Ni­ko­ga vi­še ni­je bri­ga tko je Hr­vat, a tko Sr­bin. Sve se sve­lo na dvi­je ri­je­či: pfe­nig i mar­ka

Vecernji list - Hrvatska - - Aktualno - Pi­še: DANIJEL PRE­RAD Sni­mio: SLAV­KO MIDŽOR/ PIXSELL

Cen­tar Ba­nje Lu­ke da­nas iz­gle­da ure­đe­no, uljep­ša­no, čis­to. Ne­ma sme­ća, tra­va je ured­no po­ko­še­na, gra­de se pos­lov­ne zgra­de, sta­no­vi. Uz ne­izos­tav­ne Gol­fo­ve, do­bar je dio voz­nog par­ka luk­suz­ni­ji, Pa­ssat, Mer­ce­des, Au­di... U tom ur­ba­nom, ušmin­ka­nom di­je­lu Ba­nje Lu­ke da­nas ži­vi tek oko 1000 Hr­va­ta, od pri­je­rat­nih 4000, pro­cje­na je žup­ni­ka je­di­ne gradske ba­nja­luč­ke žu­pe Po­ho­da Bla­že­ne Dje­vi­ce Ma­ri­je. Cr­k­va i žup­ni dvor na­la­ze se u naj­stro­žem sre­di­štu gra­da, tik uz tzv. Gos­pod­sku uli­cu, u sta­roj La­tin­skoj ma­ha­li. Gos­pod­ska uli­ca ni­kad se, za­pra­vo, ta­ko zva­la ni­je. Sa­daš­nji joj je, i pri­je­rat­ni, na­ziv Uli­ca Ve­se­li­na Mas­le­še, no pu­no je vi­še lju­di ču­lo za Gos­pod­sku ne­go Mas­le­ši­nu uli­cu. Pu­no je lju­di na uli­ca­ma, žu­re se, pro­la­ze po­kraj tr­go­vi­na i štan­do­va, a ri­jet­ko ko­jeg pri­vu­ku ma­ji­ce s li­kom no­vog sr­p­skog he­ro­ja Vla­di­mi­ra Pu­ti­na i onih sta­rih „he­ro­ja“po­put Mla­di­ća, Ka­ra­dži­ća... Za nji­ho­va vre­me­na stra­da­la je bi­la i ova cr­k­va i žup­ni dvor. Žu­pu i cr­k­vu Po­ho­da Bla­že­ne Dje­vi­ce Ma­ri­je, u ko­joj je kr­šten i ro­đe­ni Ba­nja­lu­ča­nin – bla­že­ni Ivan Merz, po­sje­ti­li smo u uto­rak, ka­da su sla­vi­li blag­dan svog pa­tro­na. Oko 150 vjer­ni­ka, uglav­nom sta-

ri­je ži­vot­ne do­bi, su­dje­lo­va­lo je na pro­ce­si­ji i mi­si. – Na­ža­lost ne mo­že­mo go­vo­ri­ti o pu­no kr­šte­nja, ne­kih de­se­tak go­diš­nje uglav­nom odras­lih, ali, na­ža­lost, mo­že­mo go­vo­ri­ti o pu­no spro­vo­da – 60, 70 go­diš­nje. Uglav­nom su žup­lja­ni umi­rov­lje­ni­ci ko­ji s mi­ro­vi­na­ma od oko 200, 250 ma­ra­ka skrom­no ži­ve – ka­že nam žup­nik Vla­dis­lav Žarko Ošap ko­ji je u žu­pi na služ­bi go­di­nu i pol, no ro­đe­ni je Ba­nja­lu­ča­nin i kr­šten kao di­je­te u ovoj žup­noj cr­k­vi. Ba­nja­luč­ka žu­pa vu­če ko­ri­je­nje još iz 15. sto­lje­ća, no do­ku­men­ti pam­te žup­ni­ke od 1753. go­di­ne, a vlč. Ošap je 76. po redu. On sma­tra da po­vrat­ka vi­še ne­ma ni­ti će ga bi­ti. – U ovih go­di­nu i pol još ni­sam na­išao u svo­joj žu­pi da oni ko­ji su otiš­li ni­su ili pro­da­li ili za­mi­je­ni­li imo­vi­nu. Ako to­ga ne­ma, on­da vi­še ne­ma ni go­vo­ra o ne­kom po-

Ne mo­že se re­ći da ima pu­no kr­šte­nja, oko de­se­tak go­diš­nje, uglav­nom odras­lih, ali na ža­lost, mo­že se re­ći da ima pu­no spro­vo­da – 60, 70 go­diš­nje, ka­že ve­le­čas­ni Ošap

vrat­ku, ali ne­ma vi­še go­vo­ra ni o ne­kom od­la­sku, Bo­gu hva­la, osim u vječ­ne ne­be­ske dvo­re. Ne­ma o to­me vi­še pri­če. Ra­du­je me da je­dan dio od­se­lje­nih Ba­nja­lu­ča­na, vjer­ni­ka, ov­dje do­la­ze, po­sje­te žu­pu, tra­že do­ku­men­te za vjen­ča­nje, kum­s­tvo, itd. Po­sje­te me, ali o po­vrat­ku vi­še ne go­vo­re – ja­san je vlč. Ošap. A taj po­vra­tak je slab, go­to­vo ni­ka­kav. Da­nas sve­ukup­no de­set žu­pa Ba­nja­luč­kog de­ka­na­ta ima oko 2500 vjer­ni­ka, dok ih je 1991. tu ži­vje­lo 30.868.

