فعل و امر سیاسی

Ettelaat Hekmat va Marefat - - گزارش -

همایش »تقابل فعل و امر سیاسی در اندیشه هابرماس«باحضوردکترکمالپوالدی،دکترحسینعلی نوذری مدرس، دکتر مجیدکمالی، محمدمیالنی و محمدرجبیدرفرهنگسرایاندیشهبرگزارشد.

دراینهمایشکهعالوهبرمحتواودلیلشکلگیری آن بهنوعی گرامیداشتی نیز از مقام دکتر کمال پوالدی بهسبب سالها تحقیق و تفحص در حوزۀ علوم و فلسفه سیاسی بود، محمد رجبی ضمن یادآوری معنا و اساس مبانی ومفاهیمی مانند امرسیاسی و سیاست، نظریههای مختلف در باب حکومت و مشروعیت، نسبت تئوری و عمل، به تالشهای پوالدی در این حوزه اشاره کرد و ضمن بیان شرحی از نحوۀ تدریس و دغدغههای فکری وی کتاب از دولت اقتدار تا دولت عقل در فلسفه سیاسی مدرن را مبنایی ارزشمند برای طرح ایدههای مدرن سیاسی در فضای فکری و آکادمیک کشور دانست و ازاینروی ضمن اشاره به چیستی معنادار نام کتاب و دورههای تاریخی و تحولی فکر سیاسی در غرب، الزمۀ درک و سرآغاز اهمیت و توجه به وجوهات علم سیاست را مهمترین مبنا برای قوام و غنای تحقیقات در نظام آکادمیک کشور برشمرد.

سپس دکتر حسینعلی نوذری مدرس علوم سیاسی بهعنوان اولین سخنران همایش به ویژگیهای شخصیتدانشگاهیواستادیکمالپوالدیاشارهکرد و برهمین مبنا بخشهایی از کتاب مذکور را بهعنوان یکی از مهمترین ارجاعات و منابع درسی در دورههای مختلف دانشگاهی و در رشته علوم و فلسفه سیاسی برشمرد و سپس ادامه داد: »امروزه این گفتمان مطرح است که چرا به دولت یا حکومت نیاز داریم؟ امر سیاست باید در سایۀ ضرورت و عدمضرورت وجود دولت مورد بررسی قرار بگیرد وگرنه تبدیل به بحثی انتزاعی و بیرمق میشود«. در ادامۀ این همایش دکتر رجبی به وجوهات آلمانی فلسفه و از آن جمله فلسفه سیاست پرداخت و با عنایت به جایگاه تفکر هابرماس در چنین شالودهای برخی از مهمترین عناصر و از آن جمله نظریههاي متأثر در پیریزی مفهوم امر و فعل سیاسی اشاره کرد و مجید کمالی نیز یکی از مسائل برجسته در اندیشۀ هابرماس را نسبت تئوری و عمل دانست و گفت: »نظریه و عمل دو نوع حیات هستند که در اندیشه هابرماس، هیچکدام تابع دیگری نیست، بلکه با یکدیگر توازنی را ایجاد کردهاند. رسیدن به چنین هارمونیاي صرفا فلسفی نیست بلکه به شکل تاریخی، از شرایط آلمان برآمده است. اندیشههای هابرماس نیز گرچه داعیه جهان شمول بودن دارد، کامالبومیاست.«

دکتر کمال پوالدی سخنران دیگر همایش به وضع و ماهیت حضور این دو مفهوم در نگاه متفکران و فالسفه سیاسی پرداخت. وی با اشاره به این نکته که واژۀ امر سیاسی و تمایز آن با سیاست، بحثی است که اشمیت مطرح می کند گفت: »او زمانی نظریه خود را مطرح کرد که لیبرالیسم سخت مورد هجمه بود. امر سیاسی همواره امر منازعه، یا دوست در برابر دشمن است، در حالی که لیبرالیسم به اجماع اعتقاد دارد.« او سپس به رویکرد سیاسی تفکر هابرماس اشاره کرد و مهمترین ساختار تأثیرگذار آن عقاید را در نوع نگاه هابرماس برشمرد و ادامه داد:

اشمیت این دیدگاه را در برابر لیبرالها مطرح کرده بود که معتقد به اجماع بودند. لیبرالیسم معتقد است ما از طریق گفتوگو و مذاکره و مصالحه و مبارزات حزبيبههرحالميتوانیمبهاجماعبرسیموجامعهرابه شیوۀ عقالني و اجماعي اداره کنیم. انتقادي که اشمیت متوجه لیبرالها ميکند، متوجه هابرماس نیز هست. زیرا هابرماس اگرچه خاستگاه چپ دارد و از مکتب فرانکفورتبرخاستهاست،امادربرابرمارکسیستهاي ساختارگرا مثل آلتوسر و پوالنزاس و مارکسیستهاي ارتدوکس از جمله لنین یا کائوتسکي، جزء دسته مارکسیستهاي غربي و اومانیست بهحساب ميآید، ضمن اینکه نظراتش ترکیبي است و بسیار از هگل یاد کرده و سخت متأثر از ماکس وبر است. هابرماس همچنینازدورکهایمبهرهگرفتهاست.

محمد میالنی بهعنوان سخنران پایانی همایش ضمن اشاره به سفر یورگن هابرماس در سالهای گذشته به ایران و ترجمههای دکتر پوالدی از آثار وی اشاره کرد و لزوم بررسی و توجه به امر و فعل سیاسی نه از دیدگاه فالسفه و سیاستمداران، بلکه این بار از نگاه مردم در یک سامانه سیاسی حاکم و نیز بررسی این وضعیت ازسوی متفکران و سیاستمداران و همچنین جامعهشناسانسیاسیپرداخت.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.