انسان در فلسفۀ کانت

Ettelaat Hekmat va Marefat - - گزارش -

نشست »جایگاه انسان در فلسفه کانت« با سخنرانی شهین اعوانی، عضو هیئتعلمی مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد.

اعوانی گفت: بعد از کانت فیلسوفی نداریم که به کانت نپرداخته باشد. با ظهور کانت همه چیز اعم از دین، اخالق، قانون، علم و هنر توجیه فلسفی پیدا کرد. بررسی زمینههای فکر کانت بسیار مهم است. او در شرایطی میزیسته که صحبت از قدرت مطلق بوده و نگاه مطلق به قدرت، مطلوب تلقی میشده است. به این معنا که قدرت بین قوا تقسیم نشود. به همین دلیل کانت نگاهش به اخالق نیز مطلقگراست و نسبیگرایی را قبول ندارد.

عضو هیئتعلمی موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه افزود: مثال کانت میگفت انسان تحت هیچ شرایطی نباید دروغ بگوید. مثال اگر دوست شما از ترس پلیس به شما پناه آورد نباید به پلیس دروغ بگویید و باید دوستتان را تحویل پلیس بدهید. از دید کانت فقط در هنگام اسارت در جنگ است که برای منافع ملت خود و رازداری نباید اطالعات درست به دشمن بدهیم. از دید پیامبر اکرم)ص( هیچ گاه نباید دروغ گفت اما هر راستی را هم نشاید گفت. دو نوع دروغ داریم. دروغ به خود که ریا محسوب می شود و مذمومترین دروغ از دید کانت این است. نوع دوم دروغ به دیگری است و بر اساس این نکته است که چیزی را که برای خود نمیپسندیم نباید برای دیگران بپسندیم و این مسئله اعتماد دیگران به ما را از بین میبرد.

وی ادامه داد: آلمانی بودن و پذیرش فرهنگ و زبان آلمانی از دیگر ویژگیهای کانت است. زبان آلمانی تا قبل از کانت زبان فلسفه نبوده است.

کانت اولین کسی است که فلسفه را به زبان آلمانی نگاشته است و اصطالحات جدیدی را بهوجود آورده است. در زمان کانت مبانی فیزیک ریاضیاتی توسط نیوتن و مسائل علوم انسانی مطرح شده بوده است. در آن زمان این سؤال مطرح بوده که چرا مردم به علم باور دارند اما به فلسفه باور ندارند؟ چه کنیم که فلسفه و اخالق نیز مثل علم یقینآور باشند؟ دغدغۀ کانت این بوده که این یقین را در فلسفه ایجاد کند.

اعوانی تصریح کرد: تا قبل از عصر روشنگری انسان بنده خدا بود و حقایق را در کتاب مقدس جستجو میکرد و راه خود را توسط کلیسا مشخص میکرد. قبل از انقالب کوپرنیکی کانت انسان منفعل بود و عالم، خود را به انسان نشان میداد. یعنی سوژه بیرون بود و انسان ابژه بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.