رستم گیو، نامی که نیک ماند

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS - خبرنگار امرداد مارال آریایی

کرمان و گیالن، روستاهایی آباد از داد و دهش

هنگام‌رفتن‌به‌سوی‌كيالن‌در‌جاد‌هی‌دماوند‌ ســاز‌ههای‌خشــتی‌پيرامون‌جاده‌به‌چشــم‌ م ‌یخورند‌كه‌نشان‌از‌زندگی‌زرتشتيان‌در‌اين‌ منطقه‌دارد.‌اگرچه‌بسياری‌ويران‌شد‌هاند‌ولی‌ نا ‌مهايی‌هستند‌كه‌هنوز‌بر‌سر‌زبا ‌نها‌است‌و‌ يادشان‌به‌نيکی‌در‌د ‌لها‌زنده‌است. رســتم‌گيو‌نماينــد‌هی‌زرتشــتيان‌تهران‌در‌ روزگار‌پهلوی‌دوم‌بود.‌وی‌خدمات‌بســياری‌ در‌شــهرهای‌گوناگون‌زرتشت ‌ینشــين‌و‌حتا‌ بيــرون‌از‌ايران‌انجام‌داد‌و‌افزون‌بر‌نام‌نيك،‌ يادگار ‌یهايی‌از‌وی‌بر‌جای‌مانده‌كه‌تا‌امروز‌ در‌خدمت‌مردم‌بوده‌است. نام‌ارباب‌رستم‌گيو‌را‌مردمان‌بومی‌كوهان‌و‌ كيالن‌به‌نيکی‌م ‌یشناســند‌و‌همواره‌پيشوند‌ زند‌هياد‌و‌روا ‌نشاد‌در‌كنار‌نامش‌به‌كار‌م ‌یبرند‌ ولی‌افسوس‌با‌دس ‌تاندازی‌در‌داراي ‌یهای‌وی‌ و‌از‌ميان‌بردن‌آثار‌برجا ‌یمانده‌برای‌نس ‌لهای‌ آينده‌ناشناخته‌خواهد‌ماند. جــاد‌هی‌دماوند‌را‌كه‌به‌ســوی‌كيالن‌برويد‌ ميانــ ‌هی‌راه‌كويی‌(:محلــ ‌های)‌به‌نام‌كوهان‌ و‌سپس‌كيالن‌به‌چشــم‌م ‌یخورد.‌كوهان‌و‌ كيالن‌به‌شوند‌(:دليل)‌جا ‌یگيری‌در‌دامن ‌هی‌ دماوند‌زمســتا ‌نهای‌بســيار‌ســختی‌دارد‌و‌ آمدوشــد‌به‌دشــواری‌انجام‌م ‌یشود.‌عليرضا‌ حاجی‌اشرفی،‌يکی‌از‌راهنمايان‌گردشگری،‌ كه‌پدرش‌نخســتين‌شــهردار‌كيالن‌بود‌بر‌ پاي ‌هی‌شــناختی‌كه‌از‌منطقه‌كوهان‌و‌كيالن‌ دارد‌گفــت:‌«از‌جــاد‌هی‌فيروزكوه‌و‌مســير‌ صال ‌حآباد‌جاد‌های‌سوی‌كوهان‌و‌كيالن‌وجود‌ دارد‌كه‌به‌دستور‌رســتم‌گيو‌برای‌دسترسی‌ آسان‌ساخته‌شد.‌مردم‌بومی‌با‌اتوبوس‌از‌اين‌ جاده‌به‌تهران‌آمدوشد‌م ‌یكردند‌و‌جاده‌كوهان‌ به‌كيالن‌نيز‌به‌دستور‌پدر‌من‌پديد‌آمد. ســاخت‌اين‌جاد‌هها‌انگيــز‌های‌برای‌تجارت‌ بيشتر‌مردم‌حتا‌با‌كشــورهای‌ديگر‌شد‌زيرا‌ با ‌غهای‌بزرگی‌در‌ايــن‌منطقه‌وجود‌دارد‌كه‌ بخشی‌از‌ميو‌ههای‌خش ‌كشد‌هی‌آن‌به‌شهرها‌ و‌كشورهای‌ديگر‌فرستاده‌م ‌یشد.‌شوربختانه‌ امروز‌به‌انگيز‌هی‌خش ‌كسالی‌و‌كوچ‌مردمان‌ بومی‌كمتر‌به‌اين‌كار‌پرداخته‌م ‌یشود.» كنار‌جاد‌هی‌كوهان‌ساز‌های‌خشتی‌با‌شيروانی‌ آهنين‌در‌زمينی‌بســيار‌بزرگ‌از‌دور‌به‌چشم‌ م ‌یخورد‌كه‌به‌گفت ‌هی‌حاجی‌اشــرفی‌وابسته‌ به‌رستم‌گيو‌است.‌اگرچه‌ديوارهای‌خشتی‌تا‌ انداز‌های‌بر‌جای‌مانده‌ولی‌شــوربختانه‌درون‌ بخش‌بزرگی‌از‌زمين‌شهرک‌صنعتی‌ساخته‌ شده‌است‌و‌هيچ‌دسترســ ‌یای‌به‌سازه‌يا‌دژ‌ رستم‌گيو‌وجود‌ندارد. حاجی‌اشــرف‌كه‌در‌دوران‌كودكی‌همراه‌پدر‌ به‌خان ‌هی‌ارباب‌گيو‌آم ‌دوشــد‌داشت‌از‌همسر‌ گيو‌نيز‌يادی‌كرد‌و‌گفت‌كه‌«همسر‌زند‌هياد‌ ارباب‌گيو‌هميشه‌همراه‌وی‌بود‌و‌در‌بسياری‌ از‌كارها‌همســرش‌را‌راهنمايی‌م ‌یكرد.‌آنان‌ بسيار‌شــي ‌كپوش‌بودند‌و‌بيشتر‌با‌خودروی‌ "آهو‌استيشــن"‌و‌رانند‌هشان‌آخر‌هر‌هفته‌به‌ كوهان‌آمده‌و‌به‌كارها‌رسيدگی‌م ‌یكردند. نزديك‌خان ‌هی‌اربابی،‌خان ‌هی‌زند‌هياد‌مرادی،‌ پيشکار‌گيو،‌وجود‌داشت‌كه‌همگی‌ويران‌شد‌ ولی‌بنای‌ديگری‌ب ‌هعنوان‌انبار‌بر‌جای‌مانده‌ است‌كه‌در‌گذشته‌به‌انگيز‌هی‌وجود‌زمي ‌نهای‌ ديمی‌و‌كشت‌گسترده‌گندم‌و‌آرد‌در‌آن‌ذخيره‌ م ‌یكردند‌و‌پيشــکار‌هنگامی‌كه‌از‌تهران‌به‌ كوهان‌م ‌یرفته‌حسابرســ ‌ی‌كارها‌را‌هما ‌نجا‌ انجام‌م ‌یداده‌است. در‌هميــن‌منطقــه‌چنديــن‌آســيای‌آبی‌و‌ رودخان ‌ههای‌پرآبی‌وجود‌داشــت‌كه‌يکی‌از‌ آ ‌نها‌وابســته‌به‌ارباب‌گيو‌بود.‌قرار‌بود‌سدی‌ در‌باالی‌رودخانه‌زده‌شــود‌ولی‌به‌انگيز‌هی‌ خش ‌كسال ‌یهای‌اخير‌سود‌اقتصادی‌نداشت.‌ از‌سوی‌ديگر،‌شوربختانه‌در‌چند‌دهه‌گذشته‌ اين‌داراي ‌یها‌به‌دست‌افراد‌غيرمسوول‌افتاده‌و‌ رسيدگی‌شايسته‌صورت‌نم ‌یگيرد.» كمی‌آ ‌نسوتر‌دژ‌خشــتی‌بزرگی‌به‌نام‌«دژ‌ گيــو»‌در‌باالی‌جاده‌به‌چشــم‌م ‌یخورد‌كه‌ به‌جز‌يك‌برج‌ديده‌بانی‌ســازه‌رو‌به‌ويرانی‌ اســت‌و‌به‌گفت ‌هی‌حاجی‌اشــرفی‌نشان‌از‌ روزگار‌باستان‌را‌دارد.‌چون‌مردم‌دام،‌علوفه‌ و‌حتا‌ابزارهای‌كشاورزی‌خود‌را‌در‌آنجا‌نگه‌ م ‌یدارنــد‌تا‌انداز‌های‌پابرجا‌و‌از‌ويرانی‌كامل‌ به‌دور‌مانده‌اســت.‌اين‌راهنمای‌گردشگری‌ گفت‌در‌گذشته‌اين‌منطقه‌زرتشتی‌بود‌اگرچه‌ امروز‌نشانی‌از‌زرتشتيان‌در‌كوهان‌نيست.‌در‌ آرامستا ‌نهای‌منطقه‌آثاری‌يافت‌شده‌است‌ كه‌به‌گمانــی‌در‌ديرينکد ‌هی‌(:موز ‌هی)‌ملی‌ ايــران‌نگ ‌هداری‌م ‌یشــود.‌يکــی‌از‌جاهای‌ ‌شناخته‌شده‌در‌اين‌منطقه‌«يورد‌شاه»‌به‌چم‌ (:معنای)‌«جايگاه‌شاه»‌است‌كه‌حتا‌دور‌هی‌ قاجار‌سران‌و‌پادشاهان‌قاجاری‌در‌فص ‌لهای‌ مناسب‌بدانجا‌آمدوشد‌داشتند. جــاد‌هی‌كوهان‌را‌كه‌به‌ســوی‌كيالن‌پيش‌ برويد؛‌نشــان ‌ههای‌ديگری‌از‌زند‌هياد‌رستم‌گيو‌ ب ‌هچشم‌م ‌یخورد‌كه‌شــوربختانه‌برخی‌رو‌به‌ ويرانی‌و‌برخی‌ديگر‌به‌كوشــش‌مردم‌بومی‌ به‌سختی‌ســر‌پا‌هستند.‌ديگر‌ساز‌هی‌خشتی‌ با‌پنجر‌ههای‌شکسته،‌خوابگاه‌دختران ‌های‌است‌ كه‌اگر‌رسيدگی‌شود،‌م ‌یتواند‌ساليان‌درازی‌در‌ خدمت‌دختران‌مشتاق‌به‌ادام ‌هی‌تحصيل‌باشد. اين‌جاده‌در‌دل‌با ‌غهای‌بزرگ‌و‌سرسبز‌جای‌ گرفته‌است‌و‌چشــم‌آدمی‌از‌ديدن‌آنان‌سير‌ نم ‌یشود.‌در‌راه‌به‌ساز‌هی‌يك‌اشکوبه‌آجری‌ برخورديم‌كه‌در‌گذشته‌كارخان ‌هی‌برق‌بود‌و‌با‌ ‌هزين ‌هی‌خود‌ارباب‌رستم‌گيو‌ساخته‌شد‌ولی‌ امروز‌خان ‌هی‌مســکونی‌شده‌است‌و‌پروان ‌هی‌ بازديد‌داده‌نشد. آن‌سوتر‌ســاز‌هی‌آجری‌ديگری‌كه‌در‌دل‌ باغی‌بــزرگ‌و‌با‌درختانی‌در‌حال‌خشــك‌ شدن‌روب ‌هرو‌شــديم.‌خان ‌هی‌بهداشتی‌كه‌به‌ سختی‌ســرپا‌مانده‌است‌و‌چشمداشت‌ياری‌ از‌مردم‌نيکوكار‌را‌دارد.‌روی‌تابلوی‌ســنگی‌ يادداشتی‌اســت‌كه‌خط‌نخستش‌پاک‌شده‌ و‌در‌خط‌دوم‌آمــده‌«و‌به‌پيروی‌از‌منويات‌ مقدس‌معظم‌له‌به‌منظور‌كمك‌و‌مســاعدت‌ به‌بهداشــت‌اهالی‌قريه‌كوهان‌و‌قرار‌مجاور‌ اين‌درمانگاه‌"درمانگاه‌رســتم‌گيو"‌كه‌بالغ‌ بر‌۴٧٢‌مترمربع‌زيربنا‌می‌باشــد‌با‌نظر‌اداره‌ بهداری‌اســتان‌مركز‌و‌بــر‌روی‌زمينی‌به‌ مســاحت‌۰٩٢۴‌مترمربع‌به‌هزين ‌هی‌سازمان‌ خيري ‌هی‌رستم‌گيو‌احداث‌و‌در‌اختيار‌وزارت‌ بهداری‌قرار‌گرفت‌تا‌مورد‌اســتفاد ‌هی‌عموم‌ قرار‌گيرد.‌آبان‌ماه‌۸۴٣١‌ـ‌مديرعامل‌سازمان‌ خيري ‌هی‌رستم‌گيو‌ـ‌رستم‌گيو». بر‌ديوار‌بيرونی‌تابلويی‌با‌كاشی‌آبی‌فيروز‌های‌ آراســته‌به‌نگار‌ههای‌تذهيبی‌نــام‌درمانگاه‌ و‌ســال‌گشــايش‌آن‌و‌همچنين‌چکام ‌های‌ (:شــعری)‌نامدار‌از‌سعدی‌«سعديا‌مرد‌نکونام‌ نمير‌هرگز‌/‌مرده‌آن‌است‌كه‌نامش‌به‌نکويی‌ نبرند»‌نوشته‌شده‌است.‌ زنده‌ياد‌رســتم‌گيو‌خدمات‌بسياری‌در‌ايران‌ انجام‌داده‌و‌شايسته‌است‌بيش‌از‌اين‌نامش‌ در‌ميــان‌مردم‌يــاد‌شــود‌از‌وی‌حتا‌كتاب‌ جامعی‌چاپ‌نشــده‌تا‌در‌دسترس‌دوستداران‌ نهاده‌شود. ‌يکی‌از‌ســاز ‌ههای‌وابسته‌به‌زنده‌ياد‌گيو‌در‌ خيابــان‌انقالب‌نبش‌خيابــان‌مظفری‌جای‌ دارد‌كه‌در‌سا ‌لهای‌گذشته‌به‌دست‌سازمان‌ زيباسازی‌شهر‌تهران‌بازسازی‌شد‌و‌امروز‌به‌ عنوان‌پژوهشــکد ‌هی‌فرهنگ‌و‌هنر‌كاربری‌ پيدا‌كرده‌است.‌مســووالن‌اين‌پژوهشکده‌ هنگام‌گشايش‌آن‌از‌انجمن‌زرتشتيان‌برای‌ ســاخت‌تنديسی‌و‌كار‌گذاشــتن‌آن‌در‌كنار‌ ســازه‌ياری‌خواستند‌ولی‌شوربختانه‌اين‌كار‌ ‌انجام‌نشــد‌و‌از‌انجمن‌زرتشتيان‌اين‌انتظار‌ م ‌یرود‌برای‌پاسداشــت‌نام‌و‌يــاد‌بزرگان‌ زرتشتی‌بيشتر‌بکوشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.