هزینهمیلیاردیدولت برای کارتسوخت بیمصرف

Asre Ertebat - - ويژه - هليا ظهيری

درحالیکه دولت با وجــود انتقادات زیــاد، پیش از این با استفاده از کارت ســوخت مخالف بود و آن را بیفایده میدانست و حتی نسبت به بیاستفاده شدن این کارتها اقدام کــرد، اکنون و در اقدامی متناقــض در حال صرف هزینههای میلیاردی برای نصب نسل جدید کارتخوانها است! از اوایل خردادماه 94 که همزمان با تکنرخی شدن بنزین کارتهای سوخت عملا بیاستفاده شده بود، دولت بارها و بارها حذف کارت سوخت و سامانه هوشمند را پیگیری کرد. بیژن زنگنه، وزیر نفت در شــهریور ماه همان سال با تایید مشــکلات عرضه کارتی بنزین پس از آزادسازی قیمتها، گفته بود: ســناریوی حــذف کارت بنزین آزاد جایگاه داران و مجبور کردن مردم بــرای خرید بنزین با استفاده از کارت بنزین شخصی تعریف شده است. بهدنبال این رویکرد دولت، رییــس انجمن جایگاهداران ســوخت سراســر کشــور از اعلام آمادگی جایگاههای کل کشــور به منظور حــذف کارت ســوخت و عرضه بدون کارت بنزیــن خبر داد و گفت: حــذف کارتهای بنزین دســتاوردهای متعددی همچــون کاهش زمان سوختگیری در جایگاهها و کاهش فساد و تخلفات دارد.

وقتی دولت حذف کارت سوخت را کلید زد

پایان آبانماه سال 94 با آخرین مهلت استفاده از بنزین ســهمیهای 700 تومانی کارتهای ســوخت، زمانی که بهدرستی پیشبینی میشد دیگر کسی از کارت سوخت اســتفاده نکند، موضوع جریمه خرید بنزین با استفاده از کارت سوخت جایگاهداران مطرح شد که دولت آن را اجرا نکرد و البته دیگر طرحهایی که با هدف حفظ شبکه کارت ســوخت و وادار کردن مردم به تداوم اســتفاده از کارت سوختشان مطرح شد هم شانســی برای اجرایی شدن از سوی دولت نداشتند. در همان زمان قاســم خورشــیدی، مدیــرکل مبارزه با قاچاق فرآوردههای نفتی ســتاد مبارزه بــا قاچاق کالا و ارز گفت:رسالت سامانه هوشــمند سوخت و کارتهای هوشمند سوخت ســهمیهبندی ســوخت نبوده و همه مسوولان بر باقی ماندن این سامانه تاکید دارند. او از چند ســناریو برای حفظ کارت سوخت خبر داد که دولت هیچکــدام از آنها را قبول نداشــت؛ چراکه دولت موافق حذف کارتهای هوشمند سوخت بود و در آن زمان 16میلیون کارت سوخت بنزین فعال در کشور بلاتکلیف ماند و البته وزیر نفت بهصراحت مخالفت خود را با ادامه فعالیت کارتهای سوخت در بخش بنزین اعلام کرد. در همان زمان از ســوی مســوولان دولتی اعلام شد که اجرای طرح پاداش و جریمه برای استفاده کردن یا نکردن از کارت هوشــمند بنزین منتفی است و البته برای توقف عرضه کارتی این فرآورده نفتی باید دولت مصوبات قانونی را صادر و ابلاغ کند.

