جويشگرهایبومیوتعويض جایحاميانبامنتقدان!

Asre Ertebat - - صفحه اول - هلیا ظهیری ICT Google Quaero

از اواسط دولت قبل جویشگرهای بومی در فهرست موضوعات مورد علاقه دولتمردان جای گرفته و با وعدهها، تصویرسازیها و استناد به نمونههای موفق در برخی کشورها شاهد حمایت وزارت ارتباطات از چندین پروژه از این دست بودهایم، روالی که حالا کمی رنگ عوض کرده و بعد از آنکه...

از اواســط دولت قبل جويشــگر های بومی در فهرست موضوعات مورد علاقه دولتمردان جای گرفته و با وعدهها، تصويرســازیها و استناد به نمونههای موفق در برخی كشورها شاهد حمايت وزارت ارتباطات از چندين پروژه از اين دســت بودهايم، روالی كه حالا كمی رنگ عوض كرده و بعد از آنكه عدم موفقيت جستوجوگرهای ملی را به كاربران نسبت دادند، حاميان و مجريان هم میخواهند خود را در صف منتقدان جای دهند زيرا همانطور كه پيشبينی میشــد علیرغم دوپينگ دولتی، اين جســتوجوگرها همچنان جايی ميان كاربران ايرانی پيدا نكردند. با وجود نگرانــی وزارت ارتباطــات برای مدل اقتصادی اين جويشگرها و حمايتهايی كه قرار بود به سمت يكپارچه شدن خدمات هدايت شود اما شاهد هزينه همزمان وزارت ارتباطات برای چندين موتور جســتوجو و تمركز نكردن روی يك پروژه شاخص بوديم. پروژه ای كه با ايــن هدف كليد خــورد كه با فرهنگ ســازی و ايجاد زيرساخت های كيفی، كاربران ايرانی از خدمات جست وجوی متنی، تصويری و همچنين موتور جست وجوی نقشه و ترجمه ماشينی، از موتورهای جست وجوی بومی اســتفاده كنند اما حالا بعد از گذشــت چند ســال و هزينه همزمان وزارت ارتباطات برای چندين موتور جست وجو و تمركز نكردن روی يك پروژه شــاخص، بی توجهی به مدل اقتصادی علی رغــم ابراز نگرانی هميشــگی نتوانســته هنوز به هدف خود برسد و بسياری از كاربــران حتــی اطلاعی از وجــود چنين جستوجوگرهايی ندارند.

انتقادهايی كه با طرح كليد خورد

از روزی كــه طــرح جويشــگرهای بومی يا موتورهای جســت وجوگر ملی در دولت های قبل كليد خــورد، انبوهــی از انتقــادات در خصوص مواجهه اين پروژه با شكست و شيوه اجرای آن آغاز شــد. منتقدان از روز نخســت اين پروژه را به علت شــيوه اجرای آن ناموفق می دانســتند، امــا حاميان و مجريــان پروژه به جای پاســخ های روشــن، بر ضرورت های راه اندازی جويشــگرها و منافع آن برای كشور و نمونه هــای موفق جهانی تكيــه كردند تا به اين ترتيــب كليد صرف ده هــا ميليارد تومان زده شود. در آن مقطع منتقدان گفتند نگران روزی هستيم كه برای بــه يادآوردن حتی نام جويشــگرهای بومی باز هم ناچار به مراجعه به گوگل شويم. اما هيچكدام از اين انتقادات و نگرانیها هيچ خللی بر اراده مسوولان وزارت ارتباطات و پژوهشگاه

وابسته به اين وزارتخانه وارد نكرد. راهاندازي جويشــگر يا جســتوجوگر بومي از برنامه هايی بود كه وزارت ارتباطات از سال ۹1 آن را در فهرست وعدهها و اقدامات خود قرار داده است. اين موضوع از سال ۹۳ و با تشكيل شورای راهبردی جويشگر بومی به صورت جدیتری در دستور كار اين وزارتخانه قرار گرفت و با بودجه 210 ميليارد تومانی وزارت ارتباطات ادامه يافت. اما از زمان طرح اين موضــوع تا به حال چندين موتور جســتوجوی بومی رونمايی و راهاندازی شده؛ آن هم بیتوجه به اينكه همچنان كاربران اينترنت در ايــران گوگل را موتور جســتوجو میدانند.

