ارتقای آگاهی زیست محیطی در گرو نقش رسانه

Elm va Sanat Rooz - - محیط زیست -

بــا توجــه بــه اوضــاع فعلــی محیــط زیســت کشـورمان، لازم اسـت حقایـق آن بـه صـورت زنـده و شــفاف بــرای درک بیشــتر اهمیــت حفاظــت از محیــط زیســت اطلاعرســانی شــود. زیــرا هرچــه میـزان آگاهیهـای مـردم از اهمیـت حفـظ محیـط زیســت بیشــتر شــود در برابــر آن خــود را بیشــتر مســوول میداننــد کــه در نحــوه رفتارهایشــان بــا محیــط زیســت، مؤثــر خواهــد بــود.

بـه گـزارش عصـر بـه نقـل از روزنامـه اطلاعات، توجــه بــه مقولــه محیــط زیســت و اهمیــت آن در زندگــی امــروز انســان، موضوعــی اســت کــه نمیتــوان بــه ســادگی از آن گذشــت. تردیــدی نیســت کــه در توســعه حقــوق محیــط زیســت «رســانه» از جایــگاه ویــژهای برخــوردار اســت و در عیــن حــال بــه صــورت تطبیقــی نقــش تاریخــی رســانهها در توســعه محیــط زیســت بــا انتشــار کتـاب «بهـار خامـوش» اثـر راشـل کارسـون از ایالت پنســیوانیای آمریــکا نمایــان شــد. کتــاب «بهــار خامــوش» گفتــاری اســت دربــاره آلایندههــای سـاخته دسـت بشـر که حیـات روی زمیـن را تهدید بــه نابــودی میکننــد. امــروزه حساســیتهای افــکار عمومــی بــه وســیله رســانهها برانگیختــه میشــود. رســانهها بــا اطلاعرســانیهای دقیــق، نش ـان دادن کاس ـتیها، بررس ـی زوای ـای پنهان ـی و ارائـه آمـار و ارقـام درخصـوص موضـوع مـورد نظـر، باعــث ارتقــای آگاهیهــای عمومــی شــهروندان میشــوند کــه ایــن مهمتریــن و شــاید نخســتین مرحلــه در شــکلگیری افــکار عمومــی اســت.

فـرض بـر ایـن اسـت کـه طـرح برخـی مسـائل محیــط زیســت میتوانــد تشــویش افــکار عمومــی را بــه همــراه داشــته باشــد، در صورتــی کــه اگــر مـردم بـه واقعیتهـای محیـط زیسـت پـی ببرنـد، نـه فقـط موجـب تشـویش افـکار عمومی نمیشـوند بلکـه باعـث میشـوند اقدامـات بـه شـکل جدیتـر شـکل بگیـرد و شـاهد بهبـود مؤثـر محیـط زیسـت باشــیم. از ایــنرو تــا زمانــی کــه افــکار عمومــی نتوانـد بـه وضـوح دربـاره وضعیـت محیـط زیسـت حــرف بزنــد، نمیتــوان انتظــار داشــت کــه ایــن موضــوع بــه دغدغــه جمعــی تبدیــل شــود.

رابطــه قانــون، رســانه و محیــط زیســت یکــی دیگــر از عوامــل مهــم رســیدن بــه ایــن هــدف اســت و بــرای متوجــه کــردن مــردم بــه پدیــده گــرم شــدن زمیــن و کاهــش مــواد غذایــی ناشــی از فعالیتهــای صنعتــی کنتــرل نشــده، بــا توجــه بــه قــرار گرفتــن در عصــر اطلاعــات و تأثیــرات بســیار زیــادی کــه رســانهها در جهتدهــی افــکار عمومــی دارنــد، کارشناســان محیــط زیســت در تلاش ـند ک ـه توج ـه رس ـانهها را ب ـه محی ـط زیس ـت، معطــوف کننــد.

