Van ham­ster­cel tot red­mid­del

Bi­o­lo­gi­sche me­di­cij­nen in op­mars Sa­no­fi in Geel eni­ge Vlaam­se pro­du­cent

Gazet van Antwerpen Wass & Dender - - FARMA - SYLVIA MARIËN

Na de bio­voe­ding de bio­pil? Het is een an­der ver­haal, want bi­o­lo­gi­sche me­di­ca­tie wordt ge­maakt door le­ven­de or­ga­nis­men, zo­als bac­te­ri­ën of dier­lij­ke of men­se­lij­ke cel­len. Maar net als bio­voe­ding is bi­o­lo­gi­sche me­di­ca­tie in op­mars. In­tus­sen zijn bio­pil­len goed voor meer dan een kwart van on­ze far­ma­markt. Toch zijn ze vrij on­be­kend bij het bre­de pu­bliek, on­der­vin­den ze bij Sa­no­fi in Geel, dat als eni­ge in Vlaan­de­ren bi­o­lo­gi­sche the­ra­pie­ën pro­du­ceert.

● Bi­o­re­ac­to­ren in glim­mend roest­vrij staal, cen­tri­fu­ges en ste­rie­le ver­pak­kin­gen. In­ge­ni­eurs, la­bo­ran­ten en de per­ma­nen­te poets­ploeg in wit­te jas­sen. Ge­le lij­nen, om­kleed­pro­ce­du­res en hy­gi­ë­ni­sche sas­sen. We zijn op be­zoek op de pro­duc­tie­si­te van Sa­no­fi in Geel, het voor­ma­li­ge Gen­zy­me, het eni­ge be­drijf in ons land dat op de­ze schaal, met meer dan 600 per­so­neels­le­den, bi­o­lo­gi­sche ge­nees­mid­de­len maakt. Om pre­cies te zijn: het pro­du­ceert voor een paar dui­zend pa­ti­ën­ten met de ziek­te van Pom­pe – een zeld­za­me spier­ziek­te waar­aan naar schat­ting we­reld­wijd 5.000 tot 10.000 kin­de­ren en vol­was­se­nen lij­den – een le­vens­red­den­de the­ra­pie.

Al dui­zen­den le­vens ge­red

Bi­o­loog Luc Ku­pers, ge­doc­to­reerd in de im­mu­no­lo­gie en pro­gram­ma­ma­na­ger bij Sa­no­fi, leidt ons rond. “Als ik hier rond­loop, sta ik er zelf nog van te kij­ken hoe­zeer het be­drijf ge­groeid is”, zegt hij. “Ik ben hier in 1999 be­gon­nen. Toen nog bij het Ne­der­land­se op­start­be­drijf Phar­ming, dat is be­gon­nen met twin­tig man en is over­ge­no­men door het Ame­ri­kaan­se Gen­zy­me, dat op zijn beurt, in 2011, is over­ge­no­men door het Fran­se Sa­no­fi, dat we­reld­wijd meer dan 100.000 men­sen te­werk­stelt.” Co­re­bu­si­ness: bi­o­lo­gi­sche ge­nees­mid­de­len. “De­ze ge­nees­mid­de­len ver­trek­ken van een le­vend or­ga­nis­me en zijn dus com­plex, in te­gen­stel­ling tot che­misch ver­vaar­dig­de ge­nees­mid­de­len, die een klei­ne, een­vou­di­ge en sta­bie­le struc­tuur heb­ben”, legt Ku­pers uit.

De door­braak van bi­o­lo­gi­sche ge­nees­mid­de­len kwam er eind ja­ren ne­gen­tig. Sinds­dien ko­men er al­maar meer bi­o­lo­gi­cals op de markt, veel­al voor ern­sti­ge ziek­tes zo­als kan­ker, mul­ti­ple scle­ro­se, pso­ri­a­sis, al­ler­gi­sche aan­doe­nin­gen en reu­ma. 350 mil­joen pa­ti­ën­ten we­reld­wijd zijn er al mee ge­hol­pen. Een paar dui­zend van hen heb­ben hun le­ven aan de me­de­wer­kers van het Geel­se Sa­no­fi te dan­ken.

