زمین در زباله های الکترونیک دفن می شود

Elm va Sanat Rooz - - محیط زیست -

بــه گــزارش عصــر بــه نقــل از اتــاق خبــر، زبالــه هــای الکترونیکــی از نمون ـه معضالت ـی اس ـت ک ـه ب ـا ظه ـور انق ـالب صنعت ـی و پیش ـرفت و توس ـعه ای بصــورت محسوســی نمــود و ظهــور پیــدا کــرد.

بـرای نخسـتین بـار قریـب بـه 24 سـال گذشـته، اولیـن محمولـه رایانـه وارد کشـور شـد، بـر اسـاس گزارشـات و اخبـار منعکـس شـده موجـود، رقـم و میـزان ایـن اقـالم، ده هـزار دسـتگاه تخمیـن زده مـی شـود.

از همـان زمـان اشـتیاق بسـیار زیـاد ایرانیـان در اسـتفاده از رایانـه هـای الکترونیکــی، باعــث ترغیــب شــرکت هــا و کمپانــی هــای تولیــد قطعــات و ادوات رایانـه ای بـرای ارسـال و صـادرات محصوالتشـان بـه ایـران شـد.

در ایـن میـان رفتـه رفتـه مباحثـی مرتبـط بـا دفـع و امحـای زبالـه هـا ی ـا پس ـماندهای الکترونیک ـی مط ـرح و گس ـترش یاف ـت.

البتــه پســماندهای الکترونیکــی صرفــا بــه ادوات و تجهیــزات رایانــه ای منحصـر و خالصـه نمـی شـود، امـا بخـش اعظـم ایـن زبالـه هـا مشـمول ایـن اقـالم مـی شـود.

علیرغـم طـرح مباحثـی در ایـن خصـوص امـا در طـول 25 سـال اخیـر، اقـدام جـدی چندانـی از سـوی مسـووالن شـهری کشـور در راسـتای امحـای اصولـی و قاعـده منـد ایـن محصـوالت عملیاتـی نشـده و بـه واقـع سـاز و کار مدونـی بـرای حصـول ایـن امـر دیـده و تعریـف نشـده اسـت.

براســاس برآوردهــای انجــام شــده، ســالیانه قریــب بــه یــک میلیــون و 500 هـزار دسـتگاه رایانـه مونتـاژ عرضـه و توزیـع مـی شـود کـه بـا عنایـت بـه عمـر مفیـد هـر رایانـه کـه قریـب بـه سـه سـال تخمیـن زده مـی شـود، پیـش بین ـی م ـی ش ـود در ط ـول س ـال قری ـب ب ـه 4 میلی ـون دس ـتگاه رایان ـه از دور خـارج مـی شـوند.

بــه واقــع بــا توجــه بــه ایــن واقعیــت کــه در بخــش قابــل توجهــی از خانوارهــای ایرانــی یارانــه موجــود، فراتــر از شــاخص عمــر مفیــد اســتفاده مــی شــود، ایــن رقــم و عــدد بــه دســت آمــده اســت.

کریـم آشـتیانی، کارشـناس محیـط زیسـت بـا اشـاره بـه تأثیرات مخـرب و هزینـه سـاز پسـماندهای الکترونیکی درعرصه سـالمت زیسـت محیطـی اظهار داشــت: امــروزه شــرکت هــای بــه نــام و مطــرح تولیــد کننــده قطعــات رایانــه ای، خـود را موظـف و مکلـف بـه امحـای اقـالم سـاخته شـده بعـد از خـروج از چرخـه مصـرف مـی داننـد و بـه واقـع در فرآیند و محاسـبه نـرخ گـذاری، هزینه بازیافـت و امحـا را از مصـرف کننـدگان دریافـت مـی کننـد تـا از رهاسـازی آن بـدون اعمـال تکنیـک هـای خـاص امحـا و بازیافـت جلوگیـری شـود.

وی اف ـزود: در کن ـار رایان ـه ه ـا و تجهی ـزات مرتب ـط ب ـا آن، تلف ـن ه ـای همـراه نیـز جـزء محصـوالت و تولیداتـی بـه شـمار مـی رونـد کـه بـا احتسـاب عمـر مفیـد یـک و نیـم سـاله آن، بخـش اعظمـی از زبالـه هـا و پسـماندهای مرتبـط بـا ایـن عرصـه را بـه خـود اختصـاص مـی دهنـد.

آشــتیانی عنــوان کــرد: بــر اســاس گزارشــات منتشــر شــده از ســوی سـازمان ملـل در سـال، قریـب بـه 50 میلیـون زبالـه الکترونیکـی در جهـان امحــاء مــی شــود کــه در ایــن میــان ایــاالت متحــده آمریــکا در جایــگاه نخســت دفــع پســماند هــای مــورد اشــاره قــرار دارد.

کارشـناس محیـط زیسـت گفـت: سرنوشـت ایـن زباله هـا و پسـماندهای الکترونیکــی در جهــان بــه اقتضــای پیشــرفت و توســعه یافتگــی کشــورها و اهمیتـی کـه بـرای سـالمت زیسـت محیطـی قائـل هسـتند رقـم مـی خـورد.

