فناوریهای وارداتـیکه شکستخوردند

Asre Ertebat - - صفحه اول - عباس پورخصالیان

راهبردیترینِ فناوریها برای حفظ امنیت کشور، فناوری ارتباطات است که آنهم در کشــور انقلابی ما، وارداتی است! اما این تنها ایراد نیست، چگونگی واردسازی فناوری ارتباطات و چالشهای بهرهبرداری بهینه از آنها، مشکلات بزرگتری هستند که به آن کم پرداخته شده است. در نخستین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تنها فناوریهای جدید ارتباطی موجود در کشور، ارثیههایی بودند بهجــا مانــده از آمریکاییان، مانند: ســامانههای الکترونیکــی ســوییچینگ 1 # ESS ، « کراس بــار »و «کراسپوینت ». (از این ارثیه، هیچ گزارشی در واقعیت یا در اینترنت پیدا نمیکنید؟ اگر پیدا کردید، خبرم کنید.(

واردات سامانههای جدید تلفن ثابت، برخلاف عرف و عقلانیت معمول

از سال 1360 به بعد که مبحث «گذار از شبکههای تلفن آنالوگ به دیجیتال» در جهان مطرح شد، ما هم در شرایط «فورسماژور» جنگ تحمیلی، شروع به کار روی این گذار اجباری کردیم.

 شرایط جنگی معمولا باعث میشوند، دولتها راههای مواصلاتی و خطوط مخابراتی موجود را بهشدت کنترل و توسعه شــبکههای تلفنی جدید را تا پایان جنگ متوقف کنند، تا راه نفوذ «ستون پنجم » دشــمن به درون )و به پشت جبههها( را مسدود کند، اما ایران در بحبوحه جنگ تحمیلی در بدترین شــرایط امنیتی، بزرگ ترین پروژه تاریخ ارتباطات خود، پروژه گذار از آنالوگ به دیجیتال را با قدرت تمام اجرا میکند.

رویکرد غیر عقلایی توسعه ارتباطات به روش فناوری-پیشران و آثار مخرب آن

اجرای کامل پروژه گذار شــبکه عمومی تلفن از آنالوگ به دیجیتال، 20 ســال طول کشــید: از 1364 تا 1383. در اینسالها، نقدینگی و قدرت خرید وزارت پست و تلگراف و تلفن با اخذ هــزاران میلیارد تومان ودیعــه از میلیونها متقاضی خط تلفن ثابت، همراه و دورنگار )فکسیمیلی( بالا بود. این منبع مالی مردمی، از سویی برای دولت سازندگی، موهبت بود و از سوی دیگر برای مدیریت دولتی ارتباطات کشور، باعث رویکرد «فناوری-پیشران» یا technology

driven به توسعه شــد. از همین رو است که میبینیم در همه سیاستها و گزارشهای مربوط به توسعه ارتباطات، بر استفاده از جدیدترین فناوری ارتباطی روز تاکید شده است، اما چرا جدیدترین فناوری ارتباطی روز؟ آیا آخرین فناوری ارتباطی ضرورتا بهترین فناوری ارتباطی برای ماست؟

ورود هفت فناوری جدید ارتباطی دیگر پس از پایان جنگ تحمیلی

وزارت پســت و تلگراف و تلفن در دولت «ســازندگی»، علاوه بر واردسازی ســامانههای ارتباطات دیجیتالی در شــبکه ثابت تلفن، حداقل شــش فناوری نوین را وارد کشــور کرد: پیجینگ، موبایل ماهوارهای اینمارســت،

ISDN ، ســوییچینگ دیتــای 25 X. ؛ شــبکه ســیار جی.اس.ام و نسلهای نوین آن و «تلهتل» که بهجز یکی، اثری از بقیه در دســترس نیســت. اما هفتمین فناوری جدید: اینترنت مجهز به وب را وزارت علوم برای نخستین بار وارد کشور کرد.

1. فناوری ناکام پیامرسانی پیجینگ

فناوری پیجینگ یا به فارســی «پیجویــی» که اولین مواجهه کارشناسان ایرانی با شــبکهای غیر از تلگراف و تلکس و تلفن ثابت بود، در نخســتین ســالهای دولت سازندگی وارد کشور شد. اما به علت ناکافی بودن ظرفیت سوییچ مرکزی آن، در آغاز بهرهبرداری نتوانست پاسخگوی انبوه تقاضاهای اشتراک باشد و بهزودی جمعآوری شد. سپس نخستین مقرراتزدایی در بخش مخابرات کشور در شرایط فقدان مرجع مقرراتگذار قانونی، با مقرراتزدایی از خدمــات پیجویی رقم خورد و دو شــرکت خصوصی فراهمآور شبکه پیجویی، یکی پس از دیگری شبکههای پیجویی خود را گســتردند و مشتریانی را جذب کردند، اما هردوی آنها سرانجام در دولت دهم ورشکسته شدند و بدون یاری مرجع مقرراتگذاری نوپای کشــور از میان رفتند و نابود شدند؛ درحالیکه حداقل میشد تجهیزات آنها را به موزه منتقل کرد و تعدادی از دستگاههای آنها را فعال نگه داشت تا در صورت شرایط بحرانی و اضطراری )زلزله( به خدمت گرفته شوند.

