نیاز ایران به ساخت٠٢ کارخانه

Elm va Sanat Rooz - - نفت و گاز ǁǁǁ͘ăɛƌŵžŷ͘đžŵ -

سیدحسـین میرافضلـی نوشـت: سـالانه بیـش از ٠5٢ میلیـارد مترمکعب گاز طبیعـی در ایـران تولیـد میشـود کـه کمتـر از چهـار درصـد آن در صنعـت پتروش ـیمی ب ـه محص ـولات ارزش ـمند تبدی ـل میش ـود و بی ـش از ٠4 درص ـد آن در نیروگاههـا و مصـارف خانگـی بـه هـدر مـیرود و محیـط زیسـت را نیـز آلــوده میکنــد.

بنـده مسـوولیت مؤسسـهای را برعهـده داشـتم کـه در سـالهای 13٨3 و 13٨4 طــرح تــوازن گاز کشــور را زیــر نظــر مرکــز پژوهشهــای مجلــس تهیــه کردیــم. در آن زمــان ســؤال مهمــی مطــرح بــود کــه چــه برنامــه بلندمدتــی بــرای گاز تولیــدی در پــارس جنوبــی و ســایر میادیــن گازی داشــته باشــیم؟ بــه ســمت صــادرات گاز تمرکــز کنیــم یــا بخــش عمــده گاز را بــه ســمت نیروگاههــا ســوق دهیــم و چــه میــزان در صنعــت پتروشــیمی مـورد اسـتفاده قـرار گیـرد و چـه میـزان در مصـارف خانگـی و چـه میـزان بــرای تزریــق گاز بــه میادیــن نفتــی. بــرای ازدیــاد برداشــت نفــت همــه مسـائل بررسـی شـد و یکـی از مهمتریـن اولویتهـا تزریـق گاز بـه میادیـن مسـتقل نفتـی جهـت ازدیـاد برداشـت تعییـن شـد همچنیـن انتقـال بـرق ارزانتـر بـه روسـتاهای دورافتـاده بـه جـای انتقـال گاز از دیگـر اولویتهـا تعییـن شـد. بـه هـر حـال هنـوز ایـن سـؤال مطـرح اسـت کـه بهتریـن روش اســتفاده از گاز طبیعــی چیســت بــا ایــن تفــاوت کــه اکنــون بخــش عمــده گاز را بــه ســمت مصــارف خانگــی و نیروگاههــای پرمصــرف کمبهــره ســوق دادهایــم و حــدود چهــار درصــد گاز در واحدهــای پتروشــیمی مصــرف میشــود کــه قیمــت آن ســه تــا چهــار برابــر ســایر مصــارف تعیینشــده اســت!؟ یکــی از بهتریــن روشهــای اســتفاده از گاز طبیعــی کــه مزیــت ویـژهای بـرای اقتصـاد و توسـعه کشـور دارد تبدیـل گاز طبیعـی بـه بنزیـن و گازوییـل یـورو 5 اسـت کـه دراینبـاره توضیـح مفصـل خواهـم داد و دلایـل و توجیهــات اقتصــادی آن را در ایــن نوشــته شــرح خواهــم داد.

چنــد شــرکت محــدود دارای لایســنس یــا دانــش *7/ هســتند کــه عبارتانــد از شــرکتهای شــل، ساســول و ســینفیول چیــن کــه در ســالهای گذشــته بــه دلیــل تحریــم امــکان انتقــال تکنولــوژی بــه کشــور وجــود نداشــت هرچنــد پیشــرفت ایــن تکنولــوژی در ٠1 ســال اخیــر بــوده اســت. امــا اکنــون امــکان انتقــال ایــن تکنولــوژی بــه کشــور وجــود دارد و برخــی از ایــن شــرکتها بســیار تمایــل دارنــد بــا ایــران همــکاری و دانــش خـود را منتقـل کننـد. در ایـن تکنولـوژی گاز متـان بـه محصـولات ارزشـمند بنزیــن و گازوییــل یــورو 5 کــه محصــول بســیار پــاک و باکیفیتــی اســت، تبدیــل میشــود. در تکنولــوژی ســینفیول بــا میــزان ‪3 ٢‬ میلیــون تــن گاز متــان میتــوان دو میلیــون تــن بنزیــن و گازوییــل بــا نســبت ٠7 درصــد بنزیـن و 30 درصـد گازوییـل تولیـد کـرد. همچنیـن 1.5 میلیـون تـن ٢2& بـا خلـوص 6٩ درصـد تولیـد میشـود کـه در ادامـه دربـاره اسـتفاده مناسـب از آن نیــز توضیــح خواهــم داد.

