کداتخترونیکی امکانپذیر نیست

Asre Ertebat - - بانكداري الكترونيكي - NFC7 ‪tap & go‬ A

داشته و در ازاي انجام تراكنش، با پذيرندگان تسويه میكند. رايج ترين كيف پولهايي كه در كشــور توسعه يافته است، كارت هاي مربوط به پرداخت در شبكه حمل ونقل عمومي است. مكانيسم اين كارتها بهگونهاي است كه مبلغي توسط مشتري در آن كارت شارژ ميشود كه عمليات شارژ با استفاده از يك تراكنش آنلاين در شبكه شاپرك صورت ميگيرد. اين مبلغ در تراشه كارت ذخيره شده و در هنگام مصرف با توجه به نرخهاي تعيينشده در شبكه حملونقل، با تماس اين كارت به دستگاه پذيرندگي، مبلغ از كارت كمشده و در بازههاي زماني مشخص به صورت برونخط با پذيرنده تسويه ميشود. كيف پولهاي مجازي نيز در اپليكيشنهاي مختلف بهصورت يك حساب درونبرنامهاي عمليات مشابهي را انجام ميدهند، با اين تفاوت كه پرداختها بهصورت درونبرنامهاي و مجازي صورت مي گيرد. در پرداخت هاي فيزيكي از بستر ارتباطي

بهره گرفته شده است، به طوري كه با نزديك كردن تلفن همراه به دســتگاه پذيرنده، اطلاعات تراكنش منتقل شده و مبلغ از حساب كيف پول مشتري كسر ميشود. راه درازي براي توسعه كيف پول الكترونيكی در لايههاي فني و كسبوكاري پيش روي توسعهدهندگان، بانكها و شركتهاي پرداخت است. چارچوب طراحيهاي فني و كسبوكاري در كيپا بايد بهگونهاي باشد كه با فيزيك حاكم بر پرداختهاي خرد هماهنگي داشته باشد. در ادامه ويژگي هاي اصلي در مورد اين طراحيها مورد بحث قرار گرفته است.

قيمت تمامشده

قيمت تمام شده تراكنش در كيف پول الكترونيكی به دليل تكرار فراوان )حدود 70 درصد تراكنشها( و مبالغ پاييني كه دارند )ميانه 100 هزار ريال(، سبب ميشود تا مساله قيمت تمامشده تراكنشهاي مبتني بر كيپا را به مهمترين مساله در حوزه كسبوكار اين ابزار پرداخت تبديل كند. آمار تراكنش كارت هاي حمل ونقل نشان مي دهد كه هر مشتري به طور متوسط ماهانه دو مرتبه كيف پول خود را شارژ كرده و آن را طي 20 تراكنش در شبكه حملونقل عمومي مصرف ميكند. بنابراين بهازاي هر تراكنش در شبكه شتاب و شاپرك حدود 10 تراكنش پرداخت در كيف پول انجام مي شود. به همين دليل براي مقرون بهصرفه بودن توسعه اين ابزار پرداخت بايد هزينه توسعه آن يكدهم تراكنشهاي برخط باشد. مكانيسم تسويه در اين تراكنشها نيز بهصورت تجميع شده است و بايد بهگونهاي طراحي شود كه بهازاي هر 10 تراكنش برونخط يك تراكنش برخط تسويه داشته باشد. بهعنوان نمونه، آمار يك شــركت فعال در حوزه حمل و نقل نشان مي دهد كه با توجه به انجام 20 تراكنش در ماه توســط دارندگان كارت شهروندي، بازه منطقي براي تســويه با پذيرندگان 15 روز است. اين عدد با توجه به كســبوكارهاي مختلف متفاوت است كه در ادامه مورد بحث قرار ميگيرد.

سرعت تراكنش

در بسياري از كسبوكارها مانند حملونقل عمومي كه روزانه بيش از ميليونها تراكنش را شامل ميشود، سرعت در انجام تراكنش بسيار مهم است. رابطه قضيه ليتل را نشان ميدهد كه طول صف برابر است با زمان انجام تراكنش ضرب در نرخ ورودي.بنابراينبااستفادهازمكانيسمهاي كه در آن زمان انجام تراكنش بدون نياز به ورود رمز تا 20 برابر كاهش مييابد، طول صف نيز )مسافران در مثال حملونقل( به همين ميزان كاسته ميشود. بنابراين در بسياري از تراكنشها، ابزار كيف پول الكترونيكی مناسبترين ابزار پرداخت با توجه به سرعت آن است.

