روایت کربن از روایات شیعی

Ettelaat Hekmat va Marefat - - گزارش -

نشست تخصصی »طبقات انبیاء بر مبنای روایات شیعی بر اساس آثار هانری کربن« در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. در این نشست انشاء اهلل رحمتی به ایراد سخنرانی پرداخت. وی در ابتدا با بیان این نکته که هانری کربن فیلسوف مستشرق است نه مستشرق گفت: دو واژه فلسفه نبوی و دین نبوی در گفتههای کربن زیاد به کار برده شده است. کربن خاستگاه بحث نبوت را در ابن سینا و فارابی قرار نمیدهد بلکه در قرآن و روایات به دنبال آن میگردد. کربن در جلد اول کتاب اسالم ایرانی با عنوان فرعی تشیع دوازده امامی تمرکز بر تفکر شیعی بر مبنای روایات دارد. گاهی گفته میشود روایات را از منظر فلسفی نباید بررسی کرد اما کربن روایات را از منظر حکمی و فلسفی بررسی میکند. کربن نبوت را کمال دین میداند. مثال در ادیان شرقی نبوت وجود ندارد.

وی ادامه داد: او اثبات نبوت را متفاوت از برهان فیلسوفان ما انجام میدهد. معروفترین برهان در این زمینه، برهان ابن سینا است که از آن به برهان اجتماعی یاد میشود و در کتاب شفا وجود دارد. ابن سینا میگوید: انسان مدنی باالضطرار یا مدنی الطبع است در نتیجه به مشارکت و معامله با دیگران نیاز دارد. لذا برای این منظور نیاز به قانون دارد. قانون نیز نیاز به قانون گذار دارد. اما انسان به دو دلیل نمیتواند قانونگذار باشد یکی ضعف علمی و دیگری ضعف اخالقی. رحمتی افزود: اما کربن این استدالل را از زاویه انسان میداند و از زاویه خدا استدالل میکند و به حدیثی از امام صادق اشاره میکند که میفرماید: بشر نیاز به شناخت و ارتباط با خدا دارد و اگر میخواهد این نیاز تأمین شود این از طریق بشر ممکن نیست. از این جا مسأله امامت هم یک امر اجتماعی میشود هم یک امر معنوی. رحمتی در ادامه افزود: کربن میگوید امامان فقط امام فقهی نیستند بلکه امام عرفانی نیز هستند. امام صادق طبقات انبیاء را چهار طبقه عنوان میکند. یک طبقه که فقط به آنها الهام میشود ولی رسالتی برای رساندن پیام به دیگران ندارند. طبقه دوم در خواب با فرشته دیدار میکنند مثل حضرت لوط که ابراهیم پیامبر او بود یا مثل پیامبر اکرم قبل از بعثت. طبقه سوم نبی مرسل هستند که که در بیداری فرشته را مالقات میکنند و مأموریت رساندن پیام نیز دارند. طبقه چهارم نبی مرسل اولوالعزم هستند و پیامشان یک شریعت نوین است. کربن میگوید معنی ختم نبوت یعنی پیامبری دیگر از دو طبقه آخر نخواهد بود ولی منطقا دو طبقه اول میتوانند ادامه پیدا کنند. همان طور که پیامبر اکرم )ص( میفرمایند: در امت من مکلمین و محدثین هستند. یعنی کسانی که با آنها توسط جبرئیل وجودشان سخن گفته میشود. رحمتی افزود: مالصدرا از دو نوع نبوت صحبت میکند. نبوت تشریع و نبوت تعریف. کربن نبوت تعریفی را نبوت گنوستیک نه به معنای فرقه گنوسی بلکه به معنای معرفت نجات بخش میداند و این را مترادف میگیرد با مسأله تأویل که در تشیع داریم. کربن با معنویت زدایی یا تأویل زدایی مخالفت میکند یعنی هر چیزی که راه ارتباط انسان با خدا را ببندد. کربن وجه انقالبی شیعه را انقالب خاموش شیعه عنوان میکند که بدون ابراز خود و مقابله با دیگران و بدون دعوی حکومت و سیاست عمل میکند و در عین حال این تفکر یک تفکر انقالبی است. شیعه یک نظامی ارائه میدهد که میتواند در مقابل نظامهای دیگر قد علم کند. این نظام فراتر از یک نظام سیاسی است یک نظام معرفتی و تربیتی است.

رحمتی در ادامه گفت: کربن میگوید عرفی شدن نه فقط دین که دنیای ما را هم از ما میگیرد. کمال دین را در تشیع میداند و به مفهوم امام غائب خیلی توجه دارد و میگوید این غیبت، غیبت ماست. چون امام آینه ایست میان خدا و خلق پس عین ظهور است. کربن به دنبال یک معنویت زنده است که هیچ وقت ارتباط انسان با خدا گسسته نشود. رحمتی در انتها گفت: در ادیان منجی وجود دارد اما منجی با امام غائب تفاوت دارد و معموال به این نکته توجه نمیشود. منجی بعدا میآید برای نجات اما امام غائب همین حاال هم زنده است و همان وظیفه پیامبران را انجام میدهد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.