شیراز ، شیراکوم و پرسپولیس یکی هستند

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS -

بررسی نام شیراز در متنهای عیالمی و یونانی

دیدگاه‌ویژه‌ی‌نگارنده‌این‌اســت‌که‌شیراز‌ همان‌ شــیراکوم‌ در‌ سرچشــمه‌های(:منابع)‌ عیالمــی‌و‌پرســپولیس‌در‌سرچشــمه‌های‌ یونانی‌بوده‌اســت.‌تخت‌جمشید‌نیز‌نه‌خود‌ شهر‌پرســپولیس،‌که‌نام‌قصرهای‌پادشاهی‌ این‌شــهر‌بوده‌اســت.‌روی‌هم‌رفته،‌چهار‌ نام‌تیرایزیش‌(جایگاه‌درنده‌ی‌نیرومند‌و‌تند/ شیر‌یا‌پلنگ)،‌شهر‌پارســه‌(شهر‌وابسته‌به‌ شــیر‌یا‌پلنگ‌که‌از‌زبان‌های‌باستان‌ایرانی‌ به‌ترکان‌رسیده)،‌شیراکوم‌در‌سرچشمه‌های‌ عیالمی‌(جای‌حوض‌وابسته‌به‌شیر)‌و‌شیراز‌ (جایگاه‌وابسته‌به‌شیر)،‌همگی‌نام‌های‌شهر‌ شیراز‌و‌همچنین‌سرزمین‌پارس‌بوده‌اند.‌ واژه‌ی‌پارس‌به‌گونه‌ی‌پِــ ِر َث‌به‌ َچم(:معنی)‌ پرخاشــگر‌و‌ســتیزه‌کننده،‌نام‌مناسبی‌برای‌ درندگان‌بزرگ‌(شــیر‌و‌پلنگ‌و‌ببر)‌اســت.‌ بنابراین‌اگر‌شــهر‌پارســه‌(پرســپولیس)‌را‌ همان‌شهر‌شــیراز‌بگیریم،‌برداشت‌می‌شود‌ که‌نام‌پارس‌به‌چم‌شــیر‌اســت.‌از‌این‌رو‌ بیراه‌نبوده‌است‌که‌درفش‌کاویانی‌پارسیان‌ هخامنشــی‌از‌پوست‌شــیر‌یا‌پلنگ‌ساخته‌ شــده‌بود.‌بر‌روی‌درفش‌کهن‌تر‌«شهداد»‌ دو‌شــیر‌نشسته،‌نقش‌بســته‌و‌به‌باالی‌آن‌ مانند‌درفش‌کاویانی‌عقابی‌پر‌گشوده‌است.‌ در‌درفــش‌کاویانی‌نقش‌شــیر‌(آرو/آری‌در‌ زبان‌های‌سومری‌و‌ســامی)‌در‌جایگاه‌و‌به‌ نشانه‌ی‌ایزد‌مهر‌(ویشنو)‌با‌ستاره‌ی‌چهارپر‌ خورشیدی‌به‌نشــانه‌ی‌ایزد‌مهر‌(در‌جایگاه‌ ایزد‌شمس)‌جایگزین‌شده‌است. ‪तर tura adj. powerful, तर‬ ‪adj. quick, तर tura adj.‬ ‪आशा AZA f. region‬ ‪शुर zura m. lion (z=sh). कू म‬ ‪kuma n. pond‬ از‌اینجــا‌می‌تــوان‌چنین‌نتیجــه‌گرفت‌نام‌ آریایی‌(نجیب)‌برای‌پارســیان‌هخامنشــی‌ برگرفتــه‌ از‌ آرو/آری‌ میان‌رودانی(:بیــن‌ النهرینی)‌به‌چم‌شــیر‌بوده‌است‌و‌در‌نقش‌ تخت‌جمشــید،‌شیری‌(پارســی)‌که‌گاوی‌را‌ شکســت‌می‌دهد،‌نشانه‌ی‌ایزد‌مهر‌پارسیان‌ اســت‌که‌بر‌گاو‌به‌نشانه‌ی‌مردوک‌(گوساله‌ رب‌النــوع‌آفتــاب)‌بابلیان‌چیره‌می‌شــود.‌ واژه‌ی‌آری‌در‌سانســکریت‌هم‌به‌گونه‌های‌ آ َرنیا،‌اَری‌و‌ َهری‌(آری)‌به‌چم‌شــیر‌و‌جانور‌ درنده‌آمده‌است: ‪आरण्य Aranya m. wild animal,‬ ‪अरर ari m. enemy, हरर hari m.‬ .lion نام‌دشــت‌ارژن‌شــیراز‌را‌که‌جایگاه‌شیران‌ بوده‌اســت‌می‌تــوان‌به‌گونــه‌ی‌اَ َرگان‌هم‌‌ نوشــت؛‌همچنین‌نام‌هرئیــوه‌(آریانا)‌یعنی‌ شهر‌هرات‌در‌افغانستان‌را.‌نگاره‌ی(:تصویر)‌ چهره‌ی‌پایانی‌هراتی‌ها‌در‌صف‌خراج‌گذاران‌ هروی‌در‌پ‌لکان‌آپادانا‌با‌پوســت‌شــیر‌ماده‌ (یا‌پلنگ)‌پوشــیده‌شــده‌اســت.