راه و راهسازی در فرهنگ ایرانی

نگاهی به دانشهای بنیادین

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS - نویسنده زهرا زيوری مادام

راههای ایرانی بهخودی خود پیوندی جاودانه با شــاهراههای کلیــدی جهان دارنــد. زیرا افزون بر اینکه این گســترهی گیتاشناســی (:جغرافیایی) از دیدگاه استراتژیک در میانهی گیتی جای دارد، در ســدههای بســیار برای جهانیان دســتور مینوشــته و به وســیلهی پیشرفتهترین اندیشــهها بــر جهان فرمان میرانده است. پس سیاستمدار و دانشور ایرانی همواره در پی آن بوده تا کارســازترین راههای ارتباطی و حیاتی را در میانهی جهان بســازد. بسیاری از نامدارتریــن راههای باســتانی و اقتصادی جهان، همچون جادهی ابریشم، داستانهای خاوری(:شــرقی) و مســافران حادثهجــوی باختری(:غربــی) (همچــون مارکوپولــو) را به یــاد میآورند. زیرا مســافران باختری که در جادههــای خــاوری ره میپیمودند، تنها کاالهای خــود را جا به جا نمیکردند، که در بنیاد، کولهبــاری از فرهنگ و هنر خاوری را به دوش میبردند. در این میان باید دید کــه راههای ایرانی در خاور باستان دارای چه جایگاهی بودند؟ واژهی پارســی «راه» در زبان اوستایی (که یکی از باســتانیترین زبانهای جهان است) به گونــهی «َرَثَی» )UDWKD\D( آمده و به چم(:معنی): «جای گذر» یا «جایگاه گذشتن گردونه» است. اسب و دیگر جانوران برای رفتن از جایی به جای دیگر نیاز به راه ندارند و از این واژه پیدا اســت که پیدایی راههای نخستین به پیدایی نخستین گردونهها پیوند میخورد. بزرگتریــن و فراموشناشــدنیترین شاهراههای جهان باستان راههای امن و آرام فرمانروایی هخامنشــی بودند و از آن میان شــگفتانگیزترین راه، «راه شاهی» بود که در آن دوران بزرگترین شــبکهی راهسازی در جهان به شــمار میرفــت. این راه دارای کاروانســراها، برجهــای آگاهیرســانی و ایستگاههای پســتی گوناگون بوده، 2۶00 کیلومتر درازا داشــته و پیک آن را در 9 روز میپیموده است. هــرودوت هالیکارناسوســی، رویدادنــگار و داستانســرای یونان باســتان، در بخشی از گفتارهــای خود بــه راه شــاهی پرداخته و پیوندهای آن را چنین برشــمرده اســت : راه شــاهی از لیدی (آناتولی باختــری امروز) به فریگی (بخش میانی آسیای صغیر)، از فریگی به کنار رود هالیــس (قزلایرماق امروز) و از آنجــا در کاپادوکیه (بخش خاوری آســیای صغیر) به مرز کیلیکــی (کلیکیه اطنهی امــروز در تاروس، تنگ مالوی) و آربل و از آن جا از راه دانوب (زه آب) به تنگهی مالوی و از آن جا پس از گذشــتن از روی پلدختر به شوش میرسید. از شوش نیز راه شاهی به رامهرمز و از آنجا به ارگان (ارغون امروزی) نزدیــک بهبهان و فهلیان در دنبال رود زهره پس از گذشتن از پل پاســارگاد (پارسکده) میرســید. راه شــاهی افزون بر راه یادشده دارای شاخههای دیگری نیز بوده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.