خوراکیهای آیین درگذشتگان؛ نمادی از فروزههای اهورایی

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS - خبرنگار امرداد پوروچیستارستمی

واکاوی آیینهای زرتشتی

زرتشتیان‌در‌آیی ‌نهای‌خود‌از‌آیین‌هایی‌ویژه‌‌ پیروی‌م ‌یکنند‌که‌هرکدام‌برگرفته‌از‌باورهای‌ پیشینیان‌و‌هم‌راستا‌با‌بنیا ‌دهای‌دین‌زرتشتی‌ است.‌یکی‌از‌این‌آداب‌که‌در‌بی ‌شتر‌آیی ‌نها‌ بر‌آن‌پافشــاری‌م ‌یشود‌بر‌پا‌کردن‌سفره‌‌به‌ هم‌راه‌چیدنی‌هایی‌ویژه‌روی‌آن‌اســت.‌هر‌ کدام‌از‌این‌چیدن ‌یها‌فرزانی(:فلسفه)‌ویژه‌‌را‌ در‌پس‌خود‌دارند.‌ سفر‌های‌که‌در‌آیی ‌نهای‌ویژ‌هی‌درگذشتگان‌ بر‌پا‌م ‌یشود‌به‌رنگ‌سپید‌است.‌چون‌رنگ‌ ســپید‌نماد‌پاکی‌اســت‌و‌آرامــش‌را‌برای‌ باشــندگان(:حضار)‌و‌بازمانــدگان‌به‌ه ‌مراه‌ خواهد‌داشت.‌باشــندگان‌در‌این‌آیی ‌نها‌نیز‌ جام ‌هی‌سپید‌م ‌یپوشند.‌با‌ای ‌نکه‌خوراک ‌یها‌ و‌چیدن ‌یهای‌آیی ‌نهای‌درگذشتگان،‌ه ‌مچون‌ آیین‌سوم‌(ســه‌روز‌پس‌از‌درگذشت)،‌آیین‌ چهــارم‌(چهار‌روز‌پس‌از‌درگذشــت)،‌دهه‌ (ده‌روز‌پس‌از‌درگذشــت)،‌پرسه،‌س ‌یروزه‌ (ســ ‌یروز‌پس‌از‌درگذشــت)،‌ســال‌(یک‌ ســال‌پــس‌از‌درگذشــت)،‌گهنبارخوانی‌یا‌ َج َشــ ‌نخوانی‌و‌...‌گوناگــون‌اســت‌ولی‌در‌ بنیــاد(:کل)‌م ‌یتــوان‌از‌نام‌آ ‌نهــا‌و‌فرزان‌ کاربردشان‌در‌سفره‌یاد‌کرد. گفت ‌ههای‌موبد‌مهربــان‌فیروزگری‌پیرامون‌ خوراک ‌یهــای‌آیین‌درگذشــتگان‌و‌چرایی‌ بهره‌گیری‌از‌آن‌ها‌را‌در‌ادامه‌م ‌یخوانید: «همــه‌ی‌چیدنی‌هــای‌ســفره‌ی‌ویــژه‌ی‌ درگذشــتگان‌به‌مانند‌دیگر‌سفره‌ها‌نشان‌از‌ امشاسپندان‌یا‌فروزه‌های(:صفات)‌اهورامزدا‌ اســت‌و‌چیدن‌آن‌ها‌در‌این‌ســفره‌ها‌پاس‌‌ داشتن‌این‌فروزه‌های‌اهورایی‌را‌به‌ما‌یادآور‌ می‌شــود.