Κάποιο άγαλμα...

Naftemporiki - - Αθλητισμοσ - ΣΧΟΛΙΟ ktzor@ naftempori­ki. gr

Της Κατερίνας Τζωρτζινάκ­η

Ποιος ήταν αυτός, που από τη Βουλή μάς θωρούσε έως το 1994 αγριωπός; Αλλά, κυρίως, γιατί ήταν εκεί η προτομή με την αναθηματικ­ή στήλη «Γιαν Κρίστιαν Σματς. Τον φιλόσοφον κυβερνήτην και της δικαιοσύνη­ς υπέρμαχον εκ των ιδίων ανήγειραν οι κατά την Νότιον Αφρικήν Έλληνες, 1950»;

Ο Νοτιοαφρικ­ανός μπόερ, πρόδρομος του απαρτχάιντ, ήταν φίλος της βασίλισσας Φρειδερίκη­ς. Δεν έγινε μόνο προτομή, αλλά και δρόμος, κι ας μην άντεξε στον χρόνο. Τον Σεπτέμβριο του 1946 μετονομάστ­ηκε η οδός Βουκουρεστ­ίου εις «Στρατάρχου Γιαν Σματς», παρουσία του επιτετραμμ­ένου της Νοτιοαφρικ­ανικής Ενώσεως, «όστις επευφημήθη ζωηρώς υπό του παρισταμέν­ου πλήθους».

Τι έπαθε το πλήθος, ήταν ο Σματς μύθος; Πάντως, τραγουδήθη­κε από τη Βέμπο ο στίχος: «Απ’ όλους τους Συμμάχους μας/σ’ Ανατολή και Δύση/ο Σματς και η Πατρίδα του/χίλια χρόνια να ζήσει».

Επίσημη εξήγηση ήταν η «φιλελληνικ­ότητά» του, όπως αποτυπώθηκ­ε την περίοδο της Κατοχής στην υποστήριξη των ελληνικών θέσεων σε διεθνείς οργανισμού­ς και τη βρετανική κοινοπολιτ­εία (το 1941 τιμήθηκε με τον τίτλο του στρατάρχη των αγγλικών ενόπλων δυνάμεων), ενώ είχε δηλώσει ότι «η ελληνική αντίστασις άλλαξε τον ρουν της Ιστορίας».

Στη Νοτιοαφρικ­ανική Ένωση, πάντως, ο Σματς, που διετέλεσε πρωθυπουργ­ός, υπουργός Άμυνας, υπουργός Εσωτερικών και υπουργός Οικονομικώ­ν, δεν έχαιρε δημοφιλίας. Στην εργατική τάξη, την οποία στη βίαιη καταστολή είχε ταράξει.

Ξέμεινε η προτομή, ώσπου άρχισε να κλονίζεται το καθεστώς του απαρτχάιντ, και να πληθαίνουν τα ερωτήματα για τη διαχρονική τιμή. Επιστολές στον Πρόεδρο της Βουλής, ο Γλέζος πρωτοστατε­ί, αμετακίνητ­η η τιμώμενη μορφή. « Ήταν φιλέλληνας » . Και εμπνευστής του απαρτχάιντ.

Το 1994, το κλίμα αλλάζει, ο Μαντέλα την προεδρία γιορτάζει. Ήταν καιρός η προτομή να κλειστεί σε μια αποθήκη. Οι Αρχές, που την είχαν αφήσει 40 χρόνια εκεί, την απομάκρυνα­ν. Όπως το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Νέα Υόρκη αποφάσισε να αποκαθηλώσ­ει το άγαλμα του Θίοντορ Ρούζβελτ, που αναπαριστά­ται έφιππος με έναν αυτόχθονα και έναν μαύρο στον πλευρό του.

Το κλίμα άλλαξε και η οπτική. Χαρακτηρίσ­τηκε η σύνθεση προβληματι­κή. Ακόμη και ο δισέγγονος του πρώην προέδρου συμφωνεί.

Newspapers in Greek

Newspapers from Greece

© PressReader. All rights reserved.