چرا تنها تلپگسشر بایپارو ها مسبخايیندزفیلترشود؟

Asre Ertebat - - ورود - دانیال رمضاني

تمــام ایرانیها یا حداقــل 40 میلیون نفــر از آنها در جریان زمزمههای مجدد فیلتر تلگرام در ایام نوروز قرار گرفتهاند. موضوع از اظهار نظر یک نماینده مجلس آغاز شد و از سوی دیگر سکوت دولتیها که همواره خود را مخالف فیلترینگ نشان دادهاند، موجب شد تا موضوع جدی و فراتر از یک اظهارنظر تلقی شــده و به همین دلیل در تعطیلات نوروز حجم گســتردهای از مقالات، نظرات و مباحثات موافــق و مخالف در خصوص فیلتر تلگرام، فضای مجازی را پر کند.در این مدت انبوهی از انتقادات و پرسشها از سوی مخالفان فیلترینگ مطرح شد که هر کدام پاسخهای قانعکننده و گاه مردودی از سوی حامیان فیلترینگ در گروهها و صفحات مجازی را به دنبال داشــت. اما فارغ از اینکه تلگرام فیلتر بشود یا نه؟ اینکه فرصتها و تهدیدهای بــود و نبود تلگرام چیست و بحث تکراری دیگر یعنی مفید بودن یا نبودن فیلتر تلگرام، یک پرسش مهم و بی پاسخ در این میان باقی است ، «چرا تنها تلگرام باید فیلتر شود ؟»

شیطانی به نام گوگل

15 سال قبل یعنی ســال 2003 و در جریان برگزاری « اجلاس جهانی ســران درباره جامعه اطلاعات » که در شــهر ژنو برگزار شــد، به عنوان یکی از اعضای هیات اعزامی ایران به این اجلاس، شــاهد تلاشها و مقالات روزنامهنگاران، منتقدان و کارشناسان مستقل از اقصا نقاط دنیا بودم که متوجه گوگل بود. شرکتی که از آن بعضا به عنوان « شیطان » نام برده میشد و نگرانیهای زیادی در خصوص این شــرکت که در آن زمان تنها به عنوان یک موتور جستوجو شناخته میشد مطرح بود. از جمله اینکه چرا گوگل شــبانهروز در حال ایندکس تمام محتوای فضای مجازی است؟ گوگل با این حجم از داده چه میخواهد بکنــد؟ منطق گوگل در نمایش نتایج جســتوجوی کاربران چیست؟ آیا هدف گوگل خدمت به بشریت است یا این شرکت اهداف سیاسی، تجاری، امنیتی و فرهنگــی خاص خود و دولت آمریکا را تعقیب میکند؟ حجم نگرانیها و انتقادات از گوگل طیف بسیار گسترده و متنوعی از تحریف تاریخ ملتهــا و حقایق گرفته تا سانسور، القای فرهنگ و سیاستهای خاص و مدنظر آمریکا و انبوهی از مسایل دیگر را شامل میشد، آن هم در حالیکه گوگل تنها یک سرچانجین بود و البته تنها دروازه جستوجو در دهکده جهانی. هرچند که بســیاری از اهــداف آن اجــلاس با ورود قلدرمابانه آمریکاییها و متحدانش منحرف شــد و در نهایت ابتر ماند. درست مثل اتفاقی که پیش از این در مورد سازمان یونسکو افتاد و آمریکاییها آن سازمان و اهدافش را نیز ناکام گذاشتند. امروز امــا گوگل علاوه بر موتور جســتوجویی که در دنیا رتبه نخست را دارد، مالک سیستمعامل اندروید، ایمیل، مرورگر، سایت یوتیوب، پیامرسان، مسیریاب، پلتفرم اپلیکیشن های موبایلی، گوشی موبایل و ده ها محصول پرطرفدار دیگر نیز هست و خواهد بود. وجــه نگرانکننــده و البته قالــب در تمــام ابزارها، محصولات و خدمات گوگل آن است که گوگل هویت دقیق کاربرانش را به اشــکال مختلف احــراز کرده و دادههای گردآوریشــده از تمام این خدمات را نیز به روشهای گوناگون به هم متصل میکند. به عبارت خلاصه گوگل همه چیز کاربرانش را میداند، حتی خصوصیترین اطلاعــات کاربرانش را که با احدی به اشتراک نگذاشــتهاند، اما در گوگل دنبال آن رفتهاند. موضوعی که در تمام دنیا اکنون روی آن حساسیت وجود دارد و همه روزه مقالات متعددی دراین خصوص حتی در رسانههای معتبر آمریکایی منتشر میشود. مخلص کلام اینکه اگر هر کاربر بداند گــوگل به کمک ابزارهایش چه میزاناطلاعاتازاو دارد، وحشتزده خواهد شد. با تمام این تفاسیر مسوولان ما مشکل زیادی با گوگل و خدماتش ندارند که علت از سه حال خارج نیست. یا توان مقابله وجود ندارد یا گوگل سرســختی نمیکند و در صورت نیاز، همکاری لازم را بــه عمل میآورد و یا چون این اطلاعات شــخصی مردم اســت و احتمالا کاربرد تجاری دارد، پس تهدیدی برای کشور محسوب نمیشود. اگرچه در عین حــال تلاش شــده نمونههای داخلی همچون ایمیل ملی، جویشگر ملی، مرورگر ملی و چند ملی بیسرانجام دیگر نیز برای مقابله با آن ساخته شود.