دولت تصمیمش را برای بنزين بدون کارت گرفته

اما در بهمنماه سال 94 خبر رسید که وزیر نفت گزارش خود را مبنی بر زیانده بودن ســامانه کارت هوشــمند سوخت به هیات دولت ارایه کرده و ظاهرا دولت تصمیم خود را برای عرضه بنزین بدون کارت گرفته است. استدلال دولت برای حذف کارت سوخت این بود که سه هدفی که براي عرضه کارتی بنزین تعریف شــده بود، از جمله مدیریت مصرف، اصلاح قیمتها و مقابله با قاچاق سوخت در طول حدود هشت سال اجرای آن محقق شده اســت و چون با حذف ســهمیهها مردم عملا هیچگونه انگیزهای برای خرید بنزین با استفاده از کارت هوشمند سوخت شخصی خود ندارند، ادامه عرضه کارتی دستاورد جدیدی ندارد. البته این اســتدلال در حالی مطرح میشد که به اعتقاد کارشناســان این اهداف زمانی که کارتهای ســوخت بياســتفاده شــد هنوز نیمهتمــام بــود و درحالیکه مســوولان شــرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران در اظهارنظرهای خــود اعلام میکردند کــه با توجه به کاهش قیمــت جهانی نفت و فرآوردههــا، قاچاق بنزین سودده نیست و برای جلوگیری از قاچاق، نیازی به سامانه هوشمند نداریم، اما از آنجا که بنابر آمارهای بینالمللی، قیمت سوخت در اغلب کشورهای همسایه دو تا پنج برابر قیمت داخل کشــور بود و قاچاق بنزین همچنان سودده به حســاب میآمد، این طرح میتوانست در آن مقطع با سکته مواجه نشود.

مصوبهای برای حفظ کارت سوخت که اجرا نشد

در فروردینماه سال 95 درحالیکه دولت با گذشت حدود 10 ماه از واریز آخرین سهمیه به کارتهای سوخت بنزین هنوز در حال بررسی نظرات مخالف و موافق برای تعطیلی سامانه سوخت بنزین بود، اما مجلس با تصویب لایحهای کار را برای دولت آسان کرد. مجلس با تصویب لایحهای مقرر کرد که مصرفکنندگان بنزین برای هر لیتر مصرف مازاد در پله اول نسبت به مقدار مصرف پایه 5000 ریال و در پلههای دوم و سوم به ترتیب 7500 و 10 هزار ریال با مازاد مصرف 180 لیتر در ماه، قیمت تمامشده بنزین را بهعنوان عوارض موضوع بند 4 فوق باید بپردازند و البته با تصویب این لایحه تمام افرادی که تاکنون از کارت سوخت جایگاه داران اســتفاده می کردند، باید سراغ کارتهای سوخت خودشان میرفتند. این مصوبه البته عمر درازی نداشت و از همان زمان دولت باز هم عزم خود را برای حذف رســمی کارت ســوخت جزم کرده بود. تا آنجا که مدیرعامل شــرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران سیاست حفظ سامانه هوشمند سوخت بنزین را حرکت زایدی دانست که به غیر از تحمیل بار مالی بر دولت، تاثیری در جامعه ندارد. همچنین وزیر نفت با اعلام اینکه لایحه حذف این مصوبه بنزینی در زمان اصلاح بودجه ســال 95 رســما از سوی دولت به مجلس ارایه میشود و تاکید بر اینکه دوره عرضه کارتی بنزین تمام شده است، تصریح کرده بود: اجبار به استفاده از کارت سوخت باعث میشود این کارت به ابزاری برای معامله تبدیل شود.

تلاش برای حذف قانونی کارت بنزين

دولت بعد از آن مصوبه مجلس لایحه اصلاح قانون بودجه 1395 را تقدیم مجلس شورای اسلامی کرد که بر اساس آن، مصوبه مجلس نهم برای دونرخی کردن بنزین متوقف میشود و بنزین همچنان بهصورت تکنرخی و بدون نیاز به کارت سوخت عرضه خواهد شد. دولت بهصراحت اعلام میکرد که نگهداری سامانه هوشمند توزیع بنزین اقدامی اضافی با افزایش بار مالی برای دولت است که باید هرچه سریعتر درباره آن تصمیمی جدی اتخاذ شود. سرانجام در شهریورماه سال 95 رسما با مصوبه مجلس، رای به حذف کارت هوشمند داده شد. این درحالی است که در همان زمان از سوی مسوولان دولتی اعلام شد که توقف عرضه کارتی بنزین به تشریفاتي قانونی نیاز دارد و علاوه بر این از نظر فنی باید برخی از تجهیزات و سامانهها از سطح جایگاههای عرضه بنزین کشور جمعآوری شود که خود یک پروژه بزرگ عملیاتی است. در همین زمان در اظهاراتی متناقض بــا مواضع قبلی دولــت، از مردم درخواست شــد نســبت به حفظ و نگهداری کارتهای سوخت خود اقدام کنند!

