ايران، عربستان و سازمان همكاري اسلامي: مشكلات و راهكارها

عباس يزداني ـ كارشناس ارشد روابط بينالملل

Ettelaat Siyasi va Eghtesadi - - شماره 304 / تابستان 1395 -

در اين نوشتار از زاويهاي ديگر به روابط و اختلافهاي ايران و عربستان مينگريم. نخست چگونگي انحراف سازمان همكاري اسلامي از اصول و هدفهاي اصلي خود، زير فشار و هدايت عربستان بررسي ميشود و سپس به رابطه ايران با اين سازمان و لزوم دگرگون شدن رويكرد كشورمان در اين زمينه ميپردازيم و در پايان نيز راهكارهايي پيشنهاد ميكنيم.

ديباچه

رويدادهاي تازه در منطقه و جهان اسلام، از جمله جنگ داخلي در سوريه، آشوبها در افغانستان، تازش عربستان و همپيمانانش به يمن، پيدايش گروه تروريستي داعش در عراق و سوريه، فعاليتهاي تروريستي در ليبي و شمال آفريقا و پيچيدهتر شدن مسأله فلسطين پرسشهايي درباره نقش و توانمندي سازمان همكاري اسلامي در حلوفصل و مديريت اين اختلافها و بحرانها پيش ميكشد. آيا اين سازمان توانسته است بعنوان يك نهاد بينالمللي مستقل در مسير اصول و هدفهاي اصلي خود پيش رود؟ موفقيتها و دستاوردهاي سازمان در اين سالها چه بوده است؟ آيا سازمان توانسته است پاسخهايي بهنگام، مناسب و درخور به بحرانها در جهان اسلام بدهد؟ امروزه سازمان چه جايگاهي در سياست خارجي ايران دارد؟ آيا جهتگيريهاي سازمان و ايران در زمينه مسائل منطقهاي و بينالمللي همراستا، يا دستكم نزديك است؟ هزينهها و بهرههاي عضويت ايران در اين سازمان چه بوده است؟

پيشينه

تشكيل سازمان همكاري اسلامي نشان ميدهد كه انگيزه اصلي ايجاد سازماني دربرگيرندة كشورهاي اسلامي، اشغال فلسطين و ستمهاي رواداشته شده به فلسطينيان بوده است. پس از اشغال قدس از سوي نيروهاي رژيم صهيونيستي و به آتش كشيده شدن مسجدالاقصي در 1969، سران 26 كشور اسلامي در 25 سپتامبر آن سال در رباط پايتخت مراكش، گرد آمدند. مهمترين تصميم اين نشست تشكيل

1 يك نهاد بينالمللي از سوي كشورهاي اسلامي با عنوان »سازمان كنفرانس اسلامي« بود كه بعدها نام »سازمان همكاري اسلامي« به خود گرفت. نخستين نشست وزيران امور خارجه كشورهاي اسلامي يك سال بعد يعني در 1970 در جده برگزار و آن شهر مقر سازمان كنفرانس اسلامي درنظر گرفته شد. برپايه ماده 21 اساسنامه سازمان، كه چندي پس از آن آماده و تصويب شد، شهر جده تا آزاد شدن قدس مقر سازمان است و پس از آن، قدس مقر دائم سازمان خواهد بود.

بدينسان، رويارويي با اسرائيل و آزادسازي قدس برترين هدفهاي سازمان بوده است. اما آيا امروزه نيز سازمان همكاري اسلامي در اين راه پيش ميرود و به آرمانها و هدفهاي خود پايبند است؟ با نگاهي به رويدادها در دو سال گذشته و ايستارهاي سازمان همكاري اسلامي به روشني دريافته ميشود كه اين سازمان از هدفهاي اصلي از تأسيسش منحرف شده و حتا برخي ايستارهاي آن با مفاد و روح منشور سازمان ناسازگار بوده است.

مصوبات واپسين نشست سران كشورهاي اسلامي اين نكته را تأييد ميكند. در 27 فروردين 1395، در جريان نشست سران در استانبول، عربستان با همدستي شماري از كشورهايي كه خود از پشتيبانان مستقيم و غيرمستقيم تروريسم در منطقهاند، با فشار، تهديد و تطميع و اجراي سنگينترين لابيها، اعلاميهاي يكسره تفرقهافكنانه و ضد ايراني صادر

2 كردند. سازماني كه با هدف رويارويي با اشغال فلسطين و با آرزوي آزادسازي قدس پديد آمده،

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.