خاک ، مادر پدیدههای هستی

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS - نوشتار بنفشه میرزايی

گاهی روی شــیهای باســتانی و بهویژه ســفالینهها نگارههایــی را میبینیــم کــه برایمان ناشناختهاند. آیا تا کنون شده است که به گنجخانهها(:موزهها) بروید و نگارهی روی برخــی از ظرفهای فلزی، ســفالی، گردنبندها و شــیهای گوناگــون برایتان جالب باشــد ولی دربارهاش چیزی ندانید؟ ما میکوشــیم تا با شناساندن برخی از این نشانهها شــما را با برخی از این نمادهای باستانی آشنا کنیم. خاک یکی از آخشیجهای(:عناصر) باارزش هســتی اســت که در درازای تاریخ انسانی بهگونههــای جورواجور(:مختلــف) و بــه دست انســان نمادینه شده و روی شیهای باستانی نمود یافته است. خــاک کــه مــادر پدیدهها اســت در هنر باســتانی نیز نمودهای فراوانی داشته است. زیســتگاههای انســانی، به ویژه در آغاز، از خاک و گل بوده اســت. تندیســکهای شاختهشــده از گل و ریختهــای نمادین کشــیده شــده بر ظرفها و ســفالینهها در هنر ایران باســتان نمونــهای از نگرش به ارزش و ویژگیهــای نمادین خاک اســت. نمونههــای بســیاری از چنین نگرشــی را میتوان بر نگارههای ســفالینههای تپههای چندین هزارسالهی «ســیلک»، «شوش»، «چغازنبیل» و تــل «باکون» دید که دارای نگارههای چهارگوشــی(:مربع) هستند که با خطهــای کمانی(:منحنی) و موجگونه آذین شدهاند. همهی نمادهای رازآلود زمین و خاک را نشان میدهند که جایگاه رویش، باروری و زندگی گیاه و انســان اســت (واندنبرگ، ‪.)37 :1345‬ مــار از دیگــر نمادهــای درپیوند با آب و خاک اســت. مار گاهی نمــاد بنیادی(:اصلی) زمین و آخشــیج سپندینه(:مقدس) و پاک خاک است. مار پیچیده به تخم کیهان یا ماری بوده که دمش را گاز گرفته اســت به چم(:معنی) زایندگی و نوکنندهی زندگی اســت. مار در دگرگونی(:تبدیــل) همیشــگی مرگ به زندگی نمودار دو ســویه بودن هستی اســت؛ بدین چــم که مــرگ از زندگی میتــراود و زندگی از مــرگ. ازاینرو ویژگی مار به گونهای است که آن را در پیوند با خاک، آخشیجی که زندگیبخش اســت و زندگــی را میگیــرد، میدانند (دوبوکــور، :1376‬ 34، ‪.)44 همچنیــن در برخــی از نگارههــا کژدم(:عقرب) و مار نشانگر خاک هستند و گاو در آیین مهر نمایندهی خاک و شــیر نمایندهی آتش است.

(شناسه: )36263

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.