تأثير فراواني منابع طبيعي بر هزينههاي نظامي كشورهاي منطقه خاورميانه به روش GMM

ابوالقاسم گلخندان ـ دانشجوي دكتري اقتصاد بخش عمومي ـ دانشگاه لرستان

Ettelaat Siyasi va Eghtesadi - - شماره 306 / زمستان 1395 -

چكيده

هدف اصلي مقاله حاضر، بررسي تأثير فراواني منابع طبيعي بر هزينههاي نظامي 14 كشور منطقه خاورميانه طي سالهاي 1995-2014 ميباشد. به اين منظور يك مدل عمومي مخارج نظامي، شامل شاخص فراواني منابع طبيعي، براي اين كشورها طراحي و بهمنظور برآورد آن از روش گشتاورهاي تعميميافته (GMM) در قالب دادههاي تركيبي پويا استفاده شده است. نتايج برآورد مدل نشان ميدهد كه فراواني منابع طبيعي تأثير مثبت و معناداري بر هزينههاي نظامي كشورهاي مورد مطالعه داشته است. همچنين، با تفكيك كشورهاي خاورميانه به دو گروه كشورهاي نفتي و غيرنفتي، نشان داده شده كه اندازة اين اثرگذاري در كشورهاي نفتي بيشتر است.

.1 مقدمه

منابع طبيعي يكي از مهمترين منابع و اركان ثروت ملي در كشورهاي منطقه خاورميانه بهحساب ميآيد كه درآمدهاي سرشاري نصيب اين كشورها كرده است. در بسياري از موارد مشاهده شده كه افزايش درآمدهاي برآمده از فروش منابع طبيعي، با افزايش سريع هزينههاي نظامي و خريد جنگافزار در كشورهاي خاورميانه همراه بوده است. براساس گزارش مؤسسه بينالمللي تحقيقات صلح استكهلم (SIPRI) در سال 2010، افزايش بهاي نفت و گاز و بهرهبرداري تازه از اين منابع، درآمد هنگفتي نصيب دولتها در اين منطقه كرده است، كه بخش بزرگي از آن در راه خريد جنگافزار هزينه شده است. از طرفي، اين باور وجود دارد كه وجود منابع طبيعي و بويژه منابع نفتي، احتمال خطر درگيري و جنگ را تا اندازة زيادي افزايش ميدهد كه اين مسأله ناگزير به افزايش هزينههاي نظامي در كشورهاي داراي منابع طبيعي ميانجامد )علي و عبدالطيف، .(2013 مجموعه موارد فوق سبب شده است كه هزينههاي نظامي سهم عمدهاي از توليد ناخالص داخلي )يا همان بار نظامي( در كشورهاي منطقه خاورميانه را تشكيل دهد. در اين راستا، متوسط بار نظامي مناطق مختلف جهان به تفكيك، طي سالهاي 1995-2014، در جدول (1) نشان داده شده است. براساس آمار اين جدول، مقدار شاخص يادشده براي كشورهاي منطقه خاورميانه با چيزي حدود 5/2 درصد باالترين مقدار بوده، كه نشاندهنده اهميت مخارج نظامي در اين منطقه است.

براين اساس، در مقاله حاضر تأثير فراواني منابع طبيعي بر مخارج نظامي كشورهاي خاورميانه طي دوره زماني 1995-2014، با استفاده از يك مدل عمومي مخارج دفاعي )شامل: متغيرهاي اقتصادي، اجتماعي و استراتژيك(، و

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.