‌از‌دید‌مینوی(:معنــوی)‌فروزه‌ی‌ وهومنــه،‌وهومن‌یا‌بهمن‌بــه‌چم(:معنی)‌ اندیشــه‌ی‌نیک،‌اشه‌وهیشــته‌یا‌اردیبهشت‌ به‌چم‌بهترین‌راستی،‌خشتره‌وییریه،‌خشثرا‌ یا‌شــهریور‌بــه‌چم‌دادگری‌و‌شــهریاری،‌ سپنته‌آرمییتی،‌سپندارمز‌یا‌اسفند‌به‌چم‌مهر‌ و‌دوستی،‌هوروتات‌یا‌خورداد‌به‌چم‌رسایی‌ و‌اَ ِم ِرتات‌یا‌اَ ُمرداد‌به‌چم‌بی‌مرگی‌اســت‌و‌ دارا‌بودن‌این‌فروزه‌هــای‌نیک‌پروردگار‌یا‌ گام‌برداشــتن‌به‌ســوی‌آن‌ها‌را‌به‌همگان‌ یادآور‌می‌شوند. خوراک ‌یهای‌ســفر‌هی‌درگذشــتگان‌به‌دو‌ بخش‌جامد‌و‌آبکی‌یا‌«زور»‌بخش‌م ‌یشوند.‌ از‌دیــد‌گیتیایی(:دنیــوی)‌نیز‌هــر‌کدام‌از‌ امشاسپندان‌بر‌روی‌زمین‌از‌چیزی‌نگاه‌بانی‌ م ‌یکردند‌و‌از‌این‌رو‌فرزان‌چیدن ‌یهای‌سفره‌ نیز‌به‌پاس‌داری‌از‌این‌فروز‌هها‌برم ‌یگردد. ســینی‌فلزی،‌ َکلَ ِچه‌(گلدان‌کوچک‌فلزی)،‌ کاســ ‌هی‌رودین‌از‌آفرینش‌فلز‌نشان‌دارد‌و‌ امشاســپند‌نگاه‌بان‌آن‌شــهریور‌است.‌چراغ‌ روشن‌روی‌ســفر ‌هی‌درگذشتگان‌نیز‌نمادی‌ از‌امشاســپند‌اردیبهشت‌اســت.‌تخم‌مرغ‌و‌ شیر‌به‌پاس‌امشاسپند‌وهومن‌بر‌روی‌سفره‌ گذاشــته‌م ‌یشــود.‌فرآورده‌هایی‌که‌از‌زمین‌ برمی‌آیند‌مانند‌میوه‌و‌لرک‌(میو ‌ههای‌خشک‌ و‌خام‌مانند‌پســته،‌بادام،‌فندق،‌برگ ‌هی‌هلو،‌ سنجد،‌کشــمش،‌‌انجیر‌خشک،‌خرما،‌توت)‌ نماد‌سپندارمز‌امشاســپند‌هستند.‌آبی‌که‌در‌ کلچه‌برای‌شــاخ ‌هی‌سبز‌ریخته‌م ‌یشود‌و‌یا‌ لیوان‌آبی‌که‌روی‌ســفره‌جای‌م ‌یگیرد‌نیز‌ نشــانی‌از‌خورداد‌یا‌رسایی‌است.‌ب ‌یمرگی‌و‌ جاودانگی‌اهورامزدا‌را‌چند‌شــاخه‌از‌گیاهان‌ سبز‌که‌در‌آیین‌درگذشــتگان‌مورت‌(مورد)‌ است،‌می‌نماید.‌یکی‌از‌خورا ‌کهای‌دیگری‌ که‌روی‌این‌ســفره‌جای‌م ‌یگیرد‌«ســیر‌و‌ سداب»‌یا‌«سیر‌و‌سداو»‌است.‌این‌خوراکی‌ آمیخت ‌های‌از‌گیاه‌ســداب،‌سیر،‌نعناع،‌سرکه،‌ زردچوبــه‌و‌بوی‌افزا(:ادویــه)‌و‌شــکر‌پخته‌ م ‌یشــود‌و‌بویی‌تند‌دارد.‌به‌باور‌زرتشــتیان‌ و‌در‌زبــان‌دری‌با‌پختن‌این‌خوراکی‌«بوز‌و‌ برنگ»‌یــا‌بو‌و‌رنگی‌ویژه‌‌در‌مجلس‌پدیدار‌ م ‌یشــود‌که‌روان‌درگذشــته‌را‌شاد‌م ‌یکند.