Zo stemt u zon­dag gel­dig

Dit moet u we­ten

Het Belang van Limburg - - Verkiezingen 2018 - Mi­ran­da GIJSEN

HAS­SELT - Zon­dag kie­zen we wie ons de ko­men­de zes jaar zal ver­te­gen­woor­di­gen in de ge­meen­te- en de pro­vin­cie­raad. In Voe­ren wordt ook de OCMW-raad recht­streeks ver­ko­zen. Maar hoe stemt u gel­dig? En wat is het ver­schil tus­sen een lijst- en een voor­keur­stem? En als de stem­men straks ge­teld zijn, hoe wor­den dan de ze­tels ver­deeld?

In ons land is de stem­ming ver­plicht voor Bel­gen ou­der dan 18 jaar. Wie niet gaat stem­men, wordt be­straft met een be­ris­ping of met een geld­boe­te van 40 tot 80 eu­ro. Bij her­ha­ling loopt die boe­te op tot 200 eu­ro. De stem­bu­reaus zijn zon­dag open voor stem­men met pot­lood en pa­pier van 8 tot 13 uur en voor di­gi­taal stem­men via een stem­com­pu­ter tot 15 uur. Ver­geet uw iden­ti­teits­kaart en op­roe­pings­brief niet mee te ne­men naar het stem­lo­kaal.

Com­pu­ter of pot­lood

In 28 van de 42 Lim­burg­se ge­meen­ten wordt er di­gi­taal ge­stemd, in de 14 an­de­re ge­meen­ten nog met pot­lood en pa­pier. Er zijn twee ge­ne­ra­ties stem­com­pu­ters in om­loop, maar de ma­nier van stem­men is de­zelf­de. Met één chip­kaart kan u voor de ge­meen­te én de pro­vin­cie stem­men. Als u die kaart in het stem­hok­je in de com­pu­ter steekt, kan u eerst kie­zen voor een par­tij. Daar­na ver­schij­nen de kan­di­da­ten. Wie zich ver­gist, geen pa­niek: de com­pu­ter vraagt al­tijd een be­ves­ti­ging van uw stem. Di­gi­ta­le stem­mers kun­nen blan­co stem­men, maar niet on­gel­dig. Dat kan wel met pot­lood en pa­pier. Die kie­zers krij­gen twee stem­brie­ven: één voor de ge­meen­te en één voor de pro­vin­cie.

Hoe gel­dig stem­men?

Stem­men zijn al­tijd gel­dig als ze op één en de­zelf­de lijst zijn uit­ge­bracht. Er zijn meer­de­re mo­ge­lijk­he­den om gel­dig te stem­men. Of­wel geeft u een lijst­stem en duidt u het bol­le­tje bij de par­tij van uw voor­keur aan. “De kie­zer toont dan dat hij ak­koord is met de volg­or­de waar­op de kan­di­da­ten op de lijst staan”, licht pro­fes­sor Johan Ackaert (UHas­selt) toe. “Het is ei­gen­lijk een voor­keur­stem voor de lijst­trek­ker. En als die vol­doen­de stem­men heeft om ver­ko­zen te zijn, dan gaat de stem naar de twee­de kan­di­daat, en zo ver­der.” Twee­de mo­ge­lijk­heid: één of meer voor­keur­stem­men. “De kie­zer geeft daar­mee aan dat de lijst­volg­or­de niet moet wor­den ge­volgd. Hij kan ver­schil­len­de kan­di­da­ten bin­nen de­zelf­de lijst de stem­men be­zor­gen die ze no­dig heb­ben om ver­ko­zen te ra­ken.” Een voor­keur­stem mag u com­bi­ne­ren met een lijst­stem, maar die lijst­stem ver­valt dan, om­dat u maar één stem heeft. Daar­naast moet u ook bin­nen de­zelf­de par­tij blij­ven. Stem­men op meer­de­re kan­di­da­ten van ver­schil­len­de par­tij­en, meer­de­re par­tij­en aan­dui­den of op het stem­bil­jet krib­be­len, maakt uw stem on­gel­dig. Voor de gemeenteraad op een an­de­re par­tij stem­men dan voor de pro­vin­cie­raad kan ui­ter­aard wel. Wie blan­co wil stem­men laat het stem­bil­jet blan­co of drukt op blan­co bij di­gi­taal stem­men.

