آخرين وامدهنده براي نجات

Jahan e-Sanat - - صفحه اول -

اضافه برداش �ت بانكها بهسادگي به معناي بدهكار شدن بانكها به بانك مركزي و ناتواني از تسويه بدهي است؛ بانكهاي مركزي به سبب پايبندي به ثبات پولي، هرگز اين راه پرهزينه را انتخاب نميكنند.

اس �تقراض بانكها از بانك مركزي سابقهاي طولاني در اقتصاد ايران دارد. هرجا كه بانكها با مضيقه پولي مواجه ميشدند، دست خود را به سوي بانك مركزي دراز كرده و خواستار دريافت منابع از او بودند اما چند وقتي است كه اين موضوع تا حدودي ساماندهي شده و بانكها به جاي دستدرازي به منابع بانك مركزي، رو به استقراض از يكديگر آوردهاند. البته بايد به اين نكته هم توجه داشت كه استقراض بانكها از بانك مركزي يا اضافه برداشت بانكها، يكي از قواعد تعريفشده در نظام پولي كنوني حاكم بر كشورهاي دنياست اما همين موضوع هم، شرايط و ضوابط خاص خود را دارد.

به گزارش مهر،در اين ميان بانك مركزي در گزارشي كه شهريورماه امسال منتشر كرده به اين نكته اشاره داشته كه در سال 1394 براي اولين بار در طول س �الهاي اخير، بدهي بانكها به بانك مركزي كاهش يافت و مجراي اضافه برداشت بانكها تحت كنترل درآمده است. اين به آن معناست كه بانك مركزي توانست پس از سالها، منشا بيانضباطي پولي از سوي بانكها و از كانال اضافه برداشت را مهار كند.

اكنون موسسه تحقيقاتي و مطالعاتي مبين ميگويد: استقراض بانكها از بانك مركزي يا اضافهبرداشت بانكها، يكي از قواعد تعريفشده در نظام پولي كنوني حاكم بر كشورهاي جهان است. اين جزء، بهعنوان بدهي بانك تجاري و دارايي بانك مركزي ثبت ميشود. در شرح دقيق از پيدايش بانكهاي مركزي، اساسا فلسفه پيدايش بانك مركزي به همين فعل منتسب ميشود؛ يعني ايفاي كاركرد »آخرين وامدهنده« براي نجات بانكها.

در اين گزارش آمده است: بحرانهاي بانكي در اواخر قرن 19 و اوايل قرن 20، دولتها را واداشت براي تثبيت و ايجاد آرامش در اقتصاد تمهيداتي بينديشند. آنها با به رسميت شناختن خلق پول بانكي درصدد جبران تبعات منفي آن بر ثبات اقتصادي و پوش �ش ريس �ك ناشي از آن برآمدند. اين جبران ريسك، به شكل تمهيد بيمههاي سپرده و تثبيت و توسعه كاركرد وامدهي نهايي بانك مركزي انجام شد.

با تغيير شكل پول از كاغذ به اعداد (ارقامي دال بر بدهي ناشر به پذيرنده) مفهوم اضافه برداشت يا استقراض بانكها از بانك مركزي نيز تغيير يافت. به سبب رسوخ تصور نادرست كالايي و شيئي از پول، هنوز تصور ميشود اضافه برداشت بانكها از بانك مركزي يعني بانكها دستشان را بهسوي بانك مركزي دراز كرده و »چيزي« را برميدارند. برخي نيز پيشنهاد ميدهند بانك مركزي جلوي اضافه برداشت بانكها را بگيرد!

اضافه برداش �ت بانكها بهسادگي به معناي بدهكار شدن بانكها به بانك مركزي و ناتواني از تسويه بدهي است. اين ناتواني، بهطور خودكار بهعنوان اضافه برداشت ثبت ميشود. جلوگيري از اضافه برداشت بانكها بيمعناست و تنها در اين صورت ممكن است بانك مركزي مجوز بانك اضافه برداشتكننده را لغو و آن را تعطيل كند. بانكهاي مركزي به سبب پايبندي به ثبات پولي، هرگز اين راه پرهزينه را انتخاب نميكنند. بستن سيستم پرداخت بانك به معناي فروپاشي بخشي از نظام پرداخت يا شايد تمام آن و خالي ماندن دستگاههاي خودپرداز، موجب بسط بياعتمادي خواهد بود. بانك مركزي اتومبيل مسلح پر از اسكناس را براي پر شدن دستگاه خودپرداز همه بانكها روانه ميكند و در برابر بدهكار شدن بانكها به خود، ناچار به انفعال است. وضع قيمت بالا بر اضافه برداشتها، بهعنوان تنها ابزار باقيمانده، جدا از اينكه جلوي بازي بانكها را نگرفته و وضع را بحرانيتر خواهد كرد، نرخهاي بهره در اقتصاد را به قيمت تشديد ركود اقتصادي افزايش خواهد داد. قواعد موجود پولي، بانكها را در جايگاه كنشگر فعال و بانك مركزي را عاملي منفعل در تعيين حجم پول ساخته است. بايد روشنشده باشد كه انتقال از هدفگذاري حجم پول به هدفگذاري نرخ بهره در سياست پولي طي سه دهه اخير در اغلب كشورها، چه دليلي داشته است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.