‌ این‌بو‌در‌آیی ‌نهای‌درگذشتگان‌پیش‌از‌اشو‌ زرتشت‌با‌قربانی‌کردن‌چهارپایان‌و‌سوزاندن‌ چربی‌در‌آتش‌پدیدار‌م ‌یشــد‌ولی‌با‌پررنگ‌ شدن‌باورهای‌اشو‌زرتشت‌این‌بخش‌از‌آیین‌ به‌پختن‌خوراک‌سیر‌و‌سداب‌به‌جای‌قربانی‌ کردن‌دگرگون‌شــد.‌بوی‌برآمــده‌از‌بریدن‌ میو‌هها‌در‌آییــن‌اوســتاخوانی‌(این‌میو‌هها‌ ودریــن‌نام‌دارند)‌نیز‌به‌پیــروی‌از‌این‌باور‌ اســت.‌کماچ‌گل‌یا‌د ‌لدل‌که‌کیکی‌از‌آرد،‌ آب،‌مایه‌خمیر،‌سیا‌هدانه،‌کنجد‌پخته‌م ‌یشود‌ یا‌کماچ‌با‌دارا‌بودن‌آرد،‌آب،‌تخ ‌ممرغ،‌گردو،‌ روغــن،‌کــره‌و‌...‌نیز‌با‌دارا‌بــودن‌بی ‌شتر‌ آفرید‌هها‌م ‌یتواند‌به‌گون‌های‌کلی‌پا ‌سداری‌ از‌هم ‌هی‌امشاســپندان‌را‌نشان‌دهد.‌از‌آش‌ ماش‌یا‌آش‌رشــت ‌هی‌ترش‌مزه‌که‌در‌دیگ‌ بزرگ‌و‌برای‌همــ ‌هی‌میهمانان‌آیین‌پخته‌ م ‌یشــود،‌به‌انداز‌هی‌کمی‌در‌کاس‌های‌فلزی‌ روی‌میز‌گذاشــته‌م ‌یشود.‌به‌باور‌زرتشتیان‌ همان‌گونه‌که‌ظرف‌کوچک‌آش‌که‌در‌آیین‌ اوستاخوانی‌روی‌میز‌است‌سپندینه(:تقدیس)‌ م ‌یشــود‌ماند‌هی‌آش‌در‌دیگ‌نیز‌به‌همین‌ گون‌ســپندینه‌خواهد‌شد.‌خورا ‌کهای‌دیگر‌ ه ‌مچون‌خــوراک‌پی ِش‌ ِکری‌(پای‌اجاق)‌که‌ از‌ســبزیجات‌گوناگون‌به‌هــم‌راه‌بوی‌افزا‌و‌ روغن‌پخته‌م ‌یشــود‌و‌حلواهای‌برنج‌و‌شکر‌ نیز‌مانند‌آش‌به‌انداز ‌هی‌کم‌روی‌سفره‌جای‌ م ‌یگیرند.‌نان‌و‌سیرو‌(سیروگ)،‌سیب‌زمینی‌ و‌تخ ‌ممرغ،‌برنج‌پخته‌شــده‌با‌زیره‌که‌روی‌ آن‌یک‌تخم‌مرغ‌جای‌م ‌یگیرد،‌یک‌ســینی‌ که‌در‌آن‌یک‌لیوان‌شــیر،‌لیوان‌آب،‌لیوان‌ شربت،‌چای‌و‌می‌از‌دیگر‌افزودن ‌یهای‌این‌ سفره‌است.» پختــن‌هم ‌هی‌این‌خوراک ‌یها‌و‌بهره‌بردن‌از‌ آ ‌نها‌در‌سفر‌ههای‌آیینی‌افزون‌بر‌پا ‌سداری‌ از‌فروز ‌ههای‌اهورایی‌و‌نگاه‌بانی‌از‌آفرید ‌ههای‌ آن‌به‌شــوند‌پاکی‌تن‌و‌روان‌برای‌میهمانان‌ و‌شــادی‌روان‌درگذشــته‌اســت؛‌جدای‌از‌ ویژگ ‌یهای‌درمانی‌بسیاری‌که‌دارند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.