سایه تکنولوژی هراسی بر ذهنیت رسانه ملی

Elm va Sanat Rooz - - آی تی -

سـعیدرضا عاملـی اسـتاد تمـام رشـته ارتباطـات دانشـگاه تهـران اسـت. عضوی ـت در ش ـورای عال ـی فض ـای مج ـازی ب ـا حک ـم رهب ـر معظ ـم انق ـاب، هفــت ســال معاونــت برنامهریــزی و فنــاوری اطاعــات دانشــگاه تهــران و ریاس ـت دانش ـکده مطالع ـات جه ـان بخش ـی از س ـمتهای اجرای ـی اوس ـت.

بــه گــزارش عصــر بــه نقــل از ســتاره هــا؛ عاملــی ضمــن تشــریح و واکاوی مختصــات اینترنــت و شــبکههای اجتماعــی، بایســتههای حضــور در فضــای مجــازی را مــورد اشــاره قــرار داد و بــا انتقــاد از عــدم پرداخــت صحیــح بــه موضــوع گفــت: آســیبزایی شــبکههای اجتماعــی بســیار کمتـر از ابعـاد مفیـد آن اسـت امـا متأسـفانه تکنولـوژی هراسـی، ذهنیـت غالـب در جامعـه ماسـت. در ادامـه، اظهـارات صریـح عضـو شـورای عالـی فضــای مجــازی را میخوانیــد.

رییــس مرکــز پژوهشــی سیاســتهای فضــای مجــازی پیرامــون مختصــات «اینترنــت» تصریــح کــرد: معمــاری اینترنــت ســه ویژگــی دارد؛ یکــی از ویژگیهــا مــاژوالر بــودن محیــط اســت. مــاژوالر بــودن بــه ایــن معناسـت کـه فضـای اینترنـت از ماژولهـای مختلـف تشـکیل شـده اسـت. هـر مـوژول یـک نـود مرکـزی و نودهـای ارتباطـی دارد کـه میتوانـد مثـا 10 نقطـه را بـه یـک نقطـه و هرکـدام از آن 10 نقطـه را بـه یکدیگـر وصـل کنـد. در چنیــن حالتــی خوشــههای ماژولهــای مختلــف شــکل میگیــرد، بــه هـم متصـل میشـوند و محیـط مـاژوالر را ایجـاد میکننـد. در ایـن محیـط، ارتبــاط چندشــاخهای، چندارتباطــی، باهمارتباطــی، بیرونارتباطــی، درورنارتباطــی، ارتباطــات طولــی و ارتباطــات عرضــی فراهــم میشــود. بنابرایــن معمــاری اینترنــت مبتنــی بــر ارتبــاط شــبکهای اســت.

وی ادامـه داد: خصیصـه دوم اینترنـت الیهایبـودن محیطـی اسـت؛ بـه ایــن معنــا کــه از الیههــای مختلفــی تشــکلیل شــده اســت، مثــل الیههــای دادهای کـه در GIS تشـکیل میشـود GIS .شـهر را بـر اسـاس الیههـای دیتـا از هــم جــدا میکنــد؛ مثــا الیههایــی مربــوط بــه دادههــای شــبکه بــرق یــا آب و فاضـاب وجـود دارد. در حـال حاضـر GIS شـهر تهـران بیـش از ۰۰۱ الیـه دادهگـذاری شـده اسـت. خـود ایـن الیهایبـودن فضـای اینترنـت شـرایطی را فراهـم میکنـد کـه گروههـای همسـنخ بـه یکدیگـر متصـل شـوند و الیههـای تخصصــی و حرفــهای تشــکیل دهنــد کــه تقســیمبندیهای مختلــف بــر مبنــای تقســیم کار اجتماعــی و تخصصــی امکانپذیــر میشــود.

ای ـن اس ـتاد ارتباط ـات اف ـزود: ویژگ ـی س ـوم اینترن ـت، یکپارچ ـه ب ـودن محیــط اســت. یکپارچگــی مفهومــی اســت کــه در دهــه ۰۵و ۰۶ میــادی شـکل گرفـت و بـه آرامـی بـه رونـد گفتمـان غالـب دانـش تبدیـل شـد. از دهـه 80 میــادی بــه ایــن ســو، از دانشــی بــه نــام «دانــش یکپارچــه» صحبــت میشـود. معنـی یکپارچگـی ایـن اسـت کـه بـرای رسـیدن بـه هـدف بـه همـه عوامــل و متغیرهــا توجــه میشــود و در واقــع یکپارچگــی تأمیــن هــدف در همـه جـا و تأمیـن ارتبـاط یکپارچـه بیـن عوامـل تأثیرگـذار بـر پدیـده اسـت.

