­RIE GEPTS Pro­cu­reur des Ko­nings “Ik merk dat er nu al druk is om as­si­sen te­rug te in­stal­le­ren. Zelf heb ik er ook heel veel ge­leerd als ma­gi­straat.”

FOTO KIONI PAPADOPOULOS

In te­gen­stel­ling tot hun voor­gan­gers ko­men Patrick Van­den­bru­wae­ne en An­ne­Ma­rie Gepts ver­ras­send goed over­een. “De pro­cu­reur­ge­ne­raal en de pro­cu­reur des Ko­nings moe­ten vier han­den op een buik zijn. On­ze job is al moei­lijk ge­noeg.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.