2. فناوری ناموفق موبایل ماهوارهای اینمارست

دومین فناوری نوین وارداتی به شــبکه مخابرات کشور، پس از پیروزی انقلاب، مرکز سوییچینگ موبایل دریایی، مرتبط با ســامانههای ماهوارهای اینمارســت بود که با 45 میلیون دلار هزینه، خریداری و راهاندازی شــده ولی در مدت عمــر مفیدش، به علت نشــناختن بازار منطقه و بی توجهی به رقابت شــرکت های هنــدی با خدمات ماهوارهای وزارت پســت و تلگراف و تلفن، نه بازگشــت سرمایه داشت و نه هیچگاه به سوددهی لازم رسید، پس بار دیگر، تجربه جمعآوری و نابودی یک فناوری روز و یک پروژه مخابراتی )در آن زمان( جدید، تکرار شد، بدون آنکه برای روز مبادا حفظ یا حداقل موزهای شود.

3. فناوری بدشــانس ISDN : شــبکه دیجیتالی خدمات یکپارچه

فنــاوری آی.اس.دی.ان یا «شــبکه دیجیتالی خدمات یکپارچه»، پیش از رواج اینترنت، شبیه کاری را میکرد که امروزه DSL (خط اینترنت پرسرعت( میکند، یعنی دادن امکان دسترســی دیجیتالی به مشترک تلفن ثابت برای اســتفاده همزمان و موازی از چند پایانــه: رایانه، دستگاه تلفن و دورنگار ) فکس( و دســتگاه انتقال داده از روی خط تلفن. معنــای «خدمات یکپارچه» مزبور نیز همین همزمانــی و توازی انتقال صــوت )تلفن(، تصویر )دورنگار( و داده )رایانه( بود. در آن زمــان من سرپرســت طراحی شــبکه دیجیتالی تهران بودم و از ســال 1367 تا 1376، معادل 10 درصد ظرفیت هر مرکز تلفن دیجیتالی در شبکه ثابت تهران )و سپس شهرستانهای کشور( را به فناوری آی.اس.دی.ان اختصاص مــیدادم. بهعبارت دیگر، شــرکت مخابرات میتوانست در هر یک میلیون شماره تلفن ثابت راهاندازی شده، یکصدهزار اشــتراک آی.اس.دی.ان واگذار کند. اما احدی از مشــترکان شــرکت مخابرات ایــران، از آن بهرهمند نشــدند. چرا؟ چون طراحی شبکه سیگنالینگ مورد نیاز بهرهبرداری از چنین خدماتی، غلط اجرا شــده بود. در نتیجه نهتنها 10 درصد ظرفیت شبکه تلفن هدر رفت، بلکه از کل شــبکه دیجیتالی تلفن ثابت کشور که میتوانست دهها سرویس نوین را به مشترکان ارایه دهد، همچون مراکز آنالوگ قدیم رفتار شد و مردم از خدمات جدید مراکز دیجیتالی فیض نبردند.

4. فناوری کند انتقال دیتای 25 X. در زمان خرید و سفارش تجهیزات آی.اس.دی.ان، مقوله دیتا )بهخاطر وجود شبکه دادهرســانی آنالوگ از طریق تلکس و جنتکس قبل از انقلاب(، مبحثی جا افتاده بود، اما

‪Digital Data Communication‬ مبحث جدیدی بود و برای تاسیس شبکه دادهرســانی دیجیتالی باید در شبکه و تشکیلات موجود در ایران برای ایجاد و اداره آن جایی باز میشد. ولی چون واحدی به نام «امور دیتا» هنوز ســازماندهی نشــده بود، مناقصه خرید آن را وزارت پســت و تلگراف و تلفن به کمک معاونت توســعه و مهندســی مخابرات برگزار کرد. پس از تشکیل امور دیتا در وزارت پست و تلگراف و تلفن، چون اندک همسنخی میان امور تلگراف و تلکس و امور مربوط به ‪Data Communication‬ کشــف شــد، مدیریت بهرهبرداری و امور مشترکان مرکز سوییچینگ دیتای سفارش و خریداریشــده )موسوم به ایکس 25) را به همان امور تلگراف و تلکــس دادند. در این صورت، تنها نام ســازمانی امور تلگراف و تلکــس تغییر کرد. با این وجود، امور دیتای تازه تشــکیل شــده میتوانست ظرفیتســازی کند و قابلیتهای مورد نیازش را کسب کند، اما چنین نشــد و امور دیتا در درون وزارت پســت و تلگراف و تلفن هیچگاه به بلوغ ســازمانی لازم نرسید و همچون «امور سیار» (موبایل( که بعدها «شرکتیسازی» شد، مستقل نشد. نارسایی های نگهداری و بهرهبرداری مرکز سوییچینگ دیتای «ایکس 25» هم که یکی یکی رو میشدند، مزید بر علت شد. از آنجمله اینکه معلوم شد مرکز ســوییچینگ دیتای «ایکس 25» خریداریشده، بسیار کـند عمل میکند، خدماتش از نوع «باریکباند» است و ســرعتهای مورد نیاز بســیاری از مشتریان را پاسخگو نیست...

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.