رســانهها وظیفــه دارنــد بــه مــردم بگوینــد کــه تخلیــه میلیونهــا لیتــر پســابهای صنعتــی، فاضلابهــای شــهری، روســتایی، بیمارســتانی و کشــاورزی، دفــع غیراصولــی میلیونهــا کیلوگــرم انــواع زبالــه از زبالههــای خطرنــاک عفونــی و شــیمیایی گرفتــه تــا کودهــای مصنوعــی، حشــرهکشها و مــواد پاککننــده باعــث زشــت شــدن چهــره محیــط زیســت و آلودگیهــای گســترده و عمیــق منابــع آب و خــاک کشــور شــده اســت و آلودگــی هــوا بــه دلیــل ورود عناصــری ماننــد گازهــای آلاینــده و ذرات بــه بــدن انســان، بـه آسـیبهای مغـزی و سیسـتم عصبـی انجامیـده اس ـت. رس ـانهها وظیف ـه دارن ـد ب ـه م ـردم از م ـرگ دریاچههــا و تالابهــا بگوینــد و بــه اهمیــت حیاتوحــش و پیامدهــای نابــودی آن اشــاره کننــد، و امــا ســؤال ایــن اســت کــه رســانهها چگونــه و از چــه راههایــی بایــد بــه ایــن اطلاعــات و حقایــق دســت یابنــد تــا بــه مــردم و مســئولان منعکــس کننــد؟

بــه طــور کلــی رســانهها بــا بهرهگیــری از نظــرات کارشناســان خبــره و آگاه میتواننــد بــه تهیــه، تدویــن و انعــکاس خبرهــا و مســائل زیسـت محیطـی بپردازنـد و تدابیـر و راهبردهـای آینــده توســعه اجتماعــی، اقتصــادی و فرهنگــی در ســطوح تصمیمســازی و تصمیمگیــری را بــه بحــث بگذارنــد و ظرفیتهــای زیســتمحیطی را بــرای اســتفاده از فرصتهــا، امکانــات و منابــع موجــود بــه کار گیرنــد و در تصمیمــات مرتبــط بــا حفاظــت از محیــط زیســت، موثــر باشــند کــه در میــان رســانههای جمعــی، تلویزیــون تنهــا وسـیلهای اسـت کـه از حـواس بینایـی و شـنوایی اف ـراد اس ـتفاده میکن ـد و دارای پوش ـش وس ـیع و ســرعت انتقــال پیــام اســت. تلویزیــون بــه دلیــل ارائــه تصویــر، نســبت بــه رســانههای دیگــر جاذبــه بیشــتری دارد، چشــمها را بیشــتر بــه خــود خیــره میکنــد و بــه عــلاوه فهــم پیامهــا را آســانتر میســازد.

نتایـج بـه دسـت آمـده از پژوهشـی کـه انجـام دادهام، نشــان میدهــد اکثریــت افــراد از اوضــاع محیــط زیســت ایــران اطلاعــات کمــی دارنــد و در عیــن حــال بــه مشــارکت در برنامههــای زیســت محیطــی از طریــق رســانه ملــی، علاقهمنــد هسـتند. آنـان بیشـترین اطلاعـات و اخبـار محیـط زیس ـت را از طری ـق صداوس ـیما دریاف ـت میکنن ـد کــه نشــاندهنده اهمیــت نقــش ایــن رســانه در اطلاعرســانی موضوعهــای زیســت محیطــی اســت، اکثریــت افــراد همچنیــن نقــش تلویزیــون را در ارتق ـای آگاهیه ـای زیس ـت محیط ـی خیل ـی زیـاد میداننـد و بـر نقـش تلویزیـون بیـش از بیـش تأکیـد دارنـد، و نیـز گزارشهـای محیـط زیسـت را در رسـانه ملـی، خیلـی کـم مشـاهده میکننـد کـه البتـه ایـن ضعـف صـد درصـد متوجـه رسـانه ملـی نیسـت، بلکـه بـه عـدم هماهنگـی و همکاری سـایر دســتگاههای ذینفــع هــم برمیگــردد، اکثریــت افــراد پخــش برنامههــای زیســت محیطــی را در قالــب برنامههــای اجتماعــی، بیشــتر میپســندند و بخـش برنامههـای زیسـت محیطـی را بـه صـورت گزارشهــای زنــده ترجیــح میدهنــد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.