Ze­tel­ver­de­ling

Bij ge­meen­te­raads­ver­kie­zin­gen wor­den de ze­tels ver­deeld on­der al­le par­tij­en die deel­ge­no­men heb­ben aan de ver­kie­zin­gen. Het aan­tal ze­tels in de gemeenteraad hangt sa­men met het aan­tal in­wo­ners in een ge­meen­te. In de klein­ste ge­meen­te Her­stap­pe zijn dat ze­ven ze­tels, in de groot­ste Has­selt, 41. En­kel de gel­di­ge stem­men tel­len voor de ze­tel­ver­de­ling, blan­co en on­gel­di­ge stem­men tel­len niet mee. “Wie blan­co of on­gel­dig stemt, zorgt er ei­gen­lijk voor dat de groot­ste par­tij mak­ke­lij­ker kans maakt om aan vijf­tig pro­cent van de stem­men te ra­ken, om­dat het to­taal aan­tal stem­men klei­ner is.” Bij de ge­meen­te­raads­ver­kie­zin­gen ge­beurt de ver­de­ling vol­gens het sys­teem ‘Im­pe­ri­a­li’. Eerst wordt het stem­cij­fer per par­tij be­paald, dat is de som van al­le stem­bil­jet­ten waar­op een gel­di­ge stem is uit­ge­bracht bo­ven­aan de lijst voor die par­tij of op één of meer­de­re kan­di­da­ten van die par­tij. Ver­vol­gens wor­den de ze­tels over de par­tij­en ver­deeld door per par­tij het to­taal aan­tal gel­di­ge stem­men te de­len door de de­ler­reeks 2 - 3 - 4 -5 - … Bij­voor­beeld: Par­tij A haalt 600 stem­men, par­tij B 400 stem­men en par­tij C 200 stem­men. De­ze drie cij­fers wor­den nu ge­deeld: een keer door 2, door 3 en zo ver­der. De uit­komst zijn de quo­ti­ën­ten, die wor­den ver­vol­gens ge­rang­schikt van groot naar klein. Het groot­ste quo­ti­ënt krijgt de eer­ste ze­tel, het vol­gen­de de twee­de, tot­dat al­le ze­tels zijn ver­deeld. Bij een ex ae­quo gaat de ze­tel naar de lijst met het groot­ste aan­tal gel­di­ge stem­men, in ons voor­beeld dus Par­tij A. “Gro­te par­tij­en wor­den door dit sys­teem licht be­voor­deeld. Dat is een be­wus­te keu­ze om­dat dit er voor zorgt dat we ste­vi­ge par­tij­en krij­gen, die het mak­ke­lij­ker ma­ken om een werk­ba­re meer­der­heid te vor­men”, ver­dui­de­lijkt Ackaert. “Zo is het dus per­fect mo­ge­lijk dat een par­tij geen vijf­tig pro­cent van de stem­men haalt, maar door de­ze even­re­di­ge ver­de­ling wel aan een ab­so­lu­te meer­der­heid in ze­tels ge­raakt.” Dat was in 2012 het ge­val voor de CD&V in Neer­pelt (41,7%) en Riemst (46,9%), voor Vol­uit (49,1%) in As, voor sp.a-Rob (46,2%) in Wel­len en sp.a Goes­ting (49%) in Gin­ge­lom.

Ver­ko­ze­nen

Bij het aan­dui­den van de ef­fec­tief ver­ko­ze­nen speelt niet en­kel het aan­tal voor­keur­stem­men een rol. Ook de lijst en de plaats van de kan­di­daat op die lijst spe­len mee. Eerst wordt het ver­kies­baar­heids­cij­fer be­re­kend. Dat zegt hoe­veel stem­men een kan­di­daat no­dig heeft om ver­ko­zen te ra­ken. “Som­mi­ge kan­di­da­ten zul­len dat

BEVESTIGEN aan­tal met­een ha­len met hun voor­keur­stem­men. Ver­vol­gens wordt een der­de van het aan­tal lijst­stem­men ver­me­nig­vul­digd met het aan­tal ze­tels. Dat is de pot die kan wor­den over­ge­dra­gen naar kan­di­da­ten die het ver­kies­baar­heids­cij­fer nog niet heb­ben ge­haald. Dit over­dra­gen ge­beurt in volg­or­de van de lijst, tot­dat de pot op is.”

Wie blan­co of on­gel­dig stemt, zorgt er ei­gen­lijk voor dat de groot­ste par­tij, mak­ke­lij­ker kans maakt om aan vijf­tig pro­cent van de stem­men te ra­ken

Johan ACKAERT Pro­fes­sor UHas­selt

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.