وی افـزود: در کشـورهای پیشـرفته ای همچـون سـوئیس، فنالنـد، نـروژ و...ایـن محصـوالت بـا کیفیتـی بـاال، امحـا و بازیافـت مـی شـوند و در برخـی کشــورهای کمتــر برخــوردار همچــون هنــد، امحــای ایــن محصــوالت بــه نحـوی انجـام مـی شـود کـه تکنیـک هـای بازیافـت بـه صـورت غیـر اصولـی عملیاتـی مـی شـود و در کشـورهایی کـه از منظـر توسـعه در شـرایط ضعیـف تـری قـرار دارنـد ایـن محصـوالت بـدون برنامـه ای مشـخص رهاسـازی یـا انباشـت مـی شـوند.

شـهر تهـران به عنـوان یکـی از پرجمعیـت ترین محـدوده هـای جغرافیایی در ایــران و همچنیــن خطــه ای کــه ادارات، نهادهــا و دســتگاه هــای دولتــی، نیم ـه دولت ـی و خصوص ـی بس ـیاری در آن متمرک ـز ش ـده اس ـت میزب ـان حج ـم باالیـی از زبالـه هـای الکترونیکـی اسـت.

در حـال حاضـر بـرآورد دقیـق و روشـنی از ضریـب تولیـد و انباشـت زباله هـای مذکـور وجـود نـدارد و بـه واقـع تاکنـون محاسـبه ای روشـن و شـفاف درایـن خصـوص انجـام نشـده و اعـالم رقمـی مشـخص منـوط بـه بررسـی و ارزیاب ـی منس ـجم ت ـری از می ـزان عرض ـه و خ ـارج ش ـدن اق ـالم الکترونیک ـی همچـون رایانـه هـا، گوشـی هـای همـراه، باطـری هایـی کـه بـرای تجهیـزات الکترونیکـی اسـتفاده مـی شـود و...خواهـد بـود.

چنـدی پیـش حسـین جعفـری، مدیـر عامـل سـازمان مدیریت پسـماند شـهرداری تهـران بـا اشـاره بـه لـزوم امحـای ایـن زبالـه هـای خـاص عنـوان کـرد: مخازنـی شیشـه ای بـرای قـرار گرفتـن ایـن پسـماندها تعبیـه شـده کـه در منطقــه 20 شــهر تهــران بــه مرحلــه اجــرا در مــی آیــد و خوشــبختانه بــا اسـتقبال شـهروندان نیـز روبـرو شـده اسـت.

وی افــزود: در غرفــه هــای بازیافــت مناطــق 22 گانــه شــهر تهــران نیــز بـا کمـک بخـش خصوصـی جمـع آوری ایـن زبالـه هـا در حـال انجـام اسـت کـه در نـوع خـود گامـی سـازنده بـرای سـاماندهی آن محسـوب مـی شـود.

رسـتم فـرخ نـژاد، یکـی از فعـاالن عرصـه زیسـت محیطـی پایتخـت نیـز عنـوان کـرد: در منطقـه 20 شـهر تهـران نیـز طرحـی بصـورت پایلـوت اجرایـی مــی شــود کــه در آن، مخازتــی شیشــه ای در برخــی نقــاط ایــن محــدوده مســتقر شــده انــد کــه بصورتــی شــفاف قابــل رویــت هســتند و بــه واقــع محتویــات داخــل ایــن مخــازن را مــی تــوان بــه راحتــی مشــاهده کــرد.

وی افـزود: ایـن شـفافیت، نقـش بسـزایی در تشـویق و ترغیـب شـهروندان بــرای جمــع آوری و تفکیــک زبالــه هــای الکترونیکــی ایفــا مــی کنــد و قطعــا فراگیرتــر شــدن ایــن طــرح، نقطــه عطفــی در جمــع آوری پســماندهای الکترونیکــی و ارتقــای ســالمت زیســت محیطــی محســوب خواهــد شــد.

فـرخ نـژاد عنـوان کـرد: البتـه نبایـد از نظـر دور داشـت کـه مخاطـرات زیسـت محیطـی ایـن زبالـه هـا صرفـا بـا جمـع آوری مرتفـع نخواهـد شـد و لحـاظ کـردن مدیریـت الزم در ایـن خصـوص نیـز اصلـی حائـز اهمیـت بـه شـمار مـی رود.

وی در خاتمــه یــادآور شــد: متأســفانه در جامعــه ایــن ذهنیــت وجــود دارد کــه تنهــا نهــاد و ارگان مســوول مدیریــت پســماند، ســازمان پســماند اســت امــا بــه واقــع حصــول توفیــق و موفقیــت در ایــن عرصــه، مســتلزم همگرایـی و هـم افزایـی دسـتگاه هـا و نهادهـای دیگـری همچـون صنعـت، معـدن و تجـارت، محیـط زیسـت، رسـانه ملـی و...نیـز خواهـد بـود و تنهـا با یکپارچگـی و هدفمنـدی مؤثـر و قاعـده منـد نهـاد هـا و دسـتگاه هـای ذیربط اجرای ـی، فرهنگ ـی، تولی ـدی و صنعت ـی در راس ـتای مدیری ـت پس ـماند م ـی تـوان بـه نحـوی شایسـته، اصولـی و اثرگـذار در ایـن حـوزه اقدامـات الزم را عملیاتـی کـرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.