Kon­zum, Bo­ro­vo, Le­do...

I vlč. Ošap, kao i svi s ko­ji­ma smo raz­go­va­ra­li, sma­tra da sa­da tre­ba obra­ti­ti po­zor­nost da se za­dr­že oni Hr­va­ti ko­ji još ži­ve na po­dru­čju Ba­nje Lu­ke. Na­ci­onal­ne ne­tr­pe­lji­vos­ti ne­ma, uglav­nom se na Hr­va­te u Ba­njoj Lu­ci po­zor­nost us­mje­ri kad se do­go­de ne­ki po­li­tič­ki in­ci­den­ti, po­put ne­dav­nih na­pa­da pred­sjed- ni­ka Re­pu­bli­ke Sr­p­ske Mi­lo­ra­da Do­di­ka na bi­sku­pa Ko­ma­ri­cu, na­kon što je bi­skup us­po­re­dio si­tu­aci­ju sa stra­da­va­njem Hr­va­ta na po­dru­čju Ba­nje Lu­ke sa stra­da­va­njem na Ble­ibur­gu. – Pro­či­tao sam ne­što u me­di­ji­ma, no to obič­no­ga is­kre­nog vjer­ni­ka i ne do­ti­če. Na­dam se i da ga ne­će do­tak­nu­ti. Obič­nog vjer­ni­ka do­tak­nu­lo je na­še glo­bal­no sta­nje, eko­nom­sko, do­tak­nu­le su ga nje­go­ve go­di­ne i bo­lest. Evo, 15 je da­na od tih iz­ja­va i ni­sam čuo da je it­ko od mo­jih žup­lja­na o to­me go­vo­rio ili da sam mo­rao zbog to­ga ne­kog smi­ri­va­ti – ka­že nam ba­nja­luč­ki žup­nik. A da ne­ma ve­će ne­tr­pe­lji­vos­ti, ni­je te­ško po­vje­ro­va­ti kad se vi­de broj­ne Kon­zu­mo­ve i tr­go­vi­ne od gra­ni­ce do Ba­nje Lu­ke te one Bo­ro­va, dis­tri­bu­cij­ski cen­tar Le­da na po­dru­čju biv­še SFOR-ove ba­ze u Ra­mi­ći­ma ili jum­bo­pla­ka­te uz glav­ne pro­met­ni­ce ko­ji po­zi­va­ju na ku­pa­nje u Li­pik. Ba­nja­lu­ča­ni, Hr­va­ti i Sr­bi, uglav­nom ka­žu da je Do­di­ko­va re­ak­ci­ja pre­diz­bor­na, a glav­ni pro­blem ži­vo­ta ov­dje je eko­nom­ski. Pos­la ne­ma, ne po­štu­je se ni za­kon ko­ji odre­đu­je zas­tup­lje­nost Hr­va­ta u dr­žav­nim služ­ba­ma, što bi mo­glo po­pra­vi­ti si­tu­aci­ju, pa i oni ri­jet­ki mla­di Hr­va­ti, po­put 34-go­diš­njeg Vik­to­ra Cu­ce­ka, po­miš­lja­ju na od­la­zak. – U zad­nje vri­je­me i ja sve vi­še raz­miš­ljam o od­la­sku – u Ita­li­ju k bra­tu. Naj­vi­še mi sme­ta to što čo­vjek uvi­đa da ni­kad ne­će bi­ti rav­no­pra­van. Ja­ko se ma­lo to­ga su­štin­ski pro­mi­je­ni­lo od 1995. Pos­la ne­ma, ne­ma uvje­ta za ži­vot, a na­ši hr­vat­ski duž­nos­ni­ci u vlas­ti naj­vi­še se ba­ve sa­mi so­bom – go­vo­ri nam Vik­tor, po­dos­ta ogor­če-

Vik­tor Cu­cek (34) ne­za­do­vo­ljan je si­tu­aci­jom u ko­joj se na­la­ze, bez pos­la je i raz­miš­lja o od­la­sku U ušmin­ka­nom cen­tru Ba­nje Lu­ke ima pu­no lju­di, ži­vo jer i di­na­mič­no

Vjer­ni­ci, uglav­nom sta­ri­ji, u cr­k­vi Po­ho­da Bla­že­ne Dje­vi­ce Ma­ri­je Anto i Mi­ra To­mić vra­ti­li su se 2009. u Ba­nju Lu­ku Mla­dih je dos­ta u Ba­njoj Lu­ci – na pr­vi po­gled ne či­ni se da ima pro­ble­ma, po­naj­pri­je eko­nom­skih... Umi­rov­lje­nik Petar Kra­kić, na­kon smr­ti su­pru­ge, sam ži­vi u Mi­šin Ha­nu u žu­pi Ivanj­ska

Newspapers in Croatian

Newspapers from Croatia

© PressReader. All rights reserved.