چالشهای سرمایهداری در مواجهه با اخالق فضیلت و خیر عمومی

Ettelaat Hekmat va Marefat - - کتاب -

و فصول متعدد كتاب بر اين باور استوار شده كه هيچگونه قطعيت و ثباتي درخصوص رابطۀ انسان و طبيعت وجود ندارد. اين رابطه قطعا وجود دارد، اما سرشت آن فاقد هرگونه قطعيت است. اين كتاب تالشي است جهت تعيين بايدها و نبايدهاي رابطه با طبيعت و پايبنديهاي اخالق زيستمحيطي كه مستلزم پايبندي و تعهد به دو مقوله است: اخالِق عملي و اخالق شخصيت يا منش. اما اخالِق فضيلِت زيستمحيطي، محدودهاي از اخالق زيستمحيطي است كه بيشتر با اخالق شخصيت پيوند دارد.

اين نوع مباحث و نگرش اخالقي به مسائل زيستمحيطي تازگی دارد، اما بهكلي بيسابقه نبوده و برخي از متفكران قرن نوزده و بيست دربارۀ آن سخن گفتهاند. آنچه اينك بديع و تازه است، سر برآوردن اين مباحث در مباحث اخالقي و محيط زيست بهعنوان يك گرايش و شاخۀ ويژه است. آيا اين يك مبحث يا دانش بين رشتهاي است؟!

كتاب »اخالق فضيلت زيستمحيطي« شامل01 رسالۀ مفّصل و دست اول و 4 رساله باز هم مفّصل اما قديمي و درواقع تجديد چاپ است. مقالههای اصيل عمدتًا به نقِش اخالق فضيلت در حفظ و تداوم طبيعت پرداخته و معطوف به آيندهاند.

پروفسور فيليپ كانارو، استاديار فلسفه در دانشگاه دولتي كلرادو است. او در نشرياتي همچون ‪Ethics and the Environmental/environmental Ethics/‬ و در مجالت تخصصي و دانشگاهي، مانند: Journal ‪of Social Philosoohy‬ ، مقالههای مهمي بهچاپ رسانده است. ازجمله: ‪Philosophy in the contemporary World‬ ، و فلسفۀ معاصر يا امروز: ‪.Philosophy today‬ رونالد سندلر هم استاد ممتاز فلسفه در دانشگاه ايلينويز جنوبي است كه مقالههايی در نشريات معتبر منتشر كرده است. ازجمله: Ethics و.Environmental Ethics ‪/for every day‬ فهرست مطالب و مقالههاي مندرج در كتاب »اخالق فضيلت زيستمحيطي«، شامل هجده سرفصل است: 1ـ تشخيص و تمايز اخالق فضيلت زيستمحيطي از ديگر حوزههاي اخالق. 2ـ درآمد بحثها و تحقيقات. 3ـ ظهور زبان فضيلت اخالقي در امور محيطزيستي. 4ـ لئوپولدكارسون و ؛Thoreau بهسوي اخالق فضيلت زيستمحيطي. 5ـ تئوري اخالق فضيلت زيستمحيطي. 6ـ آرمانهای بشر و حفظ محيطزيست طبيعي. 7ـ اخالق فضيلت زيستمحيطي: درست و بجا و حقيقي، اما رویهمرفته خطرناک. 8ـ اخالق فضيلت بهمثابۀ بنيادی براي اخالق جهاني. 9ـ رويكرد آلدولئوپولد به اخالق »زمينمحور«. 01ـ نتيجهگيري. 11ـ جايگزينها. 21ـ مدارا و تساهل در اخالق زيستمحيطي. 31ـ كشف اخالق فضيلت زيستمحيطي. 41ـ دين و اخالق فضيلت در حيطۀ محيطزيست. 51ـ رئوس كلي اخالق فضيلت زيستمحيطي. 61ـ كاربردهاي اخالق زيستمحيطي. 71ـ اخالقهاي فضيلت همگون: مشتريگرايي، مصرفگرايي... 81ـ اخالق فضيلت زيستمحيطي: رويكردهاي اخالق فضيلت به مبحث ژنتيك. ‪The challenges of capitalism for‬ ‪virtue ethics and the common good‬

‪kleio akrivou &alejo jose‬ ‪Edward elgar publishing‬

فضيلت را خصلت شخصيتی مطلوب و تحسينبرانگيز تعريف كردهاند. پس شايد بتوان گفت كه اخالق فضيلت شكلی از تفكر يا اتخاذ رويكرد يا نوعی جهانبينی است كه برای اين قبيل خصايل شخصيتی موقعيتی خاص، بنيادين و پراهميت قائل است. بر اين اساس، اخالق فضيلت، بهخودیخود، غالبا درمقابل آن دسته از رويكردهای فلسفی قرار میگيرد كه بر قواعد، تكاليف يا الزام به نيكوكاری تأكيد دارند.

