گزارش سمينارها

Ettelaat Hekmat va Marefat - - کتاب -

سمینار فلسفی کلرادو تابستان 2017

دانشگاه کلرادو هر سال تابستان سمیناری را برگزار میکند و این سمینار در تابستان آینده نیز با موضوع تجربههای ذهنی در فلسفه و جهان شناسی برگزار خواهد شد. در حقیقت مسئله تجربههای ذهنی یکی از ابعاد مهم در تحوالت فلسفی محسوب میشود و مربوط به فلسفه به معنای کالسیک و مدرسی هم نیست

در عوالم معرفتی و شناختشناسی و گسترش علم، ما با انواعی از تخیل و تجربه ذهنی رو به رو هستیم. میدانیم که بسیاری از تحوالت فکری و تئوریهای بزرگ تاریخ علم، محصول تجربههای ذهنی است؛ تجربههایی نظیر جهانهای موازی که امروزه در فیزیک نظری و فیزیک کیهانی، یک تئوری شناخته شده و بسیار پیچیده است. چنین نظریهای در ابتدا یک تخیل یا تجربه ذهنی عالمانه بود و امروز یک تئوری کاسمولوژیک، بنابر این میتوان میان تجربههای ذهنی و تئوریهای بزرگ هستیشناسی، جهانبینی و فلسفی، رابطهای قائل بود. نمونههای دیگری از آن را میتوان در تئوری "گربه شرودینگر" در مبحث احتمال، "مرد پرنده" ابن سینا در زمینه علم النفس، "کودک در حال غرق شدن" ریچل و "ویولونیست مشهور" تامسون در علم اخالق، "تمثیل غار" افالطون در متافیزیک و موضوعات دیگر که قرار است طی سه روز متوالی از روز ششم تا هشتم ژوئن در تاالر بزرگ دانشگاه کلرادو برگزار شود.

مرد پرنده و نظریه علم النفس ابن سینا

یک بخش از این همایش که نمونهای بسیار عالی و کالسیک از تجارب ذهنی و تمثیلهای تخیلی را در جهت تبدیل به نظریههای فلسفی به خوبی و روشنی نشان میدهد، نظریه معروف ابوعلی سینا، فیلسوف نامدار و یگانه جهان اسالم و بنیان گذار فلسفه مشایی در مشرق زمین است. فیلسوف ایرانی با استفاده از یک تمثیل جالب، مسئله معرفت و آگاهی از وجود را به عنوان امری بسیار بدیهی اما پیچیده و دورفهم به وسیله تمثیل "مرد پرنده" حل کرد. "مرد پرنده " برای ابن سینا نمادی بود که علم حضوری را با تأکید به اثبات میرساند و در حقیقت همان نقشی را در فلسفه ابن سینا دارد که عبارت معروف دکارت "میاندیشم پس هستم". ابن سینا انسانی را متصور میشود که در خالء و در محیطی به وجود آمده و زندگی میکند، بدون هیچ امرمحسوسیامخلوقدیگر.اماویژگیاندیشندگیو پرسشگری و معرفتجویی را در دستگاه ادراکی خود دارد. چنین انسانی چگونه میتواند بیاندیشد و اساسا ممکن است بتواند بیاندیشد یا به گزارهای معرفتی دست یابد؟ پاسخ ابن سینا مثبت است زیرا او حد اقل نسبت به این که خودش وجود دارد معرفت مییابد و این پایه فاهمه برای هستیشناسی چنین موجودی است. این سخنرانی توسط پروفسور دیوید بونین در روز دوم برگزار خواهد شد.

فضیلت، شادمانی و خودبینی

دانشگاه شیکاگو تکبر و خود برتربینی در زندگی انسان سابقهای بسیار طوالنی دارد. سابقهای به درازای تاریخ بشر. اما از یک زمان خاص که این موجود عقالنی و حیوان ناطق در خود قدرت تفکر به معنای فلسفی و علمی را به دست آورد، کیفیتهای تازهای از شخصیت و فضیلت و برتری نیز در حیات اجتماعی و فلسفی انسان نیز پدیدار شد. اما اینها چه تأثیری بر تفکر انسان داشت و چگونه میتوانست شخصیت او را مثبت یا منفی کند؟ حقیقت آن است که انسان منزلت و برتریجویی را دوست میدارد و برای رسیدن به آن بسیار میکوشد. تاریخ بشر نشان میدهد که یکی از راههای رسیدن به منزلت برتر تنزه طلبی در عرصههای علم و فکر و فرهنگ و هنر و فلسفه است. این گونه، بسیاری از انسانها خود را در مقامی باالتر از عوام و اکثریت مردمان میبینند. حتی گاهی اوقات کسانی که میباید نماد فروتنی و تواضع باشند، یعنی متخصصان االهیات و راهبان و روحانیون که خادمان مذاهب هستند نیز خود را در جایگاهی واال و برتر میبینند. با توجه به این مسائل، به لحاظ روان شناسی و فلسفی باید به این پرسش پاسخ گفت که فضیلت راستین چیست و آیا دانایی و برتری فرهنگی و فکری میتواند موجب برتریجویی انسان بشود؟ و داعیههایی نظیر این تا چه اندازه محصول و معلول آموزههایی هستند که انسان با آن سر و کار دارد؟ اساسا فضیلت چیست؟ مرز بین فضیلت و ضد فضیلت کجاست؟ انسانها چگونه میتوانند هم فاضل باشند و هم فضیلت داشته باشند؟ آیا لزوما یک انسان متفکر، یک انسان متکبر نیز هست؟ آیا هر تغییر فکری در انسان و هر افزونه فرهنگی و فلسفی در اندیشه بشر الزاما حرکتی بهسوی دگردیسی شخصیت او نیز هست؟ اگر قائل به آن باشیم که انسان الزم است برای رسیدن به فضایل بزرگی مانند فروتنی که بسیار ستایش شده، دست از اغلب خواستههای خود بشوید، آن گاه این پرسش پیش میآید که آیا میتوان در این جهان و در چنین حیاتی به رضایت و خرسندی و شادی دسترسی یافت؟ و یا ضرورتا انسانها در میان دو انتخاب و دو راه متباین گرفتارآمدهاند؟

هدف از برگزاری سمینار بسیار بزرگ دانشگاه شیکاگو که به مدت یک هفته ادامه خواهد داشت و تعداد پرشماری از اساتید روانشناسی و فلسفه و جامعهشناسی و ادبیات و االهیات و برخی دیگر از رشتههای علوم انسانی برگزار خواهد شد، درک عمیقترازمفهومفضیلتاست.درحقیقتسخنرانان در این سمینار که اغلب آنها متفکرانی برجسته در رشتههای خود میباشند و سالهای طوالنی تجربه شخصی در ارتباط با تفکر و منزلت فرهنگی، یعنی استفاده از مزایای مادی و غیر مادی و فرهنگی علم و فلسفه و فرهنگ را داشتهاند، کوشش خواهد شد به ابعادی از فضیلت و تعریفی از استعالی انسان بر اساس مفاهیمی که برای اکثر ابناء بشر خوب و آرمانی محسوب میشود دست یابد. این نگاه فراگیر و تعاریف نو از فضیلت میتواند ما را برای هدفگذاری زندگی و رسیدن به شادمانی و رضایت در زندگی اجتماعی و فکری و هدفهایی که عمرمان را بر سر آن میگذاریم، یاری دهد. مسلم است که اگر فضیلتی بدون آن که صاحب آن دانسته باشد، به ضد خود بدل شود و سالهای طوالنی عمر انسان را

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.