نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي

Asre Ertebat - - ويژه - یحیي پزشکي yahya.pezeshki@gmail.com سودابه دباغ رضایي srezaee@gmail.com IC INTEL

در این مقاله با ارایه شواهد و قرائن موجود در جهان و با استناد به آمار و ارقام در سالهاي اخير سعي ميشود تاثير فناوري اطلاعاتوارتباطات ) دررشد اقتصادي نشان داده شود. براي این منظور از دو تحقيق ارزشمند که یکي توسط گيانگ و همکاران در بانک جهاني و دیگري توسط خوانگ در دانشگاه هاروارد انجام شده، کمک بسياري گرفته ميشود. در این مقاله ابعاد مختلف تاثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادي ارایه شده و سعي ميشود چگونگي این تاثيرات و روند آتي آنها ذکر شوند.

توزیع منافع TCI(

در مورد منافع حاصل از نقش فناوري اطاعات و ارتباطات و چگونگي توزیع ایــن منافع میان گروه هاي ذي نفع مباحث مختلفي مطرح است که در زیر به اختصار توضیح داده ميشوند. 1. تولیدکنندگان فنــاوري اطاعات و ارتباطات در مقابل مصرف کنندگان فنــاوري اطاعات و ارتباطات: موفقیت اقتصادي اســتثنایي برخي تولیدکننــدگان عمــده فنــاوري اطاعــات و ارتباطات، شامل شرق آســیا و ایرلند، در طول دهه گذشته موجب توجه زیادي به تولید فناوري اطاعــات و ارتباطات بهعنوان وســیلهاي براي رسیدن به رشد و توســعه اقتصادي شده است. از طرف دیگر، کاهش قیمــت کالاهاي فناوري اطاعات و ارتباطات موجب ایجاد رفاه بیشتري براي مصرفکنندگان این محصولات شده است. «بایومي» و «هکر» در ســال 2001 ادعا کردند که صنعت فناوري اطاعات و ارتباطات به سمت رقابت کامل پیش مــي رود کــه در آن صورت دیگر هیچ ســود اضافي بــراي تولیدکنندگان وجــود نخواهــد داشــت ]5[. درحاليکه براي مصرفکنندگان منافع اقتصادي قابل توجهي را ایجاد خواهد کرد. این محققان در نهایت نتیجه ميگیرند که منافع و رفاه حاصل براي کشورهاي مصرفکننــده محصولات فنــاوري اطاعات و ارتباطات بسیار بیشتر از کشورهاي تولیدکننده این محصولات خواهد بود. 2. نوآوران فناوري اطاعات و ارتباطات در مقابل اقتباسکنندگان آن: اگرچه کشــورهاي درحال توسعه در حال حاضر در جذب فناوري اطاعات و ارتباطات بــا فاصله زیادي بعد از کشــورهاي پیشــرفته قرار دارند، ولــي هزینه هاي فرصت کمتر براي تغییر وضعیــت از فناوري اطاعات و ارتباطات قدیم به فنــاوري اطاعات و ارتباطات جدید آنان را قادر ميسازد تا از تجارب کشورهاي پیشرفته در این راه استفاده کنند و جذب فناوري را از ابتدا و به صــورت جهشــي ) در مقابل طي مسیرهاي تاریخي( انجام دهند. ]2 ] یک نمونه مناســب، نفوذ تلفنهاي همراه است که در برخي کشــورهاي درحال توسعه از تعداد تلفنهاي ثابت پیشي گرفته است. به این ترتیب کشــورهاي عقبمانــده به جاي اینکه مســیر طيشده توسط کشورهاي پیشگام را دقیقا طي کنند و ابتدا به توسعه خطوط تلفن ثابت پرداخته و سپس خطوط تلفنهاي همراه را توسعه دهند، ميتوانند بهطور مســتقیم تاشهاي خود را بر توســعه تلفن هاي همراه متمرکز کنند. به این ترتیب، این کشورها داراي مزیت دیر وارد شدن به صحنه فناوري اطاعات و ارتباطات هستند و لازم نیست هزینه فراز و نشیبهاي مختلف طي مسیر را بپردازند .]2 ] به رغم پتانســیلي که دیر آمدن به عرصه دارد، برخي مــوارد مربوط بــه فنــاوري اطاعات و ارتباطات وجود دارد که قابل جهش نیستند، بلکه نیازمند بهکارگیري سرمایههاي موجود فناوري اطاعات و ارتباطات هستند. براي مثال، اینترنت نميتواند بــدون رایانه، دسترســي و تجهیزات ارتباطاتي بهکار گرفته شود.

نيروي انساني ماهر در مقابل غيرماهر

شواهد از کشــورهاي مختلف نشان مي دهند که انقاب فناوري اطاعات و ارتباطات نسبت به مهارت نیروي انســاني بسیار حساس است و تقاضاي بالایي را براي نیــروي کار ماهر در مقابل نیــروي کار کمتر ماهــر ایجاد مي کند و تفاوت قابــل ماحظه اي را در دســتمزدها به وجود مي آورد . « جرگنسون » در سال 2001 نشان داد که نیروي کار ماهر به عنوان مکملي براي فناوري اطاعات و ارتباطات محســوب مي شــود، درحالي که نیــروي کار کم مهارت به آساني جایگزین پذیر هســتند. براي مثال، در شــمال کشــور غنا، افرادي کــه آموز ش مهارت هاي رایانه اي و مدیریت را گذرانده اند، در ســال 6هزار دلار درآمد دارند، درحالي که متوسط تولید ســرانه ناخالص ملي 390 دلار اســت. با این وجود، در بلندمــدت، زماني که استفاده از نرمافزارها آسانتر شد، ارزش نیروي کار کم مهارت، بیشتر و ارزش نیروي کار ماهر، کمتر شده و این تفاوت کمرنگتر ميشود.

عوامــل تاثيرگذار در نقــش فناوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي

1. هزینه فناوري اطاعات و ارتباطات: همانطور که پیشتر اشــاره شد، تعمیق ســرمایه فناوري اطاعات و ارتباطات نیروي محرکي براي رشــد اقتصادي بوده اســت. در مقایســه با کشورهاي توسعه یافته، کشــورهاي درحال توسعه به طور قابل توجهــي از لحاظ ســرمایهگذاري فناوري اطاعات و ارتباطات محدودیت دارند. درحاليکه هزینه هاي فنــاوري اطاعــات و ارتباطات در کشورهاي درحال توسعه با ســرعتي معادل دو برابر میانگین کشورهاي عضو سازمان توسعه و همکاري اقتصادي افزایش یافت، ولي همچنان این کشورها از نظر هزینههاي فناوري اطاعات و ارتباطات بهصورت درصــدي از تولید ناخالص داخلي با فاصله بســیار زیادي بعد از کشورهاي توسعه یافته قرار دارند. در سال 2002 براساس گزارش فنــاوري اطاعات جهانــي در اجاس جهاني اقتصاد، این نســبت براي 10 کشور که بیشترین هزینههاي فناوري اطاعات و ارتباطات را داشــتهاند مقدار 10 درصد، براي چهار کشور آسیایي تازه صنعتيشده هشت درصد و براي هند و روسیه تنها ‪/3 8‬ درصد از تولید ناخالص داخلي بوده است. این تفاوت در ســرمایهگذاري زماني آشکارتر ميشود که به اختاف درآمد سرانه این کشورهاي نیز توجه کنیم. بازگشت ســرمایه پایین در کشــورهاي درحال توسعه ميتواند بهدلیل سه عامل زیر اتفاق بیفتد: - بهدلیل نبود نهادهاي مناســب از قبیل محیط قانوني و چارچوبهاي مقرراتي و تنظیمي، ممکن است سرمایهگذاري و هزینههاي عملیاتي بالایي نیاز داشته باشند؛ - کم بودن نیروي انســاني ماهر و کارآمد جذب، درک و بهکارگیري فناوري اطاعات و ارتباطات را دشوار ميسازد؛ - براي برخورداري از آثار شبکهاي، همافزایي و منافع فزاینده فناوري اطاعات و ارتباطات حد آستانهاي از سرمایهگذاري در فناوري اطاعات و ارتباطات و بهکارگیري آن لازم است. 2. ســرمایهگذاريها و هزینههاي عملیاتي بالا: تولید خدمات فنــاوري اطاعــات و ارتباطات و به کارگیــري کاراي آن وابســتگي زیادي به چارچــوب زیرســاختاري فنــاوري اطاعات و ارتباطات دارد. بیشتر کشورهاي درحال توسعه داراي زیرســاختارهاي اطاعاتــي و ارتباطي مناســب نیســتند، در نتیجه خدمات ارایهشده در این کشــورها محدود و گران است. اصاحات قوانیــن در بخش مخابــرات و ارتباطات راه دور ميتواند نقش مهمي در گسترش رقابت و تشویق ســرمایهگذاري در فناوري اطاعات و ارتباطات بازي کند که این امر به نوبه خود موجب کاهش هزینهها و افزایش استفاده از فناوري اطاعات و ارتباطات ميشود. 3. کمبود ســرمایه انساني: اســتفاده از فناوري اطاعات و ارتباطات و بهکارگیري مناســب آن وابسته به نیروي انســاني ماهر است. مطالعات نشــان ميدهد که تفــاوت در میــزان تولید و بهکارگیري فنــاوري اطاعــات و ارتباطات در کشــورهاي مختلف مربوط به ســطوح توسعه انساني آنها است. فناوري هایي از قبیل اینترنت با توجه به ذخایر سرمایهاي و انساني کشورهاي توسعهیافته طراحي شدهاند. بنابراین ارایه فناوري اطاعات و ارتباطات به کشورهاي درحال توسعه که نیروي ماهــر کمتري دارند بــه هزینه هاي تطبیق دهي بیشــتري منجر شــده است. این هزینهها در ابتدا تاثیر عکس در رشــد بهرهوري ميگذارند، ولــي زماني که ایــن فناوري جدید توسط جامعه جذب شــد، رشد بهرهوري اصاح ميشود.

نتيجهگيري

با توجه به مطالبي که از دو مطالعه معتبر و جهاني ارایه شــد، ميتوان چنین نتیجهگیري کرد که رشــد اقتصادي در ســطح جهاني و منطقه اي بهطور واضــح از فناوري اطاعــات و ارتباطات تاثیر پذیرفته است. این تاثیر از دهه 90 میادي نمایان شد و در 10 سال اخیر بهطور کامل مشهود شده است. با توجه به چند نمونه از آمار و ارقامي که در این نوشتار ارایه شد، ميتوان ابعاد و میزان این تاثیرات را دریافت. این آمــار و ارقام کمک ميکنند تا به دور از هر گونه خیالپردازي درباره معجزات فناوري اطاعات و ارتباطات، با واقعبیني در برنامهریزي براي توســعه کشــور از فناوري اطاعات و ارتباطات به نحو موثري استفاده شود.

منابع و مآخذ:

‪Qiang, C. Z.-W., Pitt A., Ayers-]1[‬

‪S.; “Contribution of information‬ ‪communication technologies to‬ ‪Growth”, World Bank, November,‬ .2003 ‪Qiang and Pitt with Ayers (2003),-]2[‬ .WorldBank ‪Based on findings from Van Ark-]3[‬ ‪et al. (2003) and Lee and Khatri (2003),‬ .WorldBank ‪Khuong, Vu Minh; “ICT-]4[‬ ‪and Global Economic Growth,‬ ‪Contribution, Impact, and Policy‬ ‪Implication”; Thesis for degree of‬ ‪Doctor of Philosophy in the subject of‬ ‪Public Policy; Economics department;‬ ‪.HarvardUniversity; June2004‬ .(BayoumiandHaaker(2001-]5[

پينوشتها

1. تعمیق ســرمایه، افزایش چگالي سرمایه در مقیاس کان اســت که معمولا با مقیاس هایي همچون کل سرمایه اعام شده در سهام به ازاي هر نفر ساعت صرف شده. بهعبارت دیگر، تعمیق ســرمایهگذاري به مفهــوم کان آن مربوط به رشد سریعتر میزان ســرمایه در تولید نسبت به نیروي کار است. صنعتي ســازي شامل تعمیق سرمایه نیز ميشــود، به این معني که تجهیزات و ماشــینآلات گرانتر و باارزشتــر خریداري ميشــوند، درحاليکه هزینههاي نیروي انساني مرتبط متناسب با آن افزایش نميیابد. 2.موریکيازموسسانشرکت استکه اعام کرد از زمان اختراع (مدارهاي یکپارچه( تعداد ترانزیستورها در هر اینچ مربع هر سال دو برابر ميشود. این روند امروزه کندتر شده است، ولي کارشناسان معتقدند این امر به 18 ماه رسیده اســت و تصور ميکنند تا 20 سال آینده همین قانون درست باشد. - یحیي پزشکي: دانشــجوي کارشناسي ارشد دانشگاه علم و صنعت ایران

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.