دریچهای تازه به شاهکار حماسی ایران

گف ‌توگو‌با‌سمیرا‌ستاری‌دربار‌هی‌کار‌تاز‌هاش

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS - گزارشگر سپینود جم

سمیرا ستاری یکم فروردین 1361 خورشیدی در اصفهان زاده شد. وی دانشآموختهی ارشد زبان و ادبیات پارسی از دانشگاه الزهرا و ساکن کرج است. این پژوهشگر جوان به تازگی کتابی با نام «فرهنگ موضوعی شــاهنامه» در چهار پوشینه(:جلد) نگاشته است. این فرهنگنامه به گونهای از کاملترین کارهایی است که در این زمینه نوشته شده است. آنچه در دنباله میخوانید گفتوگویی است که با او در همین باره داشتهایم.

از نــگارش «فرهنگ موضوعی شــاهنامه» بگویید. از ســال 1383 خورشــیدی بــه گونهی غیر رســمی و از سال 1386 خورشیدی بهگونهی رســمی با نگرش به دلبســتگی بسیاری که به شــاهنامهپژوهی و ایرانشناســی داشــتم بر آن شــدم که در بارهی دانشهای طبیعی شــاهنامه، به ویژه دانش پزشکی در شاهنامه، پژوهــش کنم. چون بــرادرم دانشآموختهی رشته مهندســی ژنتیک است گاه جستارهایی از دانــش ژنتیــک مانند پدیــدهی «زالی» و دیگر موارد شــاهنامه برای مــن میگفت. از این رو دریچهای نو در ذهن من گشــوده شد و بر آن شدم تا با بهرهگیری از دانشنامههای کهن، مانند بندهش ایرانی و هندی، اوســتا، گزیدههای زادســپرم و نســکهای(:متون) پهلوی و همچنین، دانشــنامههای نو همچون فرهنــگ واژگان امری(دانشــنامهی ژنتیک) در بــارهی دانش ژنتیــک و فرهنگ گیاهان دارویــی، فرهنــگ جانــوران در اندیشــهی نــگارش کاری در این زمینه باشــم. در این راه همچنیــن نســکهایی ماننــد «قانــون پورسینا»، «ذخیره خوارزمشاهی»، نسکهای خاورشناســانی چون «مارکــوارت»، «الدر»، «بارتولــد»، «کریستنســن»، «کــخ» و نوشــتههای تاریخنگاران کهن و نو، همچون «هرودت»، «کتزیاس»، «گزنفون»، «موسی خورنی» و تاریخهای پسا اسالمی چون تاریخ «طبــری»، «تاریخ یعقوبی»، «مســعودی» و کارهــای بــزرگان همروزگار(:معاصر) مانند جالل خالقیمطلق، سجاد آیدنلو، ژاله آموزگار، سرکاراتی و میرجاللالدین کزازی بهره گرفتم.

آیا نگارش فرهنگ موضوعی شــاهنامه را نیاز دانستید؟ آرمــان مــن از نــگارش ایــن کار بیشتر پاســخگویی به پرسشهای پرشــمار خودم و پس از آن گشــودن دریچهای تازه از شاهنامه و ســویههای(:زوایای) بیشمار آن پیشروی هممیهنان ایرانیام بــود. زمانی که در آزمون ارشــد پذیرفته شــدم همهی کوشش خود را به کار بســتم تا طرحم به عنوان پایاننامه با درونمایــهی «فرهنگ توصیفی علوم طبیعی در شــاهنامه» پذیرفته شــود کــه در آغاز با ایــن نگرش که نــگارش فرهنگنامه درخور پایاننامه نیست پذیرفته نشد. چون به آرمانم سخت پایبند بودم با نامهنگاری و یاری استاد رایزنم(:مشاور)، ســرانجام طرحم پذیرفته و با نمرهی ممتاز دفاع شد. البته طرح فراگیرتر از این بود و تنها با چهار بخش آن همداستانی شد ولــی کم و بیش در جریان ادامهی آرمانم قرار داشتند. سپس رفتهرفته پژوهش را پی گرفتم و از سویههای تازه و زیباتری آگاهی پیدا کردم تا اینکه طرح مورد نگر(:نظر) امســال و البته پــس از ویرایش دو باره، در ریخت کنونی که پیشروی خوانندگان اســت، درآمد. این کار با خستگی و هزینهی زمانی و مالی بسیار همراه بود؛ ولی به شوند(:دلیل) دلبستگی و همیاری خانــواده به ســرانجام رســید و خوشبختانه از برآینــد کار کــم و بیش خرســندم و این خرســندی دوچندان میشــود هنگامی که به این میاندیشــم که تا اندازهای وام خود را به فردوســی ادا کردهام، اگرچه بیگمان پژوهش من کاستیهای بسیاری دارد که امیدوارم پس از این با یاری یزدان و خردهگیریهای(:انتقاد) سازنده و نه کوبندهی بزرگان کارهایی بی کم و کاست ارایه بدهم.

این پژوهش دارای چه ویژگیهایی است؟ زمانــی که کار را آغاز کردم از ســوی برخی از استادان و دوستان به بخشهایی از این پژوهش پرداخته شده بود، ولی مجموعهای را با ویژگیها و چارچوب پژوهش خود که دربردارنده همهی جستارهای(:مطالب) آن باشد نیافتم. به گفتهی چند تن از اســتادانم این کار نخستین فرهنگ موضوعی شــاهنامه است که البته همواره خود را وامدار پژوهشهــا و کارهــای اســتادان و پژوهشگران بزرگی میدانم که سالهای بسیار زندگانی خود را هزینهی پژوهش کرده و راه را بر من و دیگر پژوهشگــران جوان تا اندازهی بســیاری هموار ساختهاند و من امیدوارم بتوانم ادامه دهندهی این راه باشم.

آرمان من از نگارش این کار بیشتر پاســخگویی به پرسشهای پرشمار خودم و پس از آن گشــودن دریچهای تازه از شاهنامه و سویههای(:زوایای) بیشمار آن پیشروی هممیهنان ایرانیام بود. خوشبختانه از برآیند کار کم و بیش خرسندم و این خرسندی دوچندان میشود هنگامی که به این میاندیشم که تا اندازهای وام خود را به فردوســی ادا کردهام، اگرچه بیگمان پژوهش من کاستیهای بسیاری دارد که امیدوارم پس از این با یاری یزدان و خردهگیریهای(:انتقاد) سازنده و نه کوبندهی بزرگان کارهایی بی کم و کاست ارایه بدهم.

کار تازهای را در دست نوشتن دارید؟ چون به آموزش شاهنامه و زبان پهلوی بسیار دلبستگی دارم هماکنون در پی آموختن زبان پهلوی هســتم و همزمان ســرگرم نگارش فرهنــگ ســوم خود، بــا عنــوان «فرهنگ موضوعــی آثار دوران صفاری تا ســلجوقی» هســتم و برای آینده هم آرمانهایی همچون نگارش دیگر فرهنگهای موضوعی دارم که امیدوارم بتوانم به فرجام برسانم.

گفتوگو با ســمیرا ستاری به پایان رسید ولی با توجه به آنچه آمد پیدا اســت کوششهای این پژوهشگر جوان در زمینــهی تاریخ و فرهنگ ایرانزمین ادامه دارد و دلبستگی به این فرهنگ راهگشای او در این گسترهی بیمرز است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.