امنيت

بعد سومي كه در طراحي و توسعه كيف پولالكترونيكیاهميت دارد، امنيت است. در واقع كيف پول الكترونيكی مانند كيف پول فيزيكي اســت و چنانچه كارت كيپا در اختيار ديگران قرار گيرد، محتويات پول آن نيز از دست رفته است. توسعه كيف پول الكترونيكي مبتني بر تلفنهاي هوشمند بهصورت پيادهسازي مبتني بر گوشــي تلفن يا جزو امن سيمكارت مســايل امنيتي خاص خود را دارد كه اين ابزار را نسبت به اسكناس و مسكوكات امنتر ميكند.

معماري

معماري فعلي براي عبور تراكنش هاي پرداخت در شــبكه شتاب و شاپرك به شكل متمركز است. تمام تراكنشهاي پرداخت از اين دو سوييچ حاكميتي عبور كرده كه اين امر هزينه ها و مخاطرات زيادي به همراه دارد. بنابراين ســهم قابل توجهي از تراكنشهاي شتاب )حدود 40 درصد( مربوط به تراكنش هاي خرد شبكه شاپرك است. معماري مطلوب براي توسعه شبكه كيپا به گونه اي اســت كه تراكنش ها از نقاط پذيرش به سوييچ شركت توسعهدهنده سرويس كيف پول ارسال و تسويه با فركانس مشخص انجام ميشود. در اين معماري تنها تراكنش هاي شارژ كيف پول كه فركانس تكرار آن بهطور متوسط يكدهم تراكنشهاي مصرف است، از سوييچ هاي حاكميتي عبور مي كند. به عبارتي ديگر اين معماري ميتواند 36 درصد از بار سوييچ واسط شتاب بكاهد.

مدل مناسب كارمزد

جدا از لايههاي فني در كيف پول كه ناظر بر معماري، امنيت و سرعت تراكنش است، طراحي مدل مناسب براي كارمزد تراكنشهاي آفلاين در كيپا بدون شك تاثير زيادي بر كسبوكار اين ابزار پرداخت دارد. مكانيسمهاي كارمزد در شبكه شاپرك بهگونهاي است كه از نقطه نظر كاربران يعني دارندگان كارت و فروشندگان، استفاده از تراكنشهاي آنلاين رايگان است. همين مساله توســعه كيف پول را با مشكل مواجه ميكند. مدل كارمزدي كه براي كيپا در نظر گرفته مي شود با توجه به اصلاح نظام كارمزد تراكنش هاي شاپرك و انتقال آن به فروشندگان و دارندگان كارت پيشنهاد ميشود. در طراحي مدل كارمزد سه پارامتر نقش اساسي دارند: ماخذ كارمزد، نرخ كارمزد و زمان تسويه.

در حال حاضــر هزينه پرداخت هاي خرد بر عهده بانك ها اســت، در حالي كه در يك مدل ايده آل اين هزينه بايد بر عهده كاربــران و ذي نفعان اصلي يعني دارندگان كارت و پذيرندگان باشد. انتقال ماخذ كارمزد از بانك به كاربران در شبكه پرداخت برخط ) شاپرك( تنها راه حل براي ايجاد فضا براي اخذ كارمزد در تراكنش هاي خرد مبتني بر كيف پول اســت. اين امــر موجب تبديل هزينه تراكنش ها به درآمد براي سيســتم بانكي و كسب درآمد از منابع غيرمشــاع و كاهش فشــار بر درآمدهاي مشاع بانك ها است.

مقدار كارمزدي كه به ازاي هر تراكنش خرد اخذ ميشود بايد با حداقل هزينه تمامشده تراكنش متناسب باشد. بنابراين مي توان نرخ كارمزد تراكنش هاي كيف پول را برابر با كارمزد تراكنشهــاي برخط در نظر گرفت، با اين تفاوت كه مشتري تنها در هنگام شارژ كيف پول ) تراكنش برخط شــتابي( كارمزد پرداخت ميكند و در تراكنشهاي مصر، كارمزدي از وي اخذ نميشــود. در اين صورت بهطور متوسط نرخ كارمزد هر تراكنش خرد مبتني بر كيپا يكدهم تراكنشهاي برخط بوده و بازي در پرداختهاي خرد به تعادل ميان ابزارهاي برخط و برونخط ميانجامد.

