خام فروشی بالی جان صنعت سیمان

Elm va Sanat Rooz - - سیمان -

پیشـی گرفتـن سـهم صـادرات کاالهـای وابسـته بـه ذخایـر معدنی در کشـور موجـب نگرانـی برخـی از تحلیلگـران اقتصـادی کشـور شـده اسـت.از نظـر آنهـا ایــن موضــوع نشــان میدهــد کــه اقتصــاد ایــران کمــاکان وابســته بــه ذخایــر تجدیـد ناپذیـر بـوده و در صـدور کاالهـای صنعتـی و خدماتـی دیگـر عملکـردی ضعی ـف داش ـته اس ـت.

بــه گــزارش عصــر بــه نقــل از تعــادل ، ســیدکاظم اورعــی، اســتاد اقتصــاد مهندس ـی دانش ـگاه اس ـترلینگ انگلی ـس ای ـن موض ـوع را نش ـانه رک ـود در م ـواد معدنــی کشــور میدانــد و معتقــد اســت در شــرایط رکــود چــون خریــدار بــرای تولیدکننـده تعییـن تکلیـف میکنـد، باخـت از آن کشـوری اسـت کـه مـواد خـام را بـه تولیـد میرسـاند چـون مجبـور اسـت بـا توجه بـه کمبـود مشـتری در داخل بـه بازارهـای خارجـی روی آورده و بـا قیمتـی کـه آنـان میخواهنـد کاالی مـورد نظـر را بـه فـروش برسـاند. از نظـر او در شـرایط کنونـی بهتـر اسـت تـا بـا بـه راه انداختـن تولیـد داخلـی، مـواد معدنـی خـام بـا ارزش افـزوده در کشـور بـه تولیـد برس ـد و آن ـگاه ص ـادر ش ـود چراک ـه خ ـام فروش ـی در اقتص ـاد ای ـران ب ـا توج ـه ب ـه نظ ـام یاران ـه ای و س ـودهای ب ـاالی بانک ـی س ـمی مهل ـک ب ـه ش ـمار م ـیرود.

بررســی آمــار صــادرات غیرنفتــی ســال گذشــته نشــان میدهــد کــه صــدور کاالهـای معدنـی و متکـی بـه منابـع تجدیدناپذیـر افزایـش یافتـه اسـت. بـه نظـر شـما دلیل آن چیسـت؟ آیـا میتوان گفـت کـه در دوره رکود داخلـی تولیدکنندگان م ـواد خ ـام ب ـه بازارس ـازی در خ ـارج از مرزه ـای کش ـور روی آوردهان ـد؟

دلیــل ایــن اســت کــه بــازار داخلــی بــرای تولیدکننــدگان کافــی نبــوده و جوابگـوی هزینههـای نقـدی و ضـروری آنهـا نیسـت بنابرایـن مجبـور شـدهاند بـه بازارهـای خارجـی پنـاه ببرنـد بـا هـر شـرایطی. در طـول مدتـی کـه اشـاره کردید، تولیدکننـدگان مـواد معدنـی بـا هر قیمتی و با هر شـرایطی سـعی کردنـد، کاالهای خـود را بفروشـند و در بسـیاری مواقـع بـا ضـرر زدن بـه خودشـان و بـه کشـور.

کاالیهایـی را سـراغ داریـم کـه قیمـت فعلـی فـروش صادراتـی آنهـا تـا حـد ی ـک چه ـارم قیم ـت س ـال 91 اس ـت. ه ـر قیمت ـی ک ـه خری ـداران کااله ـای خ ـام پیشـنهاد دادنـد، تولیدکننـدگان مـا قبـول کـرده بـه آنهـا فروختنـد چـون مجبور بودنـد بنابرایـن بـا هـر قیمتـی و به هـر خریـداری کـه مراجعه کـرد، کاالهـای خام و البت ـه بعض ـا ف ـرآوری ش ـده را فروخت ـه و االن ه ـم درح ـال ف ـروش هس ـتند. در ای ـن زمین ـه فک ـر نمیکن ـم بازارس ـازی خاص ـی انج ـام ش ـده باش ـد. بازارس ـازی معمـوال در زمـان رونـق اقتصـادی صـورت میپذیـرد بنابرایـن تولیدکننـدگان بـه خریـداران خارجـی پنـاه بردنـد ولـی بـه همـان خریـداران قبلـی خـود.

