عقالنیت و دین در تفکرفلسفیابنسینا

عباس بخشی سوره مهر چاپ اول: ‪184 ،1395‬ صفحه

Ettelaat Hekmat va Marefat - - کتاب -

عباس بخشی در کتاب عقالنیت و دین در تفکر فلسفی ابنسینا کوشیده است دو نحوۀ سازگاری و همگروی عقل و دین را بهعنوان دو منبع مستقِل معرفت در اندیشۀ ابنسینا بررسی کند؛ زیرا بهزعم او میتوان »ابنسینا را سرآغاز تلقی نوینی از تفکر فلسفی و نسبت آن با معرفت دینی برشمرد که با برساختن مفاهیم جدیدی، چگونگی رابطۀ عقل و دین را فراتر از اندیشۀ پیشینیان، سامانی تازه بخشیده است«)ص9(. بخشی، بر این نظر است که ابنسینا عقل را حاکم بر مبادی و اصول معرفت بشری و اساسا پایهگذار این معرفت میداند و وحی را منبعی میداند که مبانی خطابات خود را بر پایۀ عقل استوار کرده است. این اثر مشتمل بر سه فصل و ده گفتار است. از بین گفتارهای دهگانۀ کتاب میتوان به مسئلۀ عقل و دین در قرونوسطا و عصر جدید، اصول و مبانی فلسفۀ سینایی، همگرایی عقالنیت و دین در االهیات سینوی اشاره کرد. فصل نخست به معناشناسی لغوی و اصطالحی عقل و دین میپردازد و در ادامه تفاوت دیدگاه کتاب و سنت با عقالنیت فلسفی بررسی میشود. فصل دوم نگاهی اجمالی به سیر بحث عقل و دین در بستر تفکر تاریخی مغربزمین دارد و اندکی هم به مناسبات عقل و دین از منظر نخستین فیلسوفان مسلمان اشاره میشود. مؤلف در فصل سوم پس از اشارۀ مختصری به کارنامۀ علمی و فلسفی ابنسینا، »رابطۀ عقالنیت و دین را از منظر او بررسی میکند و به اصول و مبانی فلسفۀ متافیزیک و تمایز هستی و چیستی از نظر او و نیز مسئلۀ شناخت، نفس، ادراک و به دنبال آن تقسیم عقل میپردازد و همچنین مفهوم خدا، معاد و نبوت و نحوۀ هماهنگی این مفاهیم با عقالنیت استداللی را تبیین میکند. در پایان فصل سوم عباس بخشی، االهیات ابنسینا را از منظر دو منتقد برجستۀ او یعنی ابوحامد غزالی و فخرالدین رازی نقد میکند و به افول فلسفۀ استداللی در فرهنگ اسالمی و عوامل معرفتی و غیرمعرفتی فرسایش فلسفۀ مشایی میپردازد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.