بهلحاظ تاريخی، درک فضيلت و مفاهيم وابسته و همبسته با آن، تا اواخر قرونوسطا ناظر به تأمل دربارۀ حيات اخالقی بوده است. اما با ظهور مدرنيته، مفهوم فضيلت بهتدريج جايگاه اساسی خود را در تأمل اخالقی از دست داد و مفاهيمی همچون قانون، تكليف و الزام بهجای آن نشستند. درحقيقت، فالسفۀ اخالق، غالبا موضوع فضيلت را تا دهه 1950 مغفول گذاشته بودند. امروزه اگرچه به قطع و يقين نمیتوان گفت تأمل دربارۀ فضايل و بهويژه اخالق فضيلت اهميت، محبوبيت و محوريت پيشين خود را بازيافته، اما كامال آشكار است كه اين مبحث به يكی از موضوعات مورد عالقۀ فالسفۀ اخالق تبديل شده است.

احتماال نقطۀ شروع، هومر است. اما نه به مفهوم امروزين آن. اينجا فضيلت يعنی كمال. يعنی جوانمردی. اما در يونان باستان )و منظور ما دوران حماسی از اين مقطع تاريخی است( فضيلت میتوانست ناظر به هر كيفيتی باشد كه فرد را بر اجرای نقش خويش در جامعه - و البته به روشی ستودنی- توانا میسازد. اينجا شجاعت و توان رزمی برای جنگآوران و گاه برای اشراف فضيلت محسوب میشود و فضيلت يك زن، وفاداری و حجب و حياست. نخستين پژوهش فلسفی نظاممند و مفصل دربارۀ فضايل بیشك از آن افالطون است. چكيدۀ اين پژوهش در يك جمله خالصه میشود و آن اينكه فضيلت اگر بهدرستی فهميده شود، اساسا به معنی معرفت يا بصيرت نسبت به چيزی است كه حقيقتا خير است و فردی كه دارای اين معرفت است قادر است مؤلفههای مختلف نفس خويش را در نسبت صحيحی با يكديگر قرار داده و مطابق با بصيرتش به خير عمل كند. نكته اينجاست كه ازآنجايیكه فضايل صورتهای معرفتاند، درحقيقت همۀ آنها ذاتا يكی هستند. افالطون اين را وحدت فضايل مینامد و عميقا معتقد است كه فضيلت ياد دادنی است. همۀ اعمال آدمی از نوعی جهل ناشی میشوند و فقط شخص با فضيلت حقيقتا سعادتمند است.

با اين مقدمات، به معرفی كتاب بعدی میپردازيم. محور اصلی اين كتاب چالشهای پيش روی نظام سرمايهداری در حوزۀ اخالق فضيلت و خير عمومی است. درحقيقت، تنشهايی كه اين نظام درخصوص اقتصاد پاک و شيوههای اخالقی ارزشگذاری و عملگرايی با آن مواجه بوده، علت و بهانۀ اصلی تأليف كتاب است نويسندگان، مفروضات جامعۀ سرمايهداری و اقتصاد يا تجارت كاپيتاليستی را به محك نقد و چالش میگذارند. امكانهای پيشرو و راههای احتمالی دستيابی به خير عمومی و فراگير كردن يا تثبيت اخالق فضيلت را بررسی میكنند و روزنههايی بدين سو میگشايند.

همانطوركه دومينيك مله- رئيس دپارتمان اقتصاد دانشگاه ناواره اسپانيا- در نقد و معرفی اين كتاب نوشته، اين اثر تالشی جدی در جهت فهم اقتصاد در قلمرو كنش انسانی است. آن هم با قرار گرفتن خير عمومی در مركز اين قلمرو و تحت هدايت و راهنمايی فضايل بنيادی.

ادوين هارتمن، استاد دانشگاه نيويورک و ميگوئل آلزوال، استاد دانشگاه فوردهام از ديگر تحسينكنندگان اين كتاباند.ند.ی.آدواله، كی. آكريوو، آچ آلفورد، ال. آرچ، وی.بارنس، آر بيدل، او. بليداوگونفودون، ام. كيسون، ای. دابی، گونزالس انزيسو، دی. كوهن، ام هانسن، بی. ام. مك كال، جی. مور، ال. نيوتن، جی. وی. اورئون،جی. آر اسكالز و ای جی.سيسون از جمله نويسندگان فصلهای مختلف كتاب هستند. ويرايش آن را كليو آكريوو – استاد يار دانشگاه ريدينگ و استاد مدعو در دانشگاه ناواره- بههمراهی آلجو جوزه- استاد ممتاز دانشگاه ناواره بر عهده داشتهاند. كتاب 328 صفحه دارد انتشارات ادوارد الگار در سال 2016 آن را بهچاپ رسانيده و در حوزۀ پژوهشهای ميانرشتهای طبقهبندی شده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.