افزایــش ســهم صــادرات کاالهــای غیرنفتــی نظیــر ذخایــر معدنــی بــه ویـژه سـنگهای تزیینـی خـام و سـنگ آهـن چـه پیامـی بـه سیاسـتگذاران میدهــد؟ آیــا میتــوان گفــت کــه زنجیرههــای بعــدی ایجــاد ارزش افــزوده بـرای ایـن مـواد ایجـاد نشـده یـا آنهـا بـا ظرفیـت کامـل بـه تولیـد مشـغولند و مــازاد آن صــادر میشــود؟

هیچکـدام از اینهـا درسـت نیسـت بلکـه پیـام ایـن اسـت کـه صنایـع معدنی مــا در حالــت رکــود بیســابقه قــرار گرفتهانــد و ایــن را خریــداران خارجــی هــم میداننـد. در شـرایط رکـود اقتصـادی، میگوینـد بـازار متعلـق بـه خریدار اسـت یعنـی فروشـنده مجبـور اسـت بـه خریـدار تمکیـن کنـد. بـرای خریـدار هـم بهتر اسـت کاالی خـام بخـرد تـا ارزش افـزوده را بـرای کشـور خـودش ایجـاد کنـد نـه بـرای کشـور مـا. سیاسـتگذاران اقتصـادی در کشـورهای همسـایه نیـز بـا وضـع قوانیـن جدیـد بـه عملـی شـدن ایـن تغییـر کمـک کردنـد.

در چنیــن شــرایطی، تولیدکننــده ایرانــی هــم مجبــور بــوده کــه خواســته خریـدار را اجابـت کنـد. دو امکانـی کـه گفتیـد بـه ایـن دالیـل صحیـح نیسـت: اول اینکـه چطـور شـد، زنجیرههـای بعـدی ایجـاد ارزشافـزوده تـا دو سـال قبـل موجـود بـود ولـی حـاال ناگهـان محـو شـدهاند؟ ایـن زنجیرههـا همگـی موجودنـد و س ـرمایهگذاریهای هنگفت ـی ب ـرای ایج ـاد آنه ـا قب ـا انج ـام ش ـده اس ـت. دوم اینک ـه میدانی ـم و آم ـار ه ـم نش ـان میده ـد ک ـه هم ـه ای ـن ظرفیته ـا در ح ـال کار کامـل نیسـتند یعنـی حـدود %50 ظرفیـت تولیـدی آنهـا بـا اسـتفاده اسـت. پـس پیـام هایـی کـه اشـاره کردیـد نادرسـت اسـت و پیـام صحیـح اینسـت کـه در شـرایط رکـود، تولیدکننـدگان موادمعدنـی بـرای ادامه حیـات بنگاه خـود مجبور بودهانـد، کاالهـای خـام را بـه هـر قیمتـی صـادر کننـد.

بـا توجـه بـه اینکـه صنایـع معدنـی از مصرفکننـدگان اصلـی مـواد معدنـی خـام هسـتند، ایـن نـوع صنایـع هماکنـون در چه وضعی بـه سـر میبرنـد و دارای چـه بـازاری در داخـل و خـارج هسـتند؟

تقاضـای داخلـی بـرای مـواد معدنـی بسـیار منقبـض شـده و به همیـن دلیل حـدود نیمـی از ظرفیـت کارخانههـای مصرفکننده مـواد معدنی بیکار هسـتند. ایـن کارخانههـا سـرمایه بسـیار بزرگـی بـرای کشـور محسـوب میشـوند کـه عما اس ـتفادهیی از آنه ـا نمیشــود. نبــود طرحه ـای عمرانــی و هزینهه ـای سرس ـام آور دولتــی باعــث شــده کارخانههــای بــزرگ کشــور بــا کمبــود شــدید تقاضــا و افزایـش هزینههـا روبـرو شـوند و سـپس بـا توقـف کارخانههـا و اخـراج کارگـران بعضـی از آنهـا توانسـتهاند تـا حـدودی فقـط خـود را زنـده نگـه دارنـد.

در ایـن میـان، حجـم نقدینگـی در کشـور نـه تنهـا پاییـن نیامـده بلکـه بطور مثـال در سـال 94 مقـدار 29 درصـد اضافـه شـد. مشـکل اینجاسـت کـه همیـن حجـم نقدینگـی کـه میتوانسـت هماننـد موتـور محرکـه، بطـرف کارخانههـای تولیـدی مـواد معدنـی سـوق داده شـود، در عمـل بـه طـرف بانکهـا و مؤسسـات مشـابه سـرازیر شـده اسـت. نتیجـه ایـن اسـت کـه اگرچـه در مجمـوع، درآمدهـا در اقتصـاد کـم نیسـت ولـی بـه جـای اینکـه حجـم نقدینگـی به تولیـد و اشـتغال در واحدهـای تولیـدی اختصـاص داده شـود بـه بانکهـا و فعالیـت هایـی نظیـر رباخـواری و ماکـی توسـط بانکهـا سـرازیر شـده اسـت.