عاملــی بــا بیــان ایــن کــه محیــط اینترنــت محیــط یکپارچــه اســت، اظهــار کــرد: الگوریتــم محیطــی اینترنــت بــه گونــهای اســت کــه میتوانــد شــرایطی را فراهــم کنــد کــه اتفاقــی یکپارچــه بــرای همــگان رخ بدهــد. استانداردســازی جــزء الینفــک ایــن محیــط محســوب میشــود، بنابرایــن اگــر احــراز اســتاندارد نکنــد، شــناخته نمیشــود.

وی در توضیـح ایـن موضـوع گفـت: کاربـر تنهـا وقتـی روی مـوج خاصـی باشــد، میتوانــد رادیــو فرهنــگ را بگیــرد لــذا موجهــای ارتباطــی وجــود دارد ک ـه مبن ـای اس ـتانداردهای یکپارچ ـه اینترن ـت را تعری ـف ک ـرده اس ـت. شــبکههای اجتماعــی بــر همیــن بســتر مــاژوالر، الیــهای و یکپارچــه سـوار اسـت، بنابرایـن میتوانـد ارتباطـات شـبکهای بهوجـود بیـاورد. ایـن ارتبــاط شــبکه ای در ظــرف ارتباطــات بیــن فــردی، بینگروهــی و حتــی بیــن دیوایسهــا، نرمافزارهــا و سیســتمهای ارتباطــی شــکل مــی گیــرد.

کشـوری کـه در رتبـه تولیـد علمـی، جایـگاه 18 تـا 20 را در دنیـا دارد، در حـوزه آمادگـی شـبکه، جایـگاه بـاالی 100 را دارد و ایـن فاصلـه حکایـت از نوعـی خـاء در مدیریـت کشـور و ضعـف ارتبـاط بیـن توسـعه فناوریهـای ارتباطـات و اطاعـات بـا دانشـگاه اسـت.

دکتــر عاملــی تصری ـح ک ـرد: متأســفانه ب ـه دلیــل ع ـدم اهتم ـام ج ـدی، فاصل ـه آمادگ ـی الکترونی ـک جمه ـوری اس ـامی ای ـران ک ـه ش ـاخص آن ب ـه آمادگــی شــبکه ‪)Network Readiness(‬ تغییــر کــرده اســت، بــا کشــورها پیشــرفته و کشــورهای میانــی روز بــه روز بیشــتر مــی شــود. در شــاخص هــای آمادگــی شــبکه بــه طــور متوســط رتبــه جمهــوری اســامی ایــران بــاالی ۰۰۱ اســت. ایــن بــه ایــن معناســت کــه کشــوری کــه در رتبــه تولیــد علمـی، جایـگاه81 تـا 20 را در دنیـا دارد، در حـوزه آمادگـی شـبکه، جایـگاه بـاالی 100 را دارد و ایـن فاصلـه حکایـت از نوعـی خـاء در مدیریت کشـور و ضعـف ارتبـاط بیـن توسـعه فناوریهـای ارتباطـات و اطاعـات بـا دانشـگاه اسـت. البتـه واقعیـت ایـن هسـت کـه دانشـگاه هـا نیـز در ایـن حـوزه یـک فاصل ـه علم ـی ج ـدی دارن ـد.

وی افــزود: بــه نظــرم دغدغههــای مقــام معظــم رهبــری در اســتفاده بهینــه از ایــن فضاســت و نــگاه ایشــان بیشــتر بعــد افزایــش بهــرهوری، بهرهمنــدی و توســعهای دارد و البتــه ابعــاد مرتبــط بــا حفاظــت از ارزش هـای اسـام و تأمیـن سـامت و سـعادت جامعـه امـر مهمـی اسـت کـه در محــور دغدغههــای ایشــان نیــز هســت. مــا بایــد بتوانیــم در فضــای دوم جمهـوری اسـامی ایـران مثـل فضـای اول، اجـرای قوانیـن و مقـررات و تســهیل امــر زندگــی عمومــی و تخصصــی و تأمیــن اســتانداردهای کیفــی را فراه ـم آوری ـم.

