حیات را قدسی بدانیم

Ettelaat Hekmat va Marefat - - گزارش -

عصر شنبه اول مهرماه در سالن همايشهاي رايزن مركز دايرةالمعارف بزرگ اسالمي شماري از موالناپژوهان ايران و جهان حضور داشتند. در ابتداي جلسه كاظم موسوي بجنوردي رييس بنياد دايرةالمعارف بزرگ اسالمي استقبال از جلسه را به دليل نام موالنا خواند و ضمن تشكر از بانو اسين چلبي، نواده موالنا در جلسه گفت: »مولوي بهترين پل ارتباطي فرهنگي ميان ملت ما و تركيه است. اين پيوند معنوي به گستردگي مولوي است. زبان و جهانبيني و پيام انساني مولوي دو ملت را به يكديگر پيوند ميدهد.«

محمدعلي موحد حقوقدان و موالناپژوه نخستين سخنران اين همايش بود كه بحث خود را با اشاره به تصحيحش از مثنوي معنوي موالنا كه به زودي قرار است منتشر شود، آغاز كرد و گفت: همه ميدانيم راجع به مثنوي موالنا بحث زياد شده است. درباره آن شرقشناسان و بزرگان ما بسيار صحبت كردهاند، اما فكر ميكنم هنوز ميتوانيم و بايد درباره آن بحث كنيم. شخصا فكر نميكنم كه بتوان گفت مثنوي فاقد ساختار است، به نظر من مثنوي ساختار خاص خودش را دارد، ولي ساختاري ناشناس و بايد بكوشيم خودمان را با اين ساختار آشنا كنيم. در بخشي از اين نشست، محمد استعالمي گفت: در ارتباط با موالنا و مثنوي، زندگي ذوقي و عاطفي جامعه مشرق زمين با موالنا كه البته اكنون در سطح دنيا مطرح است، در يك طرف و تحقيق و وظيفه معلمي ما در طرف ديگر قرار ميگيرد كه گاه نيز با هم اصطكاك دارد. آن جنبه ذوقي و عاطفي مثل موسيقي، ذوق و سما را نبايد

نشست تخصصی »نقش اديان در تبيين ارزشهای اخالقی« در سالن همايشهای كتابخانه ملی برگزار شد.

آيتاهلل سيدمصطفی محقق داماد، رئيس اين نشست و رئيس انجمن بينالمللی اخالق زيستی اسالم در سخنرانی خود گفت: فكر میكنم از متفكران اوليهای كه در تعريف علم كالم سخن گفته، غزالی است. او كالم او را علمی میداند كه از اثبات و صفات صانع و لزوم نبوت، نشانههای نبی و علم معاد سخن میگويد و الحق كه تعريف كامل و جامعی است. فرق علم كالم با فلسفه هم در همين است كه فيلسوف میگويد من در راه خودم جلو میروم؛ يا به خدا میرسم يا نمیرسم. اما در علم كالم، از اول اصِل وجود خدا مسلم است و متكلم از آن دفاع میكند.

وی افزود: در علم كالم صفات خدا دو بخش است؛ ذاتی و فعلی. اولين صفت ذاتی خدا هم حيات است. فرد ديندار معتقد است كه اين جهان به حيات خدا زنده است و دنيا تجلی حيات الهی است، ولی فرد بیدين اينگونه فكر دست زد، اينها زندگي دلهاي مردم در مشرق زمين است كه امروز در مغرب زمين نيز به خوبي در حال گسترش است. اما اگر قرار است كه واقعياتي را نيز بدانيم كه ميتوان سند تاريخي روي آن گذاشت، ما معلمان وظيفه داريم آنها را بگوييم. توفيق سبحاني بحث خود را راجع به سوالي كه موالنا از شمس كرده متمركز خواند و گفت: موالنا از خانه بيرون ميرفت، سر راهش مستي ديد. از او پرسيد ز كجايي تو؟ آن مست گفت نيميم ز تركستان، نيميم ز فرغانه/ نيميم ز آب و گل، نيميم ز جان و دل/ نيميم لب دريا، نيمي همه دندانه. آن مست حتي خودش نميدانست اهل كجاست. او از همه جا بود. موالنا ميگويد حاال ميپرسم كجايي تو؟ البته معروف است كه شمس تبريزي است، اما برخي هنديان ادعا كردهاند كه هندي است. البته كسي كه چنين ادعا كرده، منابع ما را درست نخوانده و از روايات استفاده كرده است. امروز خيليها مدعياند كه شمس از ما است. پاكستانيها ميگويند او مال ما است. برخي نيز ميگويند اصال شمس ارزش نام بردن ندارد. زماني ميگفتند كه مراد موالنا از شمس، نمیكند. اشعريون در گفتههای خود معتقدند كه خدا دارای حيات است ولی معتزله میگويند خدا خود حيات است. فالسفه اسالمی نظير ابنسينا كه هر كدام سرمايه ادبيات اسالمی هستند هم میگويند صفات خدا عين ذات خدا است؛ يعنی خدا، قدرت، حيات و رحمت، هر كدام از اين فالسفه مثل ابنسينا، خواجه نصيرالدين طوسی و مالصدرا نبودند، االن ما هم مثل داعش شده بوديم. داعش اگر نظريات اين بزرگان را خوانده بود، اينطور نمیشد.