در مـورد بـازار خـارج کـه اشـاره کردیـد، ایـن را یـادآوری کنیـم کـه کاالهـای معدنـی مخصوصـا بـه صـورت خام فروشـی کـه مـا االن مجبوریـم انجـام دهیم به دلیـل سـنگین وزن بـودن آنهـا، همیشـه بـا محدودیتهایـی روبهرو هسـتند. ما نمیتوانیـم بازارهـای خارجـی را بـه عنـوان منبـع اصلی تقاضـا بـرای کاالی خود تلقـی کنیـم. در شـرایط معمولـی، ایـن بازارهـای داخلـی هسـتند کـه بایسـتی بیشـتر تولیـدات معدنـی را جـذب کننـد. بـه بازارهـای خارجـی فقـط بـه عنـوان یـک بـازار اطمینـان بخـش و اضافـه بایـد بنگریم.

البتـه اسـتثناهایی در جهـان وجـود دارد کـه شـامل حـال صنایـع معدنـی ما نمیش ـود. ممک ـن اس ـت اس ـترالیا، لهس ـتان ی ـا بس ـیاری کش ـورهای آفریقای ـی را مث ـال بزنی ـم ک ـه در صنای ـع معدن ـی حت ـی ب ـه ص ـورت خ ـام فروش ـی، بیش ـتر تولیـدات خـود را صـادر میکننـد. شـرایط آنهـا بـا مـا متفـاوت اسـت. معـادن آن کش ـورها غالب ـا بس ـیار بزرگت ـر و قیمته ـای تم ـام ش ـده در آنه ـا ب ـا کمکه ـای گوناگـون دولتهایشـان بسـیار پایینتـر ایـران اسـت. ایـن شـرایط اصـا در ایران حکمفرمـا نیسـت بنابرایـن اقتصـاد ایـران ناچـار اسـت بـرای حفـظ کارخانههای مـواد معدنـی خـود بـه مصـرف در داخـل کشـور امیـد داشـته باشـد.

همـواره خـام فروشـی در ادبیـات سیاسـتگذاران و مدیـران کشـور امـری مذمـوم بـه شـمار مـیرود آیـا میتـوان گفـت کـه اصـوال نبایـد بـه سـمت خـام فروشـی رفـت؟ خـام فروشـی بـه ذاتـه پدیدهیـی مذمـوم در دنیـای تجـارت بـه شـمار مـیرود؟

مشــکل اقتصاددانــان مــا همیــن اســت. یــک واژه اقتصــادی را انتخــاب میکنن ـد و س ـپس ب ـا ه ـم بح ـث میکنن ـد ک ـه آی ـا ای ـن پدی ـده خ ـوب اس ـت ی ـا بـد؟ رسـانهها هـم بـه ایـن موضـوع دامـن میزننـد. در مـورد تـورم و اسـتقراض داخلـی و صـادرات و دههـا واژه اقتصـادی دیگـر همیـن موضـوع صـدق میکنـد. تنهـا هـدف اقتصـاد کـه همیشـه ثابـت اسـت باالبردن سـطح زندگـی مردم کشـور اســت. خــام فروشــی هــم همیــن حالــت را دارد. هــم میتوانــد خــوب باشــد و هـم بـد. کامـا بسـتگی بـه شـرایط حاکـم بـر اقتصـاد کشـور در هـر زمـان خـاص دارد. در زمانــی مثــل االن کــه بیــکاری زیــاد اســت و کارخانههــا خوابیدهانــد، خامفروشــی ســم مهلکــی اســت.

در حـال حاضـر بایـد هـر چـه امـکان دارد بـرای نیروهـای اقتصـادی خـود، اع ـم از نی ـروی کار ی ـا ماش ـینآالت و کارخانهه ـا کار و فعالی ـت خل ـق ش ـود. اگ ـر پـس از خـروج از رکـود و رسـیدن بـه رونـق اقتصـادی، طـوری شـد کـه بیـکاری وکســاد بــر اقتصــاد کشــور حاکــم نبــود، آن وقــت بــرای هــر کاالیــی تصمیمــی جداگانـه بایـد گرفتـه شـود.