چند پروژه و چندين وعده

طرح جستوجوگر ملی تا به حال چند پروژه را در برگرفته و مواردی همچون يوز، پارسی جو و گرگر از جمله موتورهای جســتوجوگر فارسی بودهاند كه در بســتر اين پروژه معرفی شدهاند هرچنــد اگر در گــوگل جســتوجو كنيد نام جستوجوگرهای ايرانی زيادی را خواهيد يافت كه گزارش های مختلفی نيز در رسانه ها درباره آنها نوشته شده است. بارهــا وعده های دور ازدسترســی از ســوی مســوولان در مقاطع مختلف دربــاره اهداف اين جســت وجوگرها مطرح شــده است كه بلندپروازانه تريــن آنها رقابت بــا گوگل بوده كه البته گاهی هم از آن عقب نشــينی كرده و برخی مســوولان وزارت ارتباطات هم گفتند كه هدف موتورهــای جســت وجوی جديد، رقابت با گوگل نيســت بلكه قرار است كه اين جســت وجوگرها مزيت هايی داشته باشند كه سرانجام ســد مقاومت در مقابل آنها شكسته شود و مخاطب ايرانی با رغبت به يكی از چند جويشگرهای ساخت داخل از گذشته تا اكنون مراجعه كند. حاصــل نخســتين فراخــوان دولتــی درباره جســتوجوگر بومی ســر برآوردن 110 موتور جســتوجوی بومی با مدل اقتصادی نامعلوم و در نهايت تصويب 15 طرح بود و اين شرايط كه با انتقادهای زيادی مواجه بود موجب شد تا در دومين فراخوان در ســال ۹5 بر اجباری بودن تركيب و ادغام شــركتها در قالب ســكوهای خدمات تاكيد شود. انعقاد قرارداد ۳0 ميليارد تومانی با 22 شركت برای 15 پروژه در راســتای ارايه خدمات بومی طرح «جويشــگر بومی » يكی از هزينههايی بود كه وزارت ارتباطات در اين مدت متحمل شد تا سومين موتور جســتوجوی متنی تحت وب را هم وارد بازار كند. اما مدل حمايتی وزارت ارتباطات از موتور های جســت وجوی بومی مدلی قابل قبــول نبود و بسياری از كارشناسان آن را ناموفق میدانستند اما همچنــان وزارت ارتباطات بر ادامه اين مدل اصرار داشــت و مســوولان اين پروژه حالا عدم توفيق آن را نه به سيستم اشتباه پياده شده بلكه به عدم اقبال مردم نسبت میدهند.

حاميانی كه منتقد شدند!

حالا اما حاميان دولتی پروژه جويشگرهای بومی كه همواره در مقام دفاع از اين پروژهها بودند و هر روز از طريق رسانههای همسو گزارش پيشرفت ارايه میكردند خود در نقــش منتقد وارد عمل شدهاند. گزارشهای يك سويهای كه تماما پيشرفت بود و فقط يك حلقه مفقوده در آن وجود داشت كه آن هم عدم اقبال مردم بود تا آنجا كه اواخر سال ۹5 اين مردم و كاربران بودند كه عامل احتمالی عدم موفقيت اين جويشگرها معرفی شدند. در آن زمان مدير اجرايی جست وجوگر بومی گفت كه طبــق آمــار گوگل ترنــد، كاربران ايرانی در رتبه 1 بيشــترين استفاده از گوگل قرار دارند كه بــا حمايت كاربــران ايرانی از جســت وجوگرهای بومی امكان افزايش ۶00 درصدی اقتصاد اينترنتی كشــور تا پنج سال آينده وجود دارد. حالا اما انتقاد جديدی از ســوی همان مجريان و حاميان پروژه مطرح شــده اســت و به جای ارايه خروجی می گويند بخــش خصوصی بايد سرمايهگذاری كند تا اين پروژه موفق شود! رييس پژوهشــگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات بر ضرورت ســرمايهگذاری بخــش خصوصی و تســريع در فرايند تجاریسازی جويشگر بومی تاكيد دارد. محمــد خوانســاری میگويد: در حوزه پذيرش اين جويشگر در جامعه بايد بيشتر كار شــود، ضرورت دارد كه بخش خصوصی در جويشــگر بومی ســرمايهگذاری قابل برگشت انجام دهد.