تنظيم اين پارامتــر وابستگي زيادي به نوع كســب وكار پذيرنده و فركانس تكرار تراكنش دارد، به اين صورت كه مكانيسم تسويه بايد به گونه اي طراحي شود كه حجم تراكنش هاي خرد و سندزني مربوط به آن در سامانه

ماخذ كارمزد: نرخ كارمزد: زمان تسويه:

بخش پايانی متمركز به يك دهم كاهش يابــد. بنابراين چنانچه در يك كســبوكار كاربر بهطور متوســط روزانه تراكنش انجام ميدهد، زمان انجام تسويه بايد ‪A/ 10‬روز باشد.

جمعبندي

همان طور كه تحليل هاي ارايه شده در اين يادداشت نشان ميدهد، ابزار پرداخت برخط يا همان شــبكه شــاپرك در كشور ما عملا به ابزاري براي پرداختهاي خرد تبديل شده است. علت اين مساله در تضعيف ابزارهاي سنتي پرداخت خرد يعني اسكناس و مسكوكات از ســوي بانك مركزي و همچنين فقدان توسعه مناسب و فراگير كيف پول الكترونيكي برونخط است. در اين يادداشت و نوشتههاي قبلي تحليلي از هزينههاي پرداخــت الكترونيكي در فضاي تراكنشهاي خرد براي بانكها ارايه شــد. اين هزينهها، قيمت تمامشده تراكنشهاي پرداخت خرد را به حداقل 3500 ريال رسانده كه اين عدد تا 10 هزار ريال برآورد ميشود. با توجه به مبالغ پايين و تكرار زياد اين تراكنشها، پرداخت چنين هزينههايي بانكداري و پرداخت الكترونيكي را به يك كسبوكار زيانده براي بانكها تبديل كرده است. ابزارهاي سنتي پرداخت يعني سكه واسكناس بهمراتب با هزينه كمترامكان يك تراكنش خرد را فراهم ميآورند. هرچند اين ابزارها محدوديتهاي فيزيكي خاص خود دارند و از اين رو توســعه كيف پول الكترونيكي بهعنوان يك راهكار براي الكترونيكي كردن ابزارهاي سنتي و پوشش فضاي پرداختهاي خرد پيشنهاد ميشود. توسعه كيف پول الكترونيكي بايد بهگونهاي صورت گيرد كه هزينه انجام تراكنش هاي خرد و همچنين ظرفيت اشغال شده در زيرســاخت هاي بانكي تا يك دهم كاهش پيدا كند. از آنجا كه ضريب نفوذ تلفنهاي هوشمند در جهان و ايران بسيار بالا است و اســتفاده از اين ســختافزارها در تراكنشهاي مالي به شدت مورد استقبال عموم مردم است. آمارها نشان ميدهد كه در شــهري مانند تهران روزانه بالغ بر 6 ميليون مسافرت درونشهري با تاكسي و 5 ميليون مسافرت با مترو و اتوبوس انجام ميشود. به اين آمار بايد آژانس، تاكسيهاي اينترنتي و ساير امكانات حمل و نقل را افزود كه در همه آنها تراكنش هاي پرداخت با مبالغ خرد انجام مي شــود. از نظر مبلغ نيز اين بخش از خدمات بين سه تا شش درصد توليد ناخالص داخلي را تشــكيل ميدهند. توسعه كيف پول بايد با مكانيسم هاي كسب وكار مناســب و زيرساخت هاي فني مقياسپذير، امن و مقاوم صورت گيرد تا بتواند اين بخش از پرداختها را پوشش دهد. درانتها نيز پيشنهاد میشود با توجه به حجم بالای تراكنشهای خرد در كشور و قيمت تمامشده پايين تراكنشهای آفلاين چنانچه كيف پول الكترونيكی همزمان با تغيير نظام كارمزد در كشور پيادهسازی شود، امكان پذيرفتن آن توسط جامعه محتملتر است و اگر بانك مركزی باز هم همانند چند سال پيش بخواهد بدون برنامه مشخص به اخذ كارمزد از طرف دارندگان كارت يا پذيرندگان اقدام كند، آن هم در شرايط فعلی كه كشــور دچار يك بحران اجتماعی و اقتصادی نيز شده است، بدون شــك تغيير نظام پرداخت كارمزد باز هم راه به جايی نخواهد برد. ‪Magnet .1‬ ‪Smart Card .2‬ ‪Biometric .3‬ ‪Europay Visa Master .4‬ ‪Merchant .5‬ ‪Card holder .6‬ ‪Near Field Communication .7‬ ‪Little law .8‬ ‪Secure element .9‬ ‪ESP (Epurse Service Provider) .10‬

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.