مثــا بــا وجــود میــزان ذخایــر موجــود مــواد معدنــی در ایــران، صــادرات س ـنگهای س ـاختمانی ب ـه ص ـورت خ ـام هرگ ـز ب ـه ص ـاح نخواه ـد ب ـود، ح ـال آنک ـه ف ـروش زغ ـال س ـنگ خ ـام، در ص ـورت افزای ـش تولی ـد و اح ـداث تع ـدادی معـادن بـزرگ، بـرای اقتصـاد کشـور میتوانـد خـوب باشـد. علـم اقتصـاد بسـیار پویاتـر و پیچیدهتـر از آنسـت کـه یـک واژه خـاص در همـه جـا و در همـه زمانها و شـرایط خـوب یـا مذمـوم باشـد. تأکیـد میکنم کـه در حـال حاضـر و بـا وضعیتی کـه معـادن و صنایـع معدنـی مـا دارنـد، هیـچ کاری بدتـر از خام فروشـی نیسـت.

کشـورهایپیشـرفتهبـاذخایرخـامخودچهمیکننـد؟آیـاآنهابطورصـددرصد همـهمـوادخـودرابهصـورتمحصولنهایـیدربازارهایجهانـیعرضهمیکنند؟

بـاز هـم جـواب سـؤال شـما بسـتگی بـه شـرایط خـاص هـر کشـور در زمانها و در حــاالت مختلــف دارد. بــه عنــوان مثــال در اســترالیا طــی 30 ســال اخیــر چندیــن معــدن بســیار بــزرگ بــا هــدف صــادر کــردن تمــام محصــول احــداث شـده اسـت. ذخیـره در کشـور فـراوان اسـت، قیمـت تمـام شـده بسـیار پاییـن و سیاسـتهای تولیـدی و صادراتـی دولتهـا بهشـدت حمایتـی اسـت. جمعیـت پاییـن و بیـکاری هـم کـم اسـت.

بنابرای ـن خ ـام فروش ـی ب ـه صرف ـه اس ـت. در کش ـور دیگ ـری مانن ـد امری ـکا، آنقــدر بــازار مصــرف داخلــی بــزرگ اســت و آنقــدر صنایــع معدنــی مــواد خــام معدن ـی را اس ـتفاده میکنن ـد ک ـه عم ـا نی ـازی ب ـه ب ـرون نگ ـری ن ـدارد. ژاپ ـن از طـرف دیگـر، آنقـدر ذخیـره معدنـی کـم دارد کـه صـاح میدانـد مـواد اولیـه را تـا آخریـن مرحلـه ممکـن فـرآوری کـرده و سـپس آنهـا را صادر کنـد. آلمـان مواد اولیـه ای کـه خـودش دارد را تـا جایـی کـه ممکـن اسـت فـرآوری کـرده و سـپس صــادر میکنــد. شــرایط در همــه جــا متفــاوت اســت ولــی آنچــه مســلم اســت خلـق کـردن ارزش افـزوده کـه نتیجـه آن میـزان اشـتغال و کسـب ثـروت اسـت، بـرای هـر کشـوری مفیـد اسـت.

مطلــب دیگــری کــه اشــاره کردیــد صنعــت ســیمان کشــور اســت. کارخانههایـی از ایـن قبیـل در کشـور سـاخته شـده کـه در حـال حاضـر بسـیاری از آنهـا تعطیـل شـدهاند. تعـدادی کشـور در دنیـا هسـتند کـه حتـی یـک کارخانه سـیمان ندارنـد. از ایـن نظـر ایـران در سـال 92 مقـام پنجـم را در جهـان دارا بود.

س ـیمان ب ـه عن ـوان ش ـاخص توس ـعه کش ـورها، کاالی ـی مرغ ـوب و مطل ـوب اســت و مشــتریان زیــادی در سرتاســر جهــان دارد. بنابرایــن ســنگ آهــک موجـود را میتـوان بـه سـیمان تبدیـل کـرد و سـپس بفـروش رسـاند کـه در ایـن حالـت، هـم ارزش افـزوده نصیـب کشـور خواهـد شـد و هـم تعـداد زیـادی افـراد بـه کار گماشـته میشـود. بنابرایـن: خیـر. فـروش سـنگ آهـک خـام بـه صـاح نیسـت بلکـه با کمـی هدایـت و حمایـت بایسـتی آن را در صدهـا کارخانـه و کارگاه کــه در کشــور موجودنــد ولــی در حــال حاضــر ظرفیــت تولیــدی اضافــه دارنــد، فـرآوری نمـوده و محصـوالت آنهـا را بـه خـارج از کشـور صـادر کـرد. یکـی از پـر اس ـتفادهترین م ـواد معدن ـی س ـنگ آه ـک اس ـت ک ـه در ای ـران ف ـراوان اس ـت.