چهار ســال بعد و هدفی كــه دور از دسترس است

در هفتههای اخير و در پی مطالبه و دستور وزير ارتباطات به شورای راهبری طرح جويشگر بومی، دستاوردهای اين طرح پس از چهار سال فعاليت، رونمايی و اعلام شد. گزارشی كه نشان میداد تا تجاریســازی و ورود اين پروژه به بازار مصرف كاربران ايرانی، فاصله بســيار اســت. برآوردها حاكی از آن است كه بهرغم برگزاری بالغ بر 5۶ جلسه در شورای راهبری، تصويب طرح، تصويب برنامــه عملياتــی در كارگروه فنــی و تصويب پروژههای اولويتدار و تهيه شناسنامههای كلان پروژهها، اين طرح هنــوز به صورت 100 درصد اجرايی و عملياتی نشده و پازلهای مختلف اين موتور بومی، هيچ كدام بــه 100 درصد تحقق، نرسيدهاند. قــرار بــود موتورجســت وجوی بومــی قابل رقابت بــا ســرويسهای خارجی باشــد اما در خوشــبينانهترين حالــت و بر اســاس تحقيق پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، جويشگر پارسیجو، رتبه دوم استفاده را بعد از گوگل در ايران به دست آورده و قبل از جستوجوگر بينگ قرار گرفته است. كارشناســان معتقدند آنچــه موجب موفقيت جســت وجوگرهای بومی در چين و روســيه شــده زبان خاص، وســعت و فراگيری و تكيه بر اطلاعات بومی بوده اســت وگرنــه در غير اين صــورت و بدون تكيــه بر مزايــای بومی امكان موفقيــت و رقابت با گوگل وجود ندارد. نمونه آن شكســت موتور جســت وجوی اروپا در برابر گــوگل بود. وقتی اروپــا تلاش كرد، نســخه خودرابانــام بســازد نتيجه آن يك افتضاح تمام عيار بود و ۹۹ ميليون يــورو اعتبار كه به درخواســت فرانسه اختصاص يافته بود، به باد رفت.

راهی كه اروپا رفت و بینتيجه بود

در بخشی از گزارش گاردين در اين مورد يكی از مهندسانی كه در اين پروژه كار كرده گفته بود: «سرشاخ شــدن با گوگلی كه بهخوبی حمايت مالی شــود و كارآفرينان پرانرژی هم داشــته باشــد، حماقت اســت و اگر اين كار با همكاری دولت صورت بگيرد، ميزان حماقت آن غيرقابل توصيف است ». به اعتقاد دستاندركاران اين پروژه اروپايی، ورود دولتیها به عرصــه حمايت از يك طرح فناورانه كه رقيبی غولآســا داشــته و به سرعت عمل، دانش فنی بالا و نيروی متخصص نياز دارد، كاری اشتباه و بینتيجه است. در اينجا هم با وجود سرمايهگذاری و تلاش دولت برای استفاده از جســتوجوگرهای بومی مورد توجه و استقبال كاربران ايرانی قرار نگرفتند. به اعتقاد يكی از كارشناسان بايد خدمات خاص به پارسی زبانان ارايه شود و بخشی از اين خدمات در صورتی به كاربران ايرانی میتواند ارايه شود كه نهادهای دولتی و شهرداری ديتاهايشان را در اختيار اين جســتوجوگرها بگذارند اتفاقی كه هنوز در كشور رخ نداده است و همين پيشرفت جســتوجوگرهای ايرانی را با مشــكل مواجه كرده است. ضعف در ايجــاد اعتمادســازی در بين كاربران و برندينگ مناســب و بازاريابی ضعيف از ديگر مواردی است كه حالا اين پروژهها را در شرايطی قرار داده كه حاميان هم منتقد آن شدهاند. حالا وزير ارتباطات اذعــان میكند: اينكه الان بگوييم میتوانيم موتور جستوجو داشته باشيم و نيازهای مردم را برطــرف كنيم، بايد بگويم نه نمیتوانيم. در اين طرح نياز به كار و انرژی بيشتر و توجه به مدل اقتصادی بــازار و نيازهای مردم وجود دارد. اين قالــب تــازه بــرای برخــورد دولتی ها با جســت وجوگرهای بومــی و حمايت هايی كه حالا رنگ و بــوی انتقاد به خــود میگيرد نويد حركتی واقع گرايانه را می دهد گرچه نمی توان از هزينه های كلان و حمايت های چهار ســاله گذشت. به هر حال فعلا كه زمزمه مشكلات اين جويشگرها از طرف حاميان پروژه آغاز شده و وارد فاز پاسكاری مشكلات و حواله آن به زمانی بعد از دوران مسووليت مسوولان فعلی هستيم!

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.