تأملي بر انديشه دادرسي اساسي

حميد شاكري ـ دانشجوي دورة دكتري حقوق عمومي، مدرس دانشگاه پيام نور شيراز دكتر محمد قربانزاده ـ رييس بخش حقوق و الهيات دانشگاه پيام نور شيراز

Ettelaat Siyasi va Eghtesadi - - شماره 307 / بهار و تابستان -

چكيده

قانون اساسي، در بافت حقوقي هر دولت، ركن اصلي ساختار سياسي و حقوقي كشور بهشمار ميآيد. تأسيس نهادهاي عالي براي تضمين شدن رعايت اصول قانون اساسي، از نوآوريهاي نظامهاي حقوقي معاصر است. امروزه هيچ نظامي را نميتوان يافت كه براي دادرسي اساسي جايگاهي درنظر نگرفته باشد. علت را بايد در اصل »برتري قانون اساسي « جستجو كرد. نتيجه منطقي اصل برتري قانون اساسي اين است كه بايد مرجعي تعيين شود تا صلاحيت بررسي قوانين عادي را در اين زمينه داشته باشد. قانون اساسي بعنوان قانون برتر از لحاظ جايگاه حقوقي در رأس هرم هنجارهاي حقوقي قرار دارد و از همينرو نيازمند سازماندهي و انتظام خاصي است كه به مثابه ضمانت اجرايي براي تحقق مفاد اصلي اين سند قانوني عمل ميكند. اين سازماندهي و انتظام امروزه در ادبيات حقوقي با عنوان دادرسي اساسي شناخته ميشود و در قالب چند الگوي اصلي با كمك منابع معتبر كتابخانهاي بهصورت تحليلي ـ توصيفي مورد مطالعه قرار ميگيرد.

درآمد

بيگمان در هر كشور قانون اساسي كه در واقع ميثاق ميان ملت و دولت و بيانگر اصول ناظر براساس حكومت و صلاحيت قواي كشور و حقوق و آزاديهاي فردي است، از جايگاهي والا برخوردار است و در بيشتر حكومتهاي آزاد، با هدف نگهداشت اساس حكومت و جلوگيري از تجاوز دولتها به پيماني كه رابط آنها و ملت است، براي قانون اساسي احترام و حيثيت ويژه قائلند. دادرسي اساسي در تعريفي كلي ناظر بر مجموعهاي از سازمانها، روشها و فرايندهايي است كه بهمنظور بررسي قوانين و جلوگيري از نقض شدن احتمالي قانون اساسي و تضمين برتري اين سند بنيادين بر ديگر قوانين و مقررات بهكار ميرود. اين هدف مهم در چارچوب فعاليت هيئتهاي سياسي يا قضايي با مأموريت نظارت بر قوانين مصوب پارلمان پي گرفته ميشود و تكية اصلي آن، تفويض اختيارات لازم به هيئتهاي ناظر به منظور الغاء و ابطال قوانين ناسازگار با قانون اساسي است (شكر، 1044:2004). اين راهكار، گذشته از تضمين برتري قانون اساسي، به پاسداري از منافع عمومي كه قانون اساسي تجليگاه اصلي آن است و نيز مصالح عالي نظام سياسي ميانجامد. برسرهم، يكي از مهمترين هدفهاي دادرسي اساسي، پاسداري از حقوق و آزاديهاي بنيادي شهروندان از راه

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.