باز هم قانون روی قانون

هنوز جوهر مصوبه قبلی مجلس خشــک نشــده بود که خبر از طرح دوفوریتی جمعی از نمایندگان مجلس برای حفظ کارت سوخت رسید، آنهم در روزهایی که مصوبه حذف کارت های بنزین تازه برای اجرا ابلاغ شــده بود و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی درباره حذف فیزیکی کارت از پمپ بنزینها گفته بود که مطالعات مهندســی این پروژه آغاز شــده تا برای خرید بنزین دیگر نیازی حتی به کارت جایگاهداران هم نباشد. در گیرودار ایــن ماجرا در آبانماه ســال 95 نمایندگان مجلس شورای اسلامی یک فوریت طرحی را به تصویب رساندند که استفاده از کارت هوشمند سوخت را مجددا الزامی میکرد. گرچه هنوز این مصوبه نهایی نشــده بود و مصوبه حذف برای اجرا ابلاغ شــده بود، اما معاون وزیر نفت اعلام کرد: کارت بنزین فعلا حفظ میشود و تا اطلاع ثانوی عرضه کارتی بنزین ادامه دارد. درحالیکه همین مقام مسوول پیش از این گفته بود پس از تکنرخی شدن بنزین در کشــور کارت سوخت فقط بهعنوان ســوییچ برای عملیات ســوختگیری استفاده میشود، اما اکنون خبر از برنامه اصلاح و بهسازی سامانه هوشمند ســوخت میداد که بر این اســاس پروژهای به ارزش حدود 80 میلیارد تومان تعریف شده که با اجرای آن بهسازی و اصلاح سامانه هوشمند سوخت انجام میشود. پیش از این عبــاس کاظمی، مدیرعامل شــرکت ملی پالایش و پخــش فرآورده های نفتــی گفته بود: حفظ کارت ســوخت بنزین با توجــه به شــرایط کنونی و منطقی شدن قیمت بنزین، مهار قاچاق و رشد مصرف، فقط یک هــزار و 200 میلیارد ریــال هزینه به دولت تحمیل می کرد. ســرانجام بار دیگر قانون مصوب مجلــس حکم به حفظ کارت ســوخت داده بود، اما چنــد ماه بعــد از ابلاغ در تیر ماه سال گذشــته مدیر سامانه هوشــمند سوخت با اشــاره به اینکه هنوز این قانون به آنها ابلاغ نشده، گفت: بیشــتر ســوختگیری در پمپبنزینها از طریق کارت جایگاهداران انجام میشود. در دیماه سال گذشــته بار دیگر سخنگوی شرکت ملی پالایش و پخــش فرآوردههای نفتی اعــلام کرد: مالکان خودروهای فاقد کارت ســوخت برای جلوگیری از ایجاد هرگونه مشــکل در زمان ســوختگیری، به تهیه کارت سوخت اقدام کنند.

