زمینههايترمیمروابطمصروآمریکا

Jahan e-Sanat - - صفحه اول -

دكتر صالحالدین هرسني*

سفر رييسجمهور مصر به آمريكا را بايد به معناي بازگشايي فصل جديد در روابط قاهرهواشنگتن دانست چراكه رويكرد همسوي ترامپ و سيسي ميتواند موجب تعميق روابط مصر و آمري//كا ب//ه وي//ژه پ//س از دوره دوم اوباما باش//د. مزيد بر آن زمينههايي وجود دارد كه ميتواند روابط اين دو كشور را به دوران قبل از انقالبهاي بهار عرب بازگرداند.

مصر در راستاي منطق واقعگرايي پساجنگ سرد در سياست خارجي خود متكي به يك كشور خاص نيست بلكه در پي بهبود روابط با همه قدرتهاي بزرگ است. در واقع شرايط آمريكاي عصر ترامپ پاسخي به اين نياز حال حاضر مصر است.

از طرفي ژنرال سيسي و دولتمردان وقت حاضر مصري حضور ترامپ در كاخ سفيد را فرصتي براي فرار از اتهاماتي ميدانند كه در زمان اوباما بر آنها وارد شده بود. حاكمان مصر به كرات از ط//رف اوباما و هيالري كلينتون مته//م به نقض حق//وق بش//ر و مخالفت با آزاديهاي سياسي و اجتماعي مصر بودهاند. ب//ه اين ترتيب ژنرال سيس//ي و اليت ارتش ميتوانن//د با حض//ور ترامپ در كاخ س//فيد نف//س راحتي كش//يده و راهبردهاي خود را هنگام بحران، مورد حمايت واش//نگتن قرار دهند. به ويژه آنكه اخيرا ترامپ از سيسي به عنوان ش//خصيتي فوقالعاده ياد كرده و مرد قدرتمند مصر هم از رييسجمهور آمريكا به عنوان متحدي نزدي//ك در آينده خاورميانه نام برده است.

نكت//ه ديگر اينكه دونالد ترامپ درس//ت در ش//رايطي به رياستجمهوري رسيده كه اين كش//ور نيز از عربس//تان سعودي فاصله گرفته و به محور روس//يه نزديك شده است. ب//ه اين ترتيب ژنرال سيس//ي ميتواند با در نظر گرفتن علقهها و تمايالت روسي ترامپ، خاط//رش تا ميزان//ي از نزديكي به روس//يه آسوده باشد. اين وضعيت موجب خواهد شد كه اگر فش//اري از طرف آمريكا به عربستان وارد شود، مصر در معادالت راهبردي بازنده نش//ود. با اي//ن تفاصيل مص//ر ميتواند روي ترامپ براي گرمي و ازس//رگيري روابط مصر و عربس//تان حس//اب باز كند. اين احتمال با توجه به گرايش ترام//پ به محافل عربي به ويژه عربس//تان قوت ميگيرد. شايد در اين مي//ان تنها عامل بازدارن//ده در روابط مصر و عربستان در ماهيت ايدئولوژيك اين دو كشور باشد. به اين معني كه حكومت مصر، سكوالر و حكومت عربستان، سلفي است. در شرايط حاضر نظام س//كوالر مصر به رهبري سيسي حكومت//ي پيش//رو دارد و ب//ر مباحثي چون دموكراس//ي و حقوق و آزاديهاي اجتماعي و سياسي تاكيد ميكند در مقابل سلفيهاي عربستان حكومتي محافظهكار دارند و با مسايل حقوق بشر و آزاديهاي سياسي- اجتماعي بيگانه هس//تند. محققا راهبرده//اي خاورميانه ترامپ موج//ب موازنه و جرح و تعديل در روابط اين دو كشور خواهد شد.

مصر و آمريكا بنا به مالحظات اس//تراتژيك و داشتن دشمنان مشتركي چون ايران، سوريه و ح//زباهلل لبنان در منطق//ه از تمام امكانات و مولفههاي قدرت براي پيشبرد اهداف و تضمين امني//ت منافع خ//ود و غرب در آينده اس//تفاده خواهند كرد. بنابراين رويكردهاي همكاريجويانه مص//ر و آمريكا، نقش زايدالوصفي را در نزديكي روابط آنها ب//ازي ميكند. از طرف ديگري مصر عالقهاي ندارد كه مسايل مربوط به ايران و تركيه را وارد موضوعات س//نتي خاورميانه عربي كند چون حضور فعال ايران و تركيه نقش مصر را در مسايل خاورميانه به حاشيه ميراند. اين كنش و تكاپوي مصر با رويكردهاي ترامپ همس//ويي و مقارن//ت دارد. در حال حاضر نيز بس//ياري از روشنفكران سنتي و سكوالر مصري چنين نگاهي را دنبال ميكنند. در اين ميان تعيينكنندگي و جايگاهيابي نقش مصر در تحوالت و مناس//بات خاورميانه بيش//تر با حمايت آمريكا امكانپذير است. س//رانجام مهمترين دليلي را كه ميتوان براي ترميم روابط مصر و آمريكا اقامه كرد، بيشتر با اقتصاد بيمار مصر ارتباط دارد. واقعيت آن است كه با روي كار آمدن ژنرال سيسي به سال 2014 مصر برخ//الف انتظار گرفتار بح//ران اقتصادي ش//د بهگونهاي كه وضعيت نابسامان اقتصادي، چشماندازي نهچندان روشن را براي نسل جوان كه بخش اعظم جمعيت مصر را تشكيل ميدهد، نمايان ساخت. همچنين بيكاري سبب افزايش نارضايتي در ميان اقش//ار گوناگون جامعه تحت زعامت ژنرال سيس//ي شده اس//ت. حال ژنرال سيسي درصدد است كه با سفر به آمريكا و ديدار با ترامپ در كاخ سفيد به كمك ميلياردي او براي سامان و ثبات اقتصاد بيمار مصر اميدوار باشد و به حكومت خود در مصر مش//روعيت بيشتري بخش//د. با همه زمينههايي كه براي ازسرگيري روابط مصر و آمريكا در حال حاضر وجود دارد بايد دي//د ترامپ قادر خواهد بود با خواندن و ناميدن مص//ر به عنوان لنگري ثباتبخش در خاورميانه از سيس//ي و ارتش//يان س//كوالر آن پيشاپيش همپيمان و شريك استراتژيك بسازد و بار ديگر در ادوار پسااوباما نقش سنتي مصر در معادالت خاورميانه را تكرار و زنده كند؟ راز و كليد توفيق اين تكاپو از يك طرف به مشروعيت سياسي ژنرال سياس//ي و از طرف ديگر به بقاي ترامپ در كاخ سفيد ارتباط دارد. * مدرس علوم سیاسي

و روابط بینالملل

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.