درس تاريخ

Ettelaat Siyasi va Eghtesadi - - شماره 306 / زمستان 1395 -

هفتاد و پنج سال پيش در 14 ژوييه 1945 برابر با 24 تير 1324، كميته مركزي حزب كمونيست اتحاد جماهير شوروي )در مسكو( دستورالعملي مطلقًا سري خطاب به كميته مركزي حزب كمونيست آذربايجان )در باكو( براي درست كردن فرقه دموكرات آذربايجان و برپا كردن جنبشهاي تجزيهطلبانه در شمال ايران از آذربايجان تا خراسان )شامل گيالن، مازندران، گرگان، خراسان( و نيز كردستان صادر كرد و در كمتر از پنج ماه، پيشهوري تشكيل فرقه دموكرات آذربايجان را اعالم كرد و جزئيات ديگر دستورالعمل از جمله راهاندازي انجمنهاي دوستي مردمان آذربايجان، آذربايجان شوروي، كميتههاي سازماندهنده براي حزبهاي فرمايشي دموكرات در استانهاي شمالي ايران، انتشار انواع روزنامهها و مجالت تبليغاتي در مراكز استانها، بهرهگيري از افسران ارتش سرخ، كارمندان سفارت و كنسولگريهاي شوروي در ايران بعنوان اعضاي انجمنهاي دوستي و دهها برنامه كار ديگر، مو به مو به اجرا گذاشته شد. يك سال و نيم پس از آن، طرحهاي شوروي براي استانهاي شمالي ايران با اولتيماتوم ترومن رييسجمهوري آمريكا به استالين مبني بر فراخواني فوري ارتش سرخ از ايران و تدابير زيركانه دولتمردان ايراني ناكام ماند و ارتش ايران در 21 آذر 1325 وارد تبريز شد و گردانندگان فرقه دموكرات به دامان ارباب خود در آن سوي ارس پناه بردند و ايران از خطر تجزيه رهايي يافت.

از سوي ديگر، هفتاد و دو سال پيش، فرانكلين روزولت رييسجمهوري آمريكا در پايان كنفرانس سران در تهران 28-30) نوامبر (1943 از معاون خود ژنرال هرلي وزير دفاع پيشين خواسته بود كه طرحي براي ساختن كشوري نمونه و مشابه اياالت متحده از ايران كه 99درصد مردمان آن اسير يك درصد زمينداران بزرگ و اشراف و طبقه حاكمه بودند تهيه كند. ژنرال هرلي پس از سفر به شهرهاي ايران در 21 دسامبر 1943 طرح خود را در پنج بخش تقديم روزولت كرد كه نكتههاي اصلي آن، ضرورت رها شدن ايران از چنگ امپرياليزم انگليس، بهرهگيري از درآمد نفت براي نوسازي و بهسازي ايران و تدوين يك قانون اساسي با الگوبرداري از قانون اساسي آمريكا بود.

روزولت در 1945 درگذشت و رييسجمهوري بعدي طرح هرلي را به فراموشي سپرد و بهسوي همگامي با انگليس در راهاندازي كودتاي امرداد 1332 و ناكام ساختن جنبش ملي شدن صنعت نفت كه هدفش كوتاه كردن دست بيگانگان از بزرگترين سرمايه مادي ايران يعني نفت و به كارگيري درآمدهاي نفتي براي توسعه ايران بود پيش رفت.

هفتاد و شش سال پس از آن )بهمن (1395 در كنفرانس امنيت اروپا، اياالت متحده آمريكا، اسراييل، عربستان و تركيه در برابر ايران جبههگيري كردند و روز

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.