فیلتر تلگرام، سیاسی، امنیتی يا اقتصادی؟

در مورد تلگرام که یک بســتر ارتباطی میان کاربران ایرانی اســت اما اوضاع کمی متفاوت است. اگرچه این ابزار حتی سر سوزنی از کهکشان رو به گسترش نفوذ و کاربری گوگل و امثالهم در ایران را ندارد. حالا باید به طرح این پرســش پرداخت که چرا تلگرام باید فیلتر شود؟ این پرسش به هیچ وجه پاسخ شفافی ندارد. برای روشن شــدن موضوع به این دلایل توجه کنید: - سیاســی: تلگرام از ســالها قبل بارها و بارها سابقه تهدید به فیلترینگ را در کارنامه خود دارد. در آرشیوها و ســوابق، علت این هشدارها را که بررســی کنید، با کلیاتی از این دست مواجه میشــوید که چون تلگرام همکاری لازم را با ایران انجام نمیدهد، احتمالا فیلتر خواهد شــد. )منظور از همکاریهای لازم البته شفاف اعلام نشــده، اما به باور برخی این خواســته بیشــتر ریشههای سیاسی و برای انســداد کانالهای سیاسی آنسوی آب را دارد.( - امنیتی: تلگرام اما ســابقه فیلترینگ چند روزه را نیز در کارنامه خود دارد. همین چند ماه قبل شورای عالی امنیت ملی، دســتور فیلتر تلگرام به علت ایفای نقش در برخی ناآرامیها را صادر کرد. این دستور بیدرنگ ریشه در استفاده از بستر این پیامرسان در ایجاد ناامنی در کشور داشت. پس از این بابت، توقف فعالیت تلگرام علت امنیتی دارد. - اقتصــادی: اگرچه تلگــرام به دلایلی که ذکر شــد )سیاسی/امنیتی(، مورد تهدید و فیلتر قرار گرفته بود، اما هفته پیش، دلیل کامــلا جدید برای توقف فعالیت این پیامرســان ذکر شــد یعنی دلیل اقتصادی و عزم این پیامرســان در ایجاد و اســتفاده از پولرمزنگاری شده. دبیر شــورایعالی فضای مجازی در گفتوگوی تلویزیونی اخیر خــود که بازتاب گســتردهای نیز در فضای مجازی داشت، تمام تمرکز و تبیین دلایل لزوم شکست انحصار تلگرام در ایران را روی مسایل اقتصادی و پیش بینی خــروج میلیاردها تومان پول از کشــور گذاشت. به همین جهت وی از القاب و صفات جدیدی همچون « راهزن اقتصادی ‪« ، »‬ شرکت هرمی ‪« ، »‬ بیهویت » و « متعرض به اقتصاد کشور » برای تلگرام استفاده کرد. - سایر موارد: تمام موارد مذکور و جدید در طول فراز و نشیب بایدهای فیلتر تلگرام در حالی مطرح است که دلایلی همچون وقوع 70 درصد جرایم سایبری ایران در بستر تلگرام، رواج بیبند و باری، رشد کسبوکارهای غیرقانونی، خرید و فروش مواد مخدر، لطمات اقتصادی به کشور از جمله اپراتورها، بستر تولید تروریست ها و غیره نیز از جمله ســایر الزامات انسداد این پیامرسان مطرح میشود. - داخلی: در این میان برخی اما علت فشار برای فیلتر تلگرام را مصارف داخلی و رقابتهای سیاسی میدانند. به این ترتیــب که چون یکی از چند دســتاورد دولت روحانی حفظ تلگرام بوده، حالا رقبــا با زدن آن قصد تضعیف جایگاه او در میان مــردم و حامیانش را دارند! )در این مورد اما نظری نمیدهیم.(

کدام گزينه صحیح است؟

همان طور که مشــاهده می شــود دلایــل تهدید به محدودیت و انسداد تلگرام در طول زمان متغیر بوده و هر بار یک یا چند مورد به شکل همزمان مورد استناد مسوولان بوده است. با این تفاسیر اگر از یک مقام مسوول پرسیده شود، از نظر شما کدامیک از موارد ذکر شده، برای فیلتر تلگرام لازم و کافی است؟، احتمالا خواهد گفت: « تمام موارد » . اما اگر همین سوال از مردم پرسیده شود، اکثریت کدام دلیل را انتخاب خواهند کرد؟ فارغ از اینکه پاسخ دقیق و میدانی اکثریت به کدام مورد خواهد بود، قدر مسلم، پاسخ مردم، مانند مسوولان، « تمام موارد » نیست. و این همان مرز و شکافی است که البته تشریح دلایل آن خود موضوع مفصل دیگری است. اکنون باز گردیم به پرســش اصلی این نوشتار، یعنی: «چرا فقط تلگرام باید فیلتر شــود؟» به راســتی چرا هیولایی ســایبری به نام گوگل و ابزارهایش یا ســایر شــبکههای اجتماعی و حتی پیامرسانهای خارجی نباید فیلتر شــوند، اما یک پیامرســان موبایلی به نام تلگرام باید با این حجم از فشــار و حساســیت مواجه باشد؟ چه فرقی میان تلگرام با گوگل و ابزارهای مشابه است؟ آیا تلگرام همان جایی را تهدید میکند که گوگل و امثال آن تهدید می کنند یا آنکــه اصولا جنس این تهدید متفاوت است و منشا این نگرانیها جای دیگری است؟ آیا در عرصه ســایبری، امنیت عمومی و امنیت حاکمیتی مرزهای متفاوتی از یکدیگر دارند؟ بیشک ما تحلیل و نگاه خاص خود را داریم، اما پاسخ و جمعبندی را به عهده مخاطبان میگذاریم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.