بـا توجـه بـه اینکـه مـا نیـاز داریـم تـا مـواد خـام را بـه صـورت رقابتـی تولیـد کـرده و در بازارهـای جهانـی بـه فـروش برسـانیم آیـا صـدور مـواد معدنـی خـام و عرضـه آن در بازارهـای صادراتـی بـه نفـع اقتصـاد نیسـت؟

بگذاریـد جـواب شـما را بـا نتیجـه تحقیقات علمـی شـخصیام جـواب بدهم. اینکــه خامفروشــی یــا عــدم خامفروشــی بصرفــه اســت یــا نــه بــه چهــار عامــل بسـتگی دارد. نخسـت؛ میـزان نسـبی ذخایر موجـود در کشـور، دوم؛ میـزان تولید سـاالنه، سـوم؛ توانایـی صنعتـی و سـطح تکنولـوژی و در نهایـت اشـتغال کامـل.

سـؤال اینسـت کـه خـام فروشـی بشـود یا نـه. بـرای جـواب این سـؤال تمامی چهـار عامـل بـاال بایسـتی در نظـر گرفتـه شـوند. یعنـی تمامـی ایـن چهـار شـرط بـرای مقـرون بـه صرفـه بـودن خـام فروشـی ضـروری اسـت. بـه ایـن صـورت اگـر جم ـع می ـزان ذخی ـره ی ـک م ـاده معدن ـی خ ـاص در کش ـوری بی ـش از 300 براب ـر مصــرف ســاالنه آن باشــد میتــوان خــام فروشــی را انجــام داد. همچنیــن اگــر میـزان تولیـد سـاالنه مـاده معدنـی خاصـی بیشـتر از یـک درصـد میـزان ذخیـره باش ـد، میت ـوان خ ـام فروش ـی آن م ـاده معدن ـی را آغ ـاز ک ـرد. ب ـه ع ـاوه ای ـن دو شـرط، کشـور بایـد ظرفیـت خالـی در صنایع تولیـدی معدنی خود نداشـته باشـد ی ـا اینک ـه س ـطح تکنول ـوژی موج ـود در آن ب ـه ان ـدازه کاف ـی پیش ـرفته نباش ـد ت ـا بتوانـد ارزش افـزوده بیشـتر تولیـد کنـد. اگـر چنیـن حالتـی وجود داشـته باشـد، خـام فروشـی بـه صرفـه اسـت. شـرط آخـر اینسـت کـه اگـر حالـت اشـتغال کامـل در کشـور حکمفرمـا باشـد میتـوان صـادر کـردن مـواد خـام معدنـی را آغـاز کـرد. در غی ـر اینص ـورت در ازای انج ـام ص ـادرات م ـواد خ ـام، خدم ـات نی ـروی کار وارد میش ـود ک ـه در ای ـن ص ـورت، نتیج ـه مثب ـت اقتص ـادی از انج ـام عم ـل ف ـرآوری بـرای کشـور حاصـل نخواهـد شـد. محاسـبات دقیـق را بگذاریـم به عهده کسـانی کـه بایـد تصمیمگیـری کننـد.

محاســبات ســر انگشــتی مــا نشــان میدهــد کــه درایــران و در دراز مــدت، هیـچ مـاده معدنـی ایـن شـرایط را نـدارد. مگـر اینکـه اطاعـات موجـود در چهـار مـورد بـاال در آینـده تغییـر کنـد. ایـن را هـم بگویـم کـه تمامـی محاسـبات مـا و شــرطهای یــاد شــده بــرای مقادیــر زیــاد و زمانهــای طوالنــی صــادق اســت. یعنـی اگـر مقـدار ناچیـزی مـاده معدنـی یـا حتـی مـوادی مثـل شـن و ماسـه یـا خــاک کشــاورزی طــی مــدت زمــان محــدودی بــه یــک کشــور همســایه صــادر میشــود مــاک نتیجهگیــری صحیــح نیســت.

بـه فـرض اینکـه صنایـع داخلـی مـا نیازمنـد مـواد خـام معدنی باشـند امـا آیا مشـتری نقـد خارجـی را بهتـر نیسـت کـه دریابیم یـا اینکه بگوییـم چراغـی که به خانـه رواسـت بـه مسـجد حرام اسـت.