‌نام‌هرات‌ (اسـ‌ـ‌کندریه‌آریانا)‌در‌سان ‌سکریت‌به‌گونه‌ی‌ هری‌-‌ات‌به‌چم‌جای‌به‌دســت‌آوردن‌شیر‌ درنده‌اســت.‌جالب‌اســت‌که‌در‌زبان‌تازی‌ هرات‌از‌نام‌های‌شیر‌است. نام‌قوم‌شول‌فارس،‌ماسپیان‌(بزرگ‌سگ)‌و‌ کیســیان‌کهن‌ایالم‌را‌هم‌می‌توان‌به‌گون ‌هی‌ شور،‌مه‌ســپیان‌و‌کســین‌در‌سانسکریت‌و‌ پارســی‌به‌چم‌شــیر‌درنده‌گرفــت.‌گویا‌نام‌ عیالمی‌شــیر‌هنوز‌پیدا‌نشده‌است،‌ولی‌چون‌ شــوش‌دانیال‌و‌اینشوشیناک‌(خداوند‌شوش)‌ به‌روشنی‌با‌الن ‌هی‌شــیرها‌و‌شیر‌پیوند‌داده‌ شده‌اند‌و‌نام‌شــوش‌در‌سانسکریت‌چم‌دلیر‌ و‌نیرومند‌را‌م ‌یدهــد؛‌از‌ای ‌نرو‌گمان‌م ‌یرود‌ که‌شــوش‌در‌عیالم‌به‌چم‌شــیر‌درنده‌بوده‌ است.‌یعنی‌ایزد‌مهر‌شیرسوار‌با‌اینشوشیناک‌ هم‌سان‌گرفته‌می‌شده‌اســت.‌در‌نام ‌هی‌زند‌ ائوگمدئچا‌از‌تورانیــان‌دانو(دلیر)‌در‌کنار‌رود‌ زیرزمینی‌(رود‌کاریزها،‌کارون)‌ســخن‌رفته‌ که‌نام‌رهبر‌اســتور ‌های‌ایشــان‌فرتاخشــت‌ خومبیگان‌ (بسیار‌ افزاینده‌ ‌= اوکسی/اوخشی،‌ فرزند‌خومبان/خومبابا)‌برابر‌با‌نام‌بختیار‌(یاور‌ بهر‌همندی)،‌نیای‌استوره‌ای‌بختیار ‌یها‌است.‌‌ جانــور‌ توتمی‌ پارســیان،‌ شــیر‌ پارســیان‌ هخامنشــی‌در‌جایگاه‌مرکب‌ایزد‌خورشــید‌ مهر‌(جمشید‌تخت‌جمشید):‌ برگ ‌هی‌فلزی‌ارزشــمندی‌از‌ســد ‌هی‌چهارم‌ پیــش‌از‌زایش‌مســیح‌(0042‌ســال‌پیش)‌ کــه‌به‌گفتــ ‌هی‌کاوه‌فــرخ،‌نــه‌در‌موز ‌هی‌ آرمیتــاژ‌لنی ‌نگراد(ســن‌پترزبــورگ)‌بلکــه‌ در‌مــوز‌هی‌انگلیــس‌نگهداری‌م ‌یشــود،‌از‌ کران ‌ههای(:ســواحل)‌جنوب‌خــاوری‌دریای‌ سیاه‌یافت‌شده‌است.‌در‌این‌نگاره‌ایزد‌مورد‌ پرستش‌پادشاه‌هخامنشی‌را‌در‌برابر‌پادشاهی‌ هخامنشــی‌م ‌یبینیم‌که‌پنداشته‌م ‌یشود‌این‌ ایزد‌جوان،‌میثره‌است؛‌در‌حالی‌که‌بر‌پای ‌هی‌ سرچشــم ‌ههای‌اســتور ‌های،‌این‌نگار ‌هی‌ایزد‌ ملی‌جوان‌و‌بی‌ریش‌جها ِن‌زیری ِن‌پارســیا ِن‌ باستانی،‌یعنی‌جمشید‌(همزاد‌درخشان)‌است‌ که‌جانور‌توتمی‌اش‌شیر‌بوده‌است.‌تاج‌پارسی‌ بر‌سر‌وی‌نیز‌گواه‌و‌نشان ‌هی‌ویژ ‌های‌بر‌خدای‌ ملی‌پارسیان‌یعنی‌مهر/جمشید‌بودن‌او‌است‌ که‌تخ ‌تجمشید‌به‌نام‌وی‌خوانده‌شده‌است.‌ در‌سنگ‌نبشته‌قرارداد‌مت ‌یوزه،‌پادشاه‌میتانی‌ با‌ســوبی‌لولیومه،‌پادشــاه‌هیتی‌او‌از‌ایالنی‌ اشــ ‌یئیل‌(پروردگاران‌پاک‌میثر‌هها،‌خورشید‌ و‌ماه)‌یاد‌م ‌یکند. *‌پژوهشگر‌تاریخ‌اساتیری‌ایران

(شناسه: )36152

تصویر هدیه آورندگان ایالمی در کاخ آپادانا

شیرمعبداینشوشیناک

تصویر هدیه آورندگان هراتی در کاخ آپادانا

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.