جايگاهداران مدخل کارت را حذف کردند

اکنون اما رســانهها خبر میدهند که در طرح برندینگ، جایگاههای عرضه بنزین به نوســازی و بازســازی اقدام کردهاند، مدخلی روي نازلهای ســوخت، برای استفاده از کارت سوخت تعبیه نشده است و جایگاهداران عملا در حال حذف ابزارها و مکانیزمهای کارت سوخت از فرایند سوختگیری هستند. بیژن حاج محمدرضا، رییس صنف جایگاهداران و اماکن فروش سوخت کشور میگوید: قرار بود در دو سال گذشته کارت سوخت حذف شود که با مخالفت نمایندگان مجلس روبهرو شد، و میتوان مدعی بود در حال حاضر عملا کارت سوخت یک بازیچه شده است. به گفتــه او، اکنون جایگاههای جدیدی کــه در تهران و اصفهان مستقر شــدهاند فاقد دســتگاه پوز هستند و به نوعی میتوان گفت کارت سوخت دیگر کارایی نداشته و پیشبینی میشود به سمت حذف کارت سوخت از سوی جایگاهداران پیش میرود که این امر موجب فراهم شدن زمینه قاچاق و فقدان کنترل و نظارت صحیح میشود.

حالا باز هم هزينه میلیاردی

درحالیکه برخی جایگاههای سوخت در تهران، ورودی کارت ســوخت در نازلهای خود را حذف کردهاند، یک مقام مسوول از صرف هزینه گزاف میلیاردی برای واردات و بهروزرسانی تجهیزات ســامانه هوشمند سوخت خبر داده است. گرچه کارت ســوخت در ســال 86 رقمــی معادل 70 میلیارد تومان هزینه در برداشت، اما حالا سید محمدرضا موسویخواه، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی در ادامه این واکنش میگویــد: اکنون بیش از 11 سال از آغاز نصب تجهیزات سامانه هوشمند سوخت روی جایگاههای عرضه میگذرد. این تجهیزات عمر مفید خود را سپری کرده و قدیمی شدهاند، اما از آنجا که ارایه بنزین با کارت سوخت الزامی اســت، ما موظف هستیم با وجود هزینههای گزاف میلیاردی، از ایــن تجهیزات نگهداری کرده و قطعات مورد نیاز آنها را تامین کنیم. به گفته این مقام مســوول، از سال 94 این فرصت فراهم شده تا روی 102 نازل و حدود 46 جایگاه عرضه سوخت در اصفهــان، قم و تهــران، تجهیزات جدیــد به صورت آزمایشی استفاده شوند که این مرحله تکمیل شده است و از پایان خردادماه این تعداد جایگاه و نازل به سیســتم جدید کارت سوخت مجهز خواهند شد؛ اظهارنظر دیگری که حکایت از یک بام و دو هوای دولت دارد و نشان میدهد زمانی که دولت سیستم کارت سوخت را زاید میدانست، همزمان در حال نوسازی بود. این مقام دولتی همچنین از انتشــار اطلاعیهای در آینده نزدیک برای ترغیب و تشــویق مردم به منظور استفاده از کارت ســوخت خبر میدهد و میگویــد: اکنون بیش از 21میلیون کارت ســوخت در کشــور وجود دارد. آن دسته از صاحبان خودرو که کارت ســوخت آنان مفقود شده باشد، میتوانند درخواســت کارت سوخت المثنی بدهند، به این ترتیب با دقت بیشــتری قادر به مدیریت آمار و اطلاعات سوخت کشــور و مقدار مصرف سوخت خودروها خواهیم بود. حالا قرار اســت با نصب تجهیزات جدیــد از پانزدهم تیرمــاه، اولیــن ســری کارت خوان هــای جدید در جایگاه های توزیع ســوخت رونمایی شــود. مسوولان دولتی که بارها کارت ســوخت بنزین را بي استفاده و هزینه بر معرفی می کردند، در چرخشی 180 درجه اي می گویند: ما مصمم هســتیم تا به ســمتی برویم که مردم از کارت های شخصی خود استفاده کنند؛ چراکه استفاده از کارت های شــخصی می تواند اطلاعات آمار مدیریتی خوبــی درخصوص مدل خودروهــا، میزان سوخت مصرفی و حتی میزان مصرف در 100 کیلومتر را در اختیار ما قرار دهد که پایه اطلاعات آماری کشور خواهد بود! چنان که یادآوری شــد، پیش از این حتی این کارکرد کارت های بنزین انکار شده بود و گویا این تناقضات پایانی نخواهد داشت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.