از نظـر اقتصـاد کان و منافـع ملـی تقریبـا همیشـه بهتـر اسـت مـاده معدنـی فـرآوری شـده و ارزش افـزوده بـرای کشـور تولیـد کنـد یعنـی همـان چراغـی کـه بـه خانـه رواسـت بـه مسـجد حرام اسـت. ولـی ایـن روزهـا ایـن کار در عمـل انجام نمیشـود. بدیـن معنـا کـه صنایـع فـرآوری مـواد معدنی بـه خاطـر رکـود عمیق و بیدلیلـی کـه بـر اقتصـاد کشـور حکمفرماسـت، بـرای تأمیـن نقدینگی مـورد نیاز خـود مجبورنـد مـواد خـام را با قیمتهـای ناچیز بـه خارجیـان بفروشـند. انتظار هـم از آنهـا چیـز دیگری نیسـت.

وقتــی کارخانهیــی بــرای پرداخــت حقــوق کارگــران خــود مشــکل دارد، وقتــی ســازمانهای مالیاتــی و بانکهــا، شمشــیرهای تیــز خــود را بــاالی ســر تولیدکنن ـدگان ق ـرار میدهن ـد، کارخانهه ـا و مع ـادن چارهی ـی ج ـز خامفروش ـی و ارزان فروشــی ندارنــد. کارخانههــا مجبورنــد منافــع ملــی را فــدای منافــع ش ـخصی ی ـا بنگاه ـی کنن ـد. در چنی ـن ش ـرایطی ای ـن وظیف ـه دول ـت اس ـت ک ـه گـره از کار تولیدکننـدگان بگشـاید تـا آنهـا نیز ضمن تأمیـن منافع بنگاهـی، کاری نکننـد کـه بـه منافـع ملـی صدمـه زده شـود. سیاسـتهای دو سـه سـاله اخیـر بـر خ ـاف ای ـن ب ـوده اس ـت.

وابســتگی کاالهــای صــادرات غیــر نفتــی کشــور بــه ذخایــر معدنــی چــه تهدیدهــا و فرصتهایــی بــرای اقتصــاد ایــران پیــش رو دارد؟

ایـن بیشـتر یـک فرصـت اسـت و تهدیـدی در کار نیسـت. کاالهـای معدنـی برخـاف نفـت از تنـوع زیـادی برخوردارنـد. ایـران در صحنـه جهانـی هـم حداقل در خصـوص بیسـت مـاده معدنـی حـرف بـرای گفتـن دارد و هـر یـک کـدام از ایـن م ـواد، مش ـتقات زی ـادی دارد. تع ـداد همگ ـی آنه ـا ب ـه صده ـا م ـاده میرس ـدکه ریشـه در بخـش معـدن دارنـد. طبیعـی اسـت کـه در زمانهایـی بعضـی از آنهـا دچ ـار رک ـود ی ـا کاه ـش قیم ـت ش ـود ول ـی نوس ـانات جم ـع آنه ـا بس ـیار کمت ـر از نوسـانات قیمـت نفـت اسـت و بنابرایـن در درازمـدت کاالهـای معدنـی جایگزین بسـیار خوبـی بـرای نفـت هسـتند.

اکنـون فرصـت بسـیار مناسـب اسـت کـه بـا اعتقـاد بـه بخـش معـدن ایـران و کمـی هدایـت و حمایـت از طـرف دولـت، کاری کنیـم کـه بخش معدن جـای نفت را بگیـرد. بخـش معـدن ایـران از ظرفیـت کافـی بـرای برای شـکوفا کـردن اقتصاد کش ـور برخ ـوردار اس ـت. مهمتری ـن مس ـاله اینس ـت ک ـه دول ـت پتانس ـیل بخ ـش معـدن را بـاور کنـد. در دراز مـدت مـا راهـی جـز اتـکا بـه بخـش معـدن نداریـم. هــم ذخایــر معدنــی فراوانــی داریــم و هــم تعــداد و کیفیــت فارغالتحصیــان و متخصصـان مـا در جهـان جـزو بهترینهاسـت. سیاسـتهای اقتصـادی کشـور حداقـل در مـورد بخـش معـدن بایسـتی به سـرعت انبسـاطی شـود تـا این بخش از اقتصـاد کشـور را از رکـود بیسـابقه و بیدلیـل خـارج کنـد. بخـش معـدن و مواد معدنـی میتوانـد ایـن کار را انجـام دهـد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.