Na 10 jaar in rol­stoel

“Pa­ti­ën­ten met de ziek­te van Pom­pe heb­ben een ge­ne­tisch de­fect in hun er­fe­lijk ma­te­ri­aal”, zegt Ku­pers. “Ons li­chaam bouwt con­ti­nu op en breekt weer af. Als dat niet ge­beurt, dan heb je een pro­bleem. Bij pa­ti­ën­ten met de ziek­te van Pom­pe kan een spe­ci­fiek ei­wit zijn af­braak­werk niet ver­vul­len, en sta­pelt er zich gly­co­geen op in de spie­ren, waar­door die ver­zwak­ken. Dat kan heel snel gaan. In heel ern­sti­ge ge­val­len ster­ven ba­by’tjes met Pom­pe in hun eer­ste le­vens­jaar, om­dat het hart, de be­lang­rijk­ste spier, zijn werk niet kan doen. Bij an­de­re pa­ti­ën­ten ver­loopt het pro­ces tra­ger. Zij kun­nen op hun veer­tig bij­voor­beeld de trap moei­lijk op en ko­men er dan ach­ter dat ze de ziek­te van Pom­pe heb­ben. Ge­mid­deld zit­ten pa­ti­ën­ten tien jaar na de eer­ste symp­to­men in een rol­stoel.”

In­fuus

“Lan­ge tijd was er voor de­ze pa­ti­ën­ten geen be­han­de­ling mo­ge­lijk, maar sinds 2009 is er dus de the­ra­pie die wij hier pro­du­ce­ren”, ver­telt Ku­pers. “Wat we doen, is die men­sen een ge­zon­de ver­sie toe­die­nen van het ei­wit dat bij hen niet werkt. Daar­door kan het ge­zon­de ei­wit het werk ver­rich­ten dat no­dig is om de spie­ren sterk te hou­den. Pa­ti­ën­ten krij­gen twee­we­ke­lijks en­ke­le uren een in­fuus in het zie­ken­huis. Daar­door heb­ben ze waar­schijn­lijk een nor­ma­le le­vens­ver­wach­ting. Ik zeg waar­schijn­lijk, om­dat de eer­ste ba­by’s die be­han­deld zijn, nu 17, 18 jaar zijn. We kun­nen dat dus niet ze­ker we­ten. Let op: ge­ne­zen doen we niet, we zor­gen er­voor dat de ziek­te niet voort­schrijdt.”

Troe­bel

Klinkt een­vou­dig, ‘ge­woon’ een ge­zond ei­wit van ie­mand an­ders het werk van een ziek ei­wit la­ten doen., maar daar gin­gen wel ve­le ja­ren van on­der­zoek, tests, goed­keu­rin­gen, pa­ten­ten en con­tro­les aan voor­af. Het pro­duc­tie­pro­ces dat in Geel ge­beurt, neemt meer­de­re we­ken in be­slag, legt Ku­pers uit. “De klas­sie­ke far­ma­cie ge­bruikt een che­mi­sche re­ac­tie en kan in am­per een paar uur pro­du­ce­ren. De op­brengst is dus veel gro­ter. Bij ons gaat maar een paar hon­derd ki­lo per jaar naar bui­ten.”

“Het be­gint al­le­maal met de cel, lang ge­le­den ge­ï­so­leerd, van één ham­ster”, zegt Ku­pers. “Daar­in du­wen we een klein stuk­je er­fe­lijk ma­te­ri­aal van de mens. De cel gaat zich ver­me­nig­vul­di­gen en gaat het ei­wit pro­du­ce­ren dat we wil­len heb­ben.”

Zo­als bier brou­wen

We lo­pen langs de bi­o­re­ac­to­ren, ge­vuld met een voe­dings­op­los­sing voor de cel­len. Aan een raam­pje is te zien dat de in­houd troe­bel is, en dus bij­na klaar. “Ver­ge­lijk het met bier brou­wen. Daar zorgt de gist voor ver­me­nig­vul­di­ging en af­braak van sui­kers tot al­co­hol. In el­ke bi­o­re­ac­tor la­ten we de cel­len ver­me­nig­vul­di­gen tot we ge­noeg heb­ben. Tot slot gaat al­les in de cen­tri­fu­ge, waar de cel­len er­uit wor­den ge­zwierd en al­leen ‘ons’ ei­wit over­blijft. Daar ma­ken we een op­los­sing van. Die ziet er­uit als wa­ter, en gaat in bulk naar de fa­briek in Ier­land om te ver­de­len in pot­jes. Die wor­den dan aan de zie­ken­hui­zen ge­le­verd.”

“In mijn tijd was ik al blij dat ik met een paar li­ter aan de slag kon”, zegt Ku­pers aan het eind van on­ze tour. “Nu staan hier re­ac­to­ren van dui­zen­den li­ters. Het geeft vol­doe­ning om daar­mee pa­ti­ën­ten te kun­nen hel­pen. Daar doet een mens het toch voor.”

FOTO BERT DE DEKEN

Pro­gram­ma­ma­na­ger Luc Ku­pers legt uit hoe het pro­duc­tie­pro­ces in el­kaar zit.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.