اهمیتعشقدراندیشۀهریگوردونفرانکفورت

Ettelaat Hekmat va Marefat - - دفتر ماه - ندا مسلمی

در این مقاله تالش شده نظر فرانکفورت دربارۀ اهمیت عشق و این که چطور عشق میتواند راهحلی برای بهتر زیستن پیش روی انسان قرار دهد، عنوان شود. فرانکفورت عشق را درمانی بر نگرانیها و آشفتگیهای ذهنی میداند و نشان میدهد که چطور عشق دلیلی برای ترجیح سبکی از زندگی بر سبک دیگر خواهد بود.

مقدمه

یکی از مهمترین دغدغههای فلسفی در طول تاریخ فلسفه مسئلۀ چگونه زندگی کردن بوده است؟ فیلسوفان زیادی به این دغدغۀ ذهنی پرداختهاند و از آن جمله هری گوردون فرانکفورت1 فیلسوف معاصر آمریکایی است که در پی بهترین پاسخ برای این پرسش است. مهمترین اثر او در این زمینه کتاب "دالیل عشق"2 اوست که اصلیترین منبع مقالۀ حاضر نیز هست. نویسنده با بسط مفهوم عشق در جایجای کتاب در پی آن بوده است که راهی برای بهتر زندگی کردن پیش روی خوانندگان قرار دهد. او به زیبایی عشق را به دغدغهای فلسفی و مقولهای تبیینی بدل کرده است. در این کتاب عالوهبر تعریف متفاوتی که از عشق و عشق به خود ارائه داده، خصوصیات و اهمیت آنها را نیز بیان میکند.3

از زمان فیلسوفان یونان باستان به بعد بهصورت سنتی سه مفهوم جداگانه از درون عشق شخصی تمیز داده شدهاند که هرکدام را میتوان به درستی عشق نامید: اروس4، آگاپه5 و فیلیا6.

»اروس« عشق را میل شدید به یک موضوع در نظر میگیرد و بیشتر هم میل جنسی مد نظر است. »آگاپه« پاسخ به ارزش موضوعش نیست بلکه در موضوع خود خلق ارزش میکند. در نهایت »فیلیا« به معنای توجهی محبتآمیز یا احساسی دوستانه نه فقط به دوستان بلکه به اعضای خانواده، همکاران و در سطح بزرگتر به وطن است. در دوران معاصر تئوری های عشق در چهار دسته طبقهبندی میشوند: عشق بهعنوان اتحاد، عشق بهعنوان ارزش نهادن، عشق بهعنوان عاطفه و عشق بهعنوان عالقۀ شدید. دستههای مشخصشده در اینجا تا حدودی همپوشانی هم دارند. دیدگاه اتحاد مدعی است که عشق عبارت است از شکلگیری نوع مهمی از اتحاد، یعنی یک "ما". طبق این دیدگاه تمام تمایزهای بین منافع عاشق و معشوق از بین میرود و هر دو در نگرانیها، عالیق، عواطف ...و یکدیگر سهیم میشوند. از طرفداران این دیدگاه میتوان ارسطو، هگل، سولومون، نوزیک، فیشر و دالنی را نام برد. دیدگاه عشق بهعنوان ارزش نهادن، عشق را سبک متمایز ارزش نهادن به شخص در نظر میگیرد. دو روش برای توضیح چنین ارزش نهادنی وجود دارد: یا اینکه عاشق به معشوق ارزش مینهد چون معشوق ارزشمند است، یا اینکه معشوق در نتیجۀ عشق عاشق ارزشمند میشود. طرفداران دیدگاه عشق بهعنوان عاطفه عشق را نوعی عاطفه در نظر میگیرند؛ از جمله کسانی مانند ولهیم و رورتی، براون، هملین، بایر و بادوار. دیدگاه عشق بهعنوان عالقۀ شدید ویژگی اصلی و معرف عشق را اهمیت دادن به معشوق بهخاطر خودش میداند. این دیدگاه معشوق را هدف در نظر میگیرد نه وسیله و ابزاری برای رسیدن به هدف. پیروان این نظریه سوبل، الفولت، فرانکفورت و وایت هستند.7

به عقیدۀ فرانکفورت واقعیت این است که همۀ انسانها تقریبَا چیزهای یکسانی را مهم میشمارند. با مهم شمردن چیزهاست که جهان را آکنده از اهمیت میکنیم. این مسئله برای ما آرزوها، دغدغهها و اهداف ایجاد میکند و در واقع به چطور زندگی کردن خود پاسخ میدهیم و زندگیمان را بر مبنای آن هدایت میکنیم. اگر چیزی را مهم نشماریم یعنی دلیلی هم برای ترجیح سبکی از زندگی بر سبک دیگر نداریم. او معتقد است برای بهتر زیستن باید پیرو احکام عشق بود. ازآنجاییکه عشق وسیلۀ دستیابی به هدف نهایی است، دلیل کافی را برای عاشق فراهم میکند.

در این مقاله قصد دارم نشان دهم که دلیل اهمیت عشق از دیدگاه فرانکفورت چیست و او چطور عشق را که منبع اصلی هدف نهایی است راه حلی معرفی میکند برای بهتر زندگی کردن و رها شدن از نگرانیها و آشفتگیهای ذهنی.

.1 اهمیت عشق الف( عشق راهحلی برای بهتر زیستن پرسشی که فرانکفورت در ذهن دارد این است که یک شخص چگونه باید زندگی کند؟ سؤالی که درعینحال که مقدماتی است نهایی نیز هست. پاسخ به این سؤال بهطور مستقیم در اینکه چطور خودمان را هدایت کنیم تأثیر میگذارد. ازآنجاییکه هرچه محیط پیرامونمان را بهتر بشناسیم حس راحتی بیشتری در جهان داریم، امیدواریم با حلوفصل سؤاالتمان دربارۀ اینکه چطور زندگی کنیم، احساس راحتی بیشتری با خودمان داشته باشیم.

به عقیدۀ فرانکفورت موضوعات فلسفی مربوط به این سئوال که شخص چگونه باید زندگی کند درون قلمرو عقل عملی قرار می گیرند. اصطالح »عقل عملی« اشاره دارد به هرکدام از گونه های مختلف تأمل که انسانها برای تصمیمگیری در کارهایشان استفاده کرده یا با استفاده از آن تأمل کار انجامشدهای را ارزیابی میکنند.8 استدالل معتبر دربارۀ کارهایی که باید کرد و چگونگی رفتار کردن به تأمل اخالقی محدود نمیشود. بهنظر فرانکفورت حوزۀ این استدالل به ارزیابی های هنجاری غیر اخالقی گوناگون که به هدایت

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.