صداوســیما حجــم اطاعــات ســوادی کــه دربــاره فضــای مجــازی میدهــد، بســیار کــم اســت و تکنوفوبیــا یــا تکنولوژیهراســی بــر ذهنیــت اجتماعــی و رســانه ملــی مــا غلبــه دارد.

عاملـی ادامـه داد: مـا عمیقـا نیازمنـد سـطح دانـش اینرنتـی را افزایـش دهیــم. صداوســیما حجــم اطاعــات ســوادی کــه دربــاره فضــای مجــازی میدهــد، بســیار کــم اســت و تکنوفوبیــا یــا تکنولوژیهراســی بــر ذهنیــت اجتماعـی و رسـانه ملـی مـا غلبـه دارد. مـن هـر بـار بـه رسـانه ملـی مـیروم ایـن گلـه را دارم کـه همیشـه از آسـیب میگوینـد؛ البتـه آسـیب هسـت امـا ظرفیــت هــم وجــود دارد. مــا بایــد ســواد مــردم را افزایــش دهیــم. ســواد ش ـبکههای مج ـازی، س ـطح باالت ـری از س ـواد خوان ـدن ونوش ـتن اس ـت.

وی تصریــح کــرد: ســطح دوم ســواد اینترنیــت یعنــی ســواد مهارتــی بســیار مهــم اســت. ســواد مهارتــی عمومــی ایــران از 100 چیــزی حــدود 11 اس ـت. س ـواد مهارت ـی عموم ـی ب ـه ای ـن معناس ـت ک ـه ف ـرد بتوان ـد ی ـک وینـدوز را روی کامپیوتـرش نصـب کنـد یـا یـک فیلترینـگ بـرای فرزنـدش روی سیســتم قــرار بدهــد. البتــه ســواد مهارتــی گســتردگی زیــادی دارد. ســواد مهارتــی را میتــوان در دو ســطح ســواد مهارتــی عمومــی و ســواد مهارتــی تخصصــی تقســیم نمــود. در ســطح ســواد مهارتــی عمومــی، کاربــران بایــد روش نصــب نرمافزارهــای مختلــف را بداننــد و بتواننــد از اپلیکیشــنهای مرتبــط زندگــی روزمــره اســتفاده کننــد. در ســطح ســواد مهارتـی تخصصـی؛ بایـد تخصصهـا توسـعه اینترنتـی پیـدا کننـد کـه ایـن امــر بــه صــورت طبیعــی اتفــاق افتــاده و خواهــد افتــاد.

ایــن اســتاد ارتباطــات ادامــه داد: در ســطح ســوم بــه ســواد حقوقــی اینرنت ـی نی ـاز اس ـت. اف ـراد بای ـد بدانن ـد دارای چ ـه حقوق ـی هس ـتند و چ ـه خطراتـی آنهـا را تهدیـد میکنـد و زمانـی کـه خطـر آنهـا را تهدیـد کـرد بـه لح ـاظ حقوق ـی چ ـه اقدام ـی میتوانن ـد بکنن ـد. م ـا اص ـا از حق ـوق فض ـای مجــازی بــرای مــردم صحبــت نمیکنیــم.

عاملــی درخصــوص ســطح چهــارم ســواد اینترنتــی یعنــی ســواد انتقـادی گفـت: علـت ای نکـه سـواد رسـانهای در دهـه ۰۶ مطـرح شـد، ایـن بـود کـه در خـود غـرب هـم دغدغـه فرهنـگ، دیـن، ارزشهـا و هنجارهـای اجتماع ـی دغدغ ـهای ج ـدی ب ـود و هن ـوز ه ـم هس ـت ام ـا س ـطحش تغیی ـر کــرده اســت. آنهــا بحــث ســواد رســانهای را مطــرح کردنــد و گفتنــد االن تلویزیـون و رادیوهـای متعـددی بـه وجـود آمـده اسـت. یـک راه ایـن اسـت کــه بــه تماشــگر بگوییــم چــه شــبکهای را ببینــد و کــدام را نــگاه نکنــد یــا اینک ـه مج ـوزش را لغ ـو کنی ـم. اینه ـا راهه ـای کنترل ـی اس ـت. راه دیگ ـری کــه در نظــر گرفتنــد ایــن بــود کــه دانــش جامعــه را بــاال ببرنــد تــا جامعــه بتوانــد خــوب و بــد را تشــخیص بدهــد و اســم ایــن را ســواد انتقــادی و تحلیلــی گذاشــتند تــا فــرد خــودش قــدرت تشــخیص پیــدا کنــد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.