نكتههايي دربارة روش تأليف و نگارش »دستورالمنجّمين«

مليحه كرباسيان ـ دانشگاه بُن، جمهوري فدرال آلمان

Ettelaat Siyasi va Eghtesadi - - شماره 304 / تابستان 1395 -

اشاره

اين گفتار، گزيدة فارسي شدة سخنراني نگارنده است بهزبان انگليسي كه به هنگام همكاري در پروژة تصحيح و تحقيق بخش نجوم كتاب دستورالمنجّمين با حمايت بنياد پژوهشهاي آلمان Deutsche( Forschungsgemeinschaft) آماده شد و نخستين بار با مشخّصات زير در كارگاه پژوهشيِ »در سايهسار علم: دستورالمنجّمين و جهان پيرامونش« )مؤسسة مطالعات شرقي و آسيايي دانشگاه فردريش ـ ويلهلم، بُن، 22ـ21 ژويية 2011 ميلادي) ارائه شد:

‪"Some Observations on the handwriting of the Dustūr al-munajjimīn", Science in Context: The Dustūr‬ ‪al- munajjimīn and its world, An interdisciplinary workshop on the traditions of science and‬ ‪learnirg in the Ismaili domain, organized by Prof. Eva Orthmann, Petra G. Schmidl and Mohammad‬ ‪Karimi Zanjani Asl (Bonn, Institute for Oriental and Asian Studies, 22 and 23 July 2011).‬

درآمد

برپايه نوشتههاي ابن نديم و يعقوبي و ديگر مورّخان دربارة وضع كتابخانهها و نسخهبرداري آثار در دوران اسلامي، بويژه از روزگار سامانيان ، ميدانيم

1 كه در كتابخانهها كساني با عنوان ورّاق كار ميكردهاند كه وظيفهشان رونويسي نسخههاي كهنه، كمياب يا سفارشي بوده است.

2 براي اين كار، كسي متن را به صداي بلند ميخواند، و ديگران آنرا مينوشتهاند.

از اينرو گاه اشتباهاتي در نسخهها بهچشم ميخورد كه ناشي از بد شنيدن يا جابجا شدن واژههاي همآوا بويژه در متون عربي بوده كه كاتب تبحّر كمتري

در آن داشته است.

3 دستورالمنجّمين بعنوان يگانه اثر بازمانده از روزگار حسن صبّاح (م518ق)، متني است كه به احتمال زياد، در كتابخانة قلعة الموت نوشته شده است؛ و روش

4 نگارش آن بهگونهاي است كه بهنظر ميرسد مؤلف اين اثر، مانند مؤلّفان كتابهاي آموزشي يا مجموعهها، از كمك ورّاقان كتابخانهها برخوردار بوده است.

در اين گفتار، در بررسي بخش نجومي دستورالمنجّمين، به دو نكته در شيوة نگارش اين كتاب خواهم پرداخت: نخست، روشهاي گزينش متون در بخش نجوم، دوم، ويژگيهاي نگارشي موجود در اين بخش كه مقالههاي يكم تا هشتم را دربرميگيرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.