كالبدشكافي شرايط معيشتي مردم در دولت يازدهم؛ شاخص فالكت نصف شد

Jahan e-Sanat - - News -

گروه اقتصادي- عدالت اقتصادي و توزيع درآمد عادالنه به عنوان يكي از مهمترين اهداف اقتصادي و سياسي دولتها در برهههاي زماني مختلف همواره مورد توجه بوده است و بايد دقت داشت كه توزيع درآمد نهتنها از منظر اقتصادي همچون بهبود نرخ پسانداز، سرمايهگذاري و تقاضا در بازار اهميت دارد بلكه بسياري از ديگر عوامل اقتصادي را هم متاثر ميكند. همچنين از زاويه مس//ايل سياسي هم ميتواند به جلب نظر مردم و رايدهندگان )به ويژه در اين برهه زماني با توجه به نزديك شدن به زمان انتخابات رياستجمهوري( به بقاي دولت منجر شود.

بنابراين بنا بر اهميت باالي عدالت اقتصادي و اجتماعي در س//طح جامعه، دولتها سعي در اندازهگيري ش//اخصهاي مربوطه و نشان دادن بهبود ش//رايط دارند و در اين ميان يكي از معروفترين شاخصها، ضريب جيني است. بايدتوجهداشتضريبجينيميزانپراكندگي تساوي درآمد را اندازه ميگيرد و صرفا با اتكا به اينمتغيرنميتوانادعