كنترل بازار؛ دست پنهان، دست چالق!

Jahan e-Sanat - - News -

»دست پنهان«، يك نظريه معتبر است كه همچنان ميتوان به كمك آن به تحليل نوسانهاي بازار مالي، تحليل هر نوع از بازار و همچنين برخي از تئوريهاي سياسي- آماري مثل پيشبيني ميزان آراي نامزدهاي سياسي پرداخت.

دس//ت نامرئي، واژهاي اس//ت كه آدام اسميت براي توصيف مزاياي اجتماعي ناخواسته ناشي از اقدامات فردي استفاده كرد. اين عبارت توس//ط اسميت با توجه به توزيع درآمد (1759) و توليد (1776) بهكار گرفته شد. خود اين عبارت فقط سه بار در نوشتههاي اسميت استفاده شده است اما اين مفهوم را به خود اختصاص داد كه تاش افراد براي حداكثر كردن منافع خود اغلب ممكن است بيشتر به جامعه نفع برساند تا زماني كه مستقيما تاش ميكنند به جامعه نفعي برسانند.در حقيقت دست نامرئي، همان موازنهاي است كه اجازه نميدهد قيمت يا عرضه يك كاال از ح//د معيني باالتر رود. ميزان مطلوبيت نهايي يك كاال براي مصرفكننده، آخرين حد قيمتي اس//ت كه وي حاضر ميشود براي خريد يا اجاره آن بپردازد و بيش از آن رقم، پرداخت نخواهد كرد.اسميت بر اين باور بود كه بازار با وجود آنكه برمبناي ميل كنترلناپذير فروشندگان به ايجاد درآمد و رسيدن به سودي هر چه باالتر قرار دارد اما در نهايت حواسش به قدرت خريد خريدار هم هست. همچنين مطابق اين تئوري، طبقه سودمند همواره به صورت خواسته يا ناخواسته، طبقات ديگر جامعه را در سودهاي خود سهيم ميكند و در نتيجه ثروت به نوعي عادالنه يا همراه با نوعيازعدالتدرجامعهتقسيمميشود.درنظربگيريدرييسيك شركت در معامات خود به سود كان برسد. حقوقها را سروقت پرداخت كند، مازاد س//ود را به صورت نوعي از وام يا پاداش در اختيار كارمندان و كارگران قرار دهد تا آنها نيز بتوانند بدهيهاي خود را پرداخت كنند يا براي خود و خانوادهشان رفاهي بيشتر را فراهم كنند.دست نامرئي، هنگامي در يك جامعه رخ ميدهد كه صاحبان سرمايه، كارآفرينها، كارخانهدارها، ادارات دولتي ...و به حدي از سودآوري برسند كه بتوانند كارمندان و حقوقبگيران خود را از منافعي بيشتر برخوردار كنند. در حقيقت تئوري دست نامرئي، تنها به مبادله كاال با پول در مرزي از يك قيمت نميپردازد. اين تئوري در توجيه سرمايهداري خوب است كه باعث ميشود مردم جامعه از رفاه بيشتري برخوردار باشند.آنچه در بازار امروز ماليوتجاريايرانشاهدشهستيمنهتنهاكوچكترينشباهتي به يك بازار سالم ندارد بلكه نظريه دست نامرئي نيز در اين بازار ناسالم احتماال بايد با نظريهاي مانند »دست چاق« تعويض شود! اين يك حقيقت اثباتشده است كه آن دستي كه قرار بوده بازار ايران، نظام پرداختي حقوقها، ميزان افزايش قيمت در بازار، نحوه عرضه كاالها، توزيع رفاه در سطح جامعه و موارد مشابه را كنترل كند، دست چاقي است كه توان كنترل كردن قيمت سيب سرخ را هم ندارد چه برسد به موارد ديگر! در حقيقت سالهاست در بازار ايران چيزي به نام كنترل قيمت معنايي ندارد و اگر هم برخي جنسها زيادي گران نميشوند به خاطر خودداري توليدكننده از باال بردن قيمت اس//ت چراكه ميدانند خريدار توان پرداخت ندارد. دست نامرئي حتي توان كنترل قيمت سيبزميني را هم ندارد. دس//ت نامرئي از كنترل قيمت پرتقال عاجز است! دست نامرئي عرضه پايين نگه داشتن قيمت تخممرغ را هم ندارد. دست نامرئي كاري كرده كه برنج ايراني از كيلويي هشت هزار تومان به كيلويي51 هزارتومانبرسد.مناقتصاددانياپزشكنيستماما فكر ميكنم يكي بايد اين دست نامرئي را به مطب يك فيزيوتراپ ببرد! شايد كمي بهبود يابد!

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.