حجــم ســرمایهگذاری لازم بــرای احــداث یــک کارخانــه دو میلیونتنــی حـدود سـه میلیـارد یـورو اسـت کـه اگـر مقیـاس تولیـد بیشـتر شـود، حجـم ســرمایهگذاری بــه نســبت تولیــد کاهــش خواهــد یافــت. میــزان آب مــورد نیــاز واحــد دو میلیونتنــی دو میلیــون تــن و زمیــن مــورد نیــاز حــدود ٠٠٢ هکت ـار اس ـت.

مزیـت ویـژه ایـن روش تولیـد بنزیـن در مقایسـه بـا سـایر روشهـا ایـن اســت کــه نســبت قیمــت مــاده اولیــه بــه محصــول خیلــی کمتــر اســت. در پالایشـگاههای نفـت بایـد نفـت خـام بشـکهای ٠5 تـا٠6 دلاری یـا تنـی حدود ٠13 تـا ٠٢3 دلاری وارد کارخانـه شـود و حـدود ٠5 درصـد آن بـه محصـولات ارزشـمند تبدیـل میشـود بنابرایـن حاشـیه سـود آن پاییـن اسـت. در روش دوم کاندنسـیت تنـی ٠٠3 تـا ٠٠4 دلاری وارد کارخانـه میشـود و حـدود 75 درصـد محصـولات ارزشـمند تولیـد میشـود کـه فاصلـه بیـن مـاده اولیـه و محصــول کــم اســت و بــه ازای هــر تــن محصــول حــدود ٠٨ دلار اســت. در روش *7/ گاز تنـی ٠٨ تـا ٠٩ دلاری وارد کارخانـه میشـود و محصـول تنـی ٠٠5 تــا ٠٠6 دلاری تولیــد میشــود امــا کارخانههــای *7/ در پنــج ســال اول بهرهبــرداری فشــار زیــادی بــر ســرمایهگذار وارد میکننــد زیــرا هزینــه ســاخت ای ـن کارخانههــا نســبت بــه میــزان محصولــی ک ـه تولی ـد میکنن ـد، زیـاد اسـت.

از ســال ششــم بهرهبــرداری کــه وامهــا و بهرههــای ســرمایهگذاری پرداخــت میشــود ایــن کارخانههــا حاشــیه ســود فوقالعــاده بــالا داشــته و ســود آنهــا غیرقابــل مقایســه بــا همــه کارخانههــای بــزرگ صنعــت پتروشــیمی و پالایشــگاهی اســت. بنابرایــن دولــت بایــد در پنــج ســال اول ســرمایهگذاری، از ایــن واحدهــا حمایــت ویــژه کنــد و شــرایط را بــرای جــذب ســرمایهگذار خارجــی و جــذب منابــع مالــی ارزان فراهــم کنــد. بــه دلیـل مصـرف آب کـم و وجـود گاز طبیعـی در نقـاط مختلـف کشـور امـکان اح ـداث واحده ـای *7/ در مناط ـق دور از دری ـا نی ـز وج ـود دارد بخش ـی از محصـول تولیـدی نیـز بـه مصـرف داخـل اختصـاص مییابـد و بخشـی نیـز بـه کشـورهای مجـاور صـادر خواهـد شـد. مصـرف بنزیـن در جهـان از میـزان موجــود کمتــر نخواهــد شــد و بــا رونــد کنــد رشــد خواهــد داشــت چراکــه سـالانه حـدود ٠7 میلیـون خـودرو و دههـا میلیـون موتورسـیکلت در جهـان تولیـد میشـود. هواپیماهـا و قایقهـای موتـور نیـز مصرفکننـدگان بـزرگ بنزیــن هســتند بنابرایــن ایــن تفکــر کــه بــا ورود خودروهــای برقــی رونــد مصــرف بنزیــن کاهشــی باشــد چنــدان منطقــی نیســت، از نظــر اقتصــادی هزین ـه ش ـارژ ب ـرق خودروه ـای برق ـی کمت ـر از هزین ـه بنزی ـن نیس ـت و نی ـاز ب ـه زیرس ـاختهای گس ـتردهای دارد. رون ـد رش ـد خودروه ـای برق ـی بس ـیار کمتـر از رونـد تولیـد خودروهـای بـا سـوخت بنزیـن اسـت. پالایشـگاههای قدیمـی نیـز بهمـرور از مـدار تولیـد خـارج میشـوند و چـون قیمـت بنزیـن و گازوییـل کاهـش یافتـه در سـاخت پالایشـگاههای جدیـد بـا خـوراک نفـت خــام چنــدان ســرمایهگذاری گســتردهای انجــام نخواهــد شــد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.