شیخ اشراق یکی از قربانیان تکفیر

Ettelaat Hekmat va Marefat - - گزارش -

همایش بزرگداشت حکیم سهروردی در موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد.

آیتاهلل محقق داماد در این مراسم سخنرانی خود را با موضوع »سهروردی شهید تکفیر« آغاز کرد و گفت: اکنون صدای فرزندان یتیمی را میشنویم که پدرانشان را میکشند و صدای ناله بیوهزنانی را میشنویم که شوهرانشان را سر میبرند. زمانه ما زمانه عجیبی است و در این زمان سخن از سهروردی میگوییم. اگر به تاریخ مراجعه کنیم میبینیم که تفکرات و جریانات تکفیری چقدر کشته و خون داده است و ریشه این تکفیر به چه چیزی برمیگردد.

وی ادامه داد: ریشه تکفیر به پیروان ادیان الهی برمیگردد که متهم هستند جامعه بشری را تقسیم به مومن و کافر کردند و این تقسیمبندی منشأ خونریزی شده است. جام شوکران سقراط به دست کسانی به او داده شد که میگفتند سقراط کافر است و او هم براساس تبعیت از قانون شوکران را نوشید و تاریخ را در سوگ دانایی بزرگ نشاند. در تاریخ اسالم نیز از همان روزهای آغازین چنین موضوعی مطرح شده است اما در زمان رسولاهلل کسی تکفیر نشد البته قدرت دینی از آنجا که خودش را مفسر رسمی دین میداند با هر تفسیری که مخالف آن باشد میتواند او را محکوم کند.

آیتاهلل محقق داماد با بیان اینکه شیخ اشراق یکی از قربانیان تکفیر است، گفت: سهروردی فقیه، فیلسوف و حکیمی بزرگ بود و کتاب »التنقیحات فی اصول الفقه« را تالیف کرد که در دانشگاه ریاض روی آن تحقیق شده است و جالب است که فردی که او را باالترین حکیم، فیلسوف، اسالمشناس و فقیه میداند عدهای او را زندیق و کافر و برخی دیگر او را بلندمرتبه میداند.

وی با اشاره به روایتی از جوزی در کتابش افزود: جوزی نقل میکند زمانی که به حلب رفتم تا درس بخوانم دیدم که اهل حلب درباره سهروردی گوناگون سخن میگویند و هرکس از نظر خودش درباره او صحبت میکنند عدهای او را کافر میدانند و عدهای هم معتقدند که کرامات آسمانی دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی همچنین با اشاره به روایت شیفتگی پسر صالحالدین نسبت به سهروردی از زبان سبط بن جوزی گفت: آوردهاند که حسودان نامهای به صالحالدین نوشتند که سهروردی فرزندش را از راه منحرف کرده و از او خواستند که جلوی فرزندش را بگیرند گفته شده زمانی که سهروردی را به محکمه آوردند قاضی از او پرسید میگویند تو در تصانیف خود نوشتهای خدا قادر است پیامبر دیگری را بیافریند شیخ با صراحت گفت: آری نوشتهام. قاضی گفت این امر محال است و سهروردی جملهای گفت و ساکت شد. با این مضمون که مگر نه اینکه خدا قادر بر همه امور است و این امر ممکن است قاضی ساکت شد و رأی به تکفیر سهروردی داد. حال اینکه حرف سهروردی از این جهت که امکان عقلی آفریدن پیامبری دیگر غیر از امکان وقوع آن صحیح است اما قاضی محکمه بهدلیل فشارهای بیرونی و درونی قادر به درک این واقعیت نبود.

وی افزود: حال سوال این است که چرا سهروردی علیرغم دانشی که داشت از خودش دفاع محکمی نکرد. من معتقدم سهروردی عمق فاجعه را دریافته بود و فهمیده بود که تمسک متهم برای دفاع به استدالل در محکمه معنا ندارد که دادرسی عادالنه برقرار باشد چرا که شرط دادرسی عادالنه این است که دادرس آزاد از هرنوع فشاری باشد و این شامل فشارهای بیرونی اعم از دستورات از باال و فشارهای درونی شامل دگماتیسم ناشی از کجفهمیهای دینی و کجاندیشیهای حزبی است.

آیتاهلل محقق داماد با بیان اینکه منشأ تکفیر ناشی از تقسیمبندی انسانها به کافر و مومن است راهحل خود را در این باره پیشنهاد کرد و گفت: من بهعنوان یک طلبه 72 ساله که عمری را به پژوهش در این عرصه مشغول بودم میگویم که باید این تقسیمبندی را کنار بگذاریم و تقسیمبندی جدید انسانها را به مسالم و محارب مطرح کنیم. بدینمعنی که هرکس که صلحدوست و ساتور بهدست نیست و میخواهد گفتوگو کند دست او را بفشاریم و روی او را ببوسیم چرا که حکم قرآنکریم و آیاتش این است و ما جایز نیست با کسی که با میجنگد بجنگیم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.