شاهکارهای ساسانیان ثبت جهانی شد

به انگیزهی ثبت جهانی منظر باستانشناسی ساسانی پارس

Amordad Weekly Newspaper - - News -

یادمانهایبیهمتایتاریخی-فرهنگیبهجامانده از روزگار ساســانیان که از شاهکارهای مهرازی (:معمــاری) و هنری این دوره به شــمار میآیند سرانجام پس از چندین سال کوشش پیوستهی کارشناســان نهم تیرماه ۷۹۳۱ خورشیدی به بار نشست و با نام چشمانداز (:منظر) باستانشناسی ساســانی پارس در ســازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) ثبت جهانی شد. بــه گــزارش امــرداد بیگمــان بهتریــن و خوشایندترین خبر امســال را باید ثبت جهانی یادمانهای تاریخی-فرهنگی ساســانیان در سرزمین پارس دانست که مایهی خشنودی و بالندگی دوســتداران تاریخ و فرهنگ ایرانی در سراسر جهان شد و شــادمانی ویژهای را برای باورمندان به میراثفرهنگــی ایران به ارمغان آورد. بــا ثبت جهانــی یادمانهــای تاریخی فرهنگی ساســانیان در اســتان فارس بیست و ســومین یادگار فرهنگی و طبیعی کشــور و چهارمین آفرینهی (:اثر) تاریخی استان در چهل و دومین نشســت گروه میراث جهانی یونسکو در شــهر منامهی بحرین ثبت شد. هرچند در روزهای آغازین این نشســت برخی از کشورها همانند تونس و برزیل ایرادهایی مانند نقشهی باستانشناســی و طرح مدیریتــی را دربارهی پروندهی «محور ساســانی پارس» (چشمانداز باستانشناسی ساسانی پارس) به میان آورده و با پیشنهاد سازمان ایکوموس رای به دیفر شدن (قابل طرح دوباره در نشســت دو سال دیگر) ایــن پرونده داده بودند، ولی در پایان با نگرش به ارزش باالی تاریخی و باســتانی آن از ثبت جهانی میراث ساسانیان پشتیبانی کردند.

ســنجههایی که انگیــزهی ثبت جهانی میراث ساسانیان شد

ثبــت یادمانهای تاریخــی در میراث جهانی یونســکو باید دارای ســنجههای (:معیارها) فرهنگی ویژهای باشد. این سنجههای فرهنگی شش بخش دارد که یادمانهای تاریخی باید دستکم یکی از این شــش ویژگی را داشته باشــند تا پس از داوری و رایگیری هموندان (:اعضا) بتوانند در سازمان یونسکو ثبت شوند. خوشبختانه میراث ساسانیان در سرزمین پارس آن اندازه توانمند و پرمایه بود که توانســت با سه ویژگی یا همان ســنجههای فرهنگی در برابر کشورهای دیگر به رای گذاشته شود. این ویژگیها سنجههای شمارهی ‪۳ 2،‬ و 5 بود که میراث ساسانی پارس از آن به سامت گذشت. این سنجههای فرهنگی در برگیرندهی: ۱- نشاندهندهی یک شاهکار از هوشیاری و نوآوری انسانی باشد؛ -2 نشاندهندهی دادوستد ارزشهای مردمان در یــک بــازهی زمانی و در یــک منطقهی فرهنگی از دید پیشرفت در مهرازی یا فناوری، برنامهریزی شهری یا طراحی چشمانداز باشد؛ ۳ - گواهی بیهمتا یا دســتکم استثنایی بر یک آیین (:سنت) فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد؛ 4 - نمونهای برجسته در مهرازی یا تکنولوژی که گامی مهم از تاریخ مردمان را نشان دهد؛ 5 - نمونهای برجســته از تعامل میان انسان و زیست بوم یا نمایندهی یک فرهنگ باشد؛ 6 - به گونهی مســتقیم یا ملموس در پیوند با رویدادها یا آیینهای زندگی، اندیشــهها و باورها یا آفرینههای (:آثار) هنری یا ادبی ارزش واالی جهانی باشــد. هرچند نگارنده باورمند اســت پروندهی ایران و میراث ساســانیان در پارس همهی ویژگیهای باال را داشــت ولی به انگیزهای که کارشناســان میراثفرهنگی کشورمان توانایی پاسخگویی به پرسشهای فراوان دانشــی دیگر کشــورها را نداشته و ندارند و همچنین کار بر روی پرونده بســیار ســختتر، دشوارتر و پیچیدهتر میشد و روند و فراینــد کار را به درازا میکشــاند از همین روی کارشناســان و باستانشناســان ایرانی ســنجههای ‪۳ 2،‬ و 5 را برگزیده و با همهی توان و قدرت از این پرونده دفاع کردند.

چشمانداز باستانشناسی ساسانی پارس پروندهی ایران که پیشتر با نام محور ساسانی پارس بوده است و سه شهر کازرون، پیروزآباد و سروســتان را که در یــک راه و مدار جای دارند در بر میگرفته اســت، به نام چشمانداز باستانشناسی ساسانی پارس دگرگون شد و با همین فرنام (:عنوان) ثبت جهانی شد. هرچند نگارنده و بیشتر باستانشناسان با این نامگذاری همرای نبودند و بهتر و شایســتهتر بود که از فرنام چشــمانداز تاریخی-فرهنگی ساســانی پارس بهره برده میشد، زیرا باستانشناس تنها کاوش و پژوهش کرده و میشناساند، اما زمانی که میگوییم چشمانداز فرهنگی-تاریخی این نکتهی مهم را گوشزد میکند که ویژگیهای طبیعــی محیــط و بیمانند بــودن موقعیت ســرزمینی آن مایهی بنیاد چنین مجموعهی سترگی شده است و این ویژگی مهم تشکیل تاریــخ و در پایان باستانشناســی محدوده را رقم زده اســت. با واژهی باستانشناسی آن را محدود کردهایم، گســترهی (:محدوده) ما تنها یک ســایت باستانشناسی نیست، بلکه بسیار فراتر از آن است. ایراد دیگری که به این پرونده میتوان گرفــت جای نگرفتــن یادمانهای ساسانی فراوان دیگر شهرهای استان همانند داراب، نورآباد، ایزدخواســت، فراشــبند، الر، مرودشت و شیراز اســت. هرچند کارشناسان باورمند هستند بهتر است که این یادمانها هر کدام جداجدا و تکتک ثبت جهانی شوند، زیرا توانایی، قابلیت و ارزش آن را دارند. در پایان باید دانســت که این مجموعه تنها یک پرونده اســت که دارای چندین یادمان تاریخی مانند بیشاپور، تنگ چوگان، اشکفت شــاپور، دژ دختــر، گوردخمههــا و تپههای پیرامونــی از کازرون، کاخ اردشــیر بابکان، دژدختر، ســنگنگارهی تاجســتانی اردشیر، سنگنگارهی نبرد اردشیر، شهر اردشیر خوره یا گور، پل ِمهر نرســه، ُتِل نقارهخانه و دیگر تپههــای پیرامونی از پیروزآبــاد و کاخ بهرام پنجم ساســانی از شهر سروســتان است که به نادرستی رسانهها و گاه مدیران شمارهای دیگــری را با تیترهای نابجایی به کار بردهاند که هیچ پایهی دانشیای ندارد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.