محقق داماد ادامه داد: بر اساس گفتههای اين فيلسوفان، بين خدا و جهان اتصال وجود دارد و ما اگر آن را نفهميم، نمیتوانيم جهان را مهر و خور و خورشيد و آفتاب است و اين نشاني از آيين مهر است. اما اين مدعيان به اين ابيات توجه نكردهاند كه: خود غريبي در جهان چون شمس نيست/ شمس جان باقيست كاو را امس نيست/ شمس در خارج اگر چه هست فرد/ ميتوان هم مثل او تصوير كرد/ شمس جان كو خارج آمد از اثير/ نبودش در ذهن و در خارج نظير/ در تصور ذات او را گنج كو/ تا درآيد در تصور مثل او/ چون حديث روي شمسالدين رسيد/ شمس چارم آسمان سر در كشيد. بنابراين اين شمس با مهر آيين مهر متفاوت است. خانم اسين چلبي بيست و دومين نواده موالنا آخرين سخنران اين نشست بود. اسين چلبي سخن را با دعايي به احترام شهداي كربال آغاز كرد و در ادامه گفت: ما امروز همه ميهمان موالنا هستيم زيرا بزرگان ميگويند وقتي در مجلسي از يكي از اولياي بزرگ ياد ميشود، حتما آن ولي بزرگ در آن مجلس حضور دارد. وي بحث خود را با اشاره به تاريخ 1925 ميالدي كه مولويخواني و خانقاههاي مولوي در تركيه ممنوع شد، آغاز كرد و گفت: پدر پدر بزرگ من عبدالحليم چلبي كه نخستين رييس مجلس جمهوري تازه تاسيس تركيه بود، تالش ميكند بحث درباره انديشه موالنا به صورت آكادميك ادامه يابد. بعد از اين قانون كارهاي فرهنگي راجع به موالنا به عهده خانواده موالنا گذاشته شد و اين خانواده به اشاعه فرهنگ موالنايي پرداخت. بيست و يكمين نواده پسر موالنا كه پدر من جالل الدين محمد چلبي باشد، در 1996 بنياد بينالمللي موالنا را به ثبت رساند و اين بنياد در استانبول شروع به كار كرد.

بشناسيم. بر اساس اين ديدگاه، حيات، جان و جهان مقدس میشود و ما به اندازهای ارزش داريم كه معرفت و علم الهی بر ما تجلی پيدا كرده است.

رئيس انجمن بينالمللی اخالق زيستی اسالم تصريح كرد: بر اين اساس اگر جهان حياتش مقدس است، ما چگونه میتوانيم آن را به فساد بكشانيم، كسی را بكشيم و يا درختی را سر ببريم؟اگر حيات را قدسی بدانيم، همه مشكالت ما حل میشود. بنده در كتابی كه با عنوان »الهيات محيطزيست« نگاشتهام، مطرح كردم كه برای مسئله اخالق زيستی، راهی جز پناه بردن به اديان نداريم، بايد به خدا قائل باشيم و به مقدس بودن حيات پی ببريم، آنگاه اخالق زيستی پيدا میكنيم. مشكل اصلی محيطزيست امروز ما با تأسيس انجمن، NGO و امثال اينها درست نمیشود؛ اگرچه هر كدام در نوع خود تأثيرگذارند ولی پيش از آنها الزم است كه ما نگاهمان را عوض كنيم. اگر جهان را تجلی خدا بدانيم، آنگاه ديگر به راحتی درخت را نمیبريم و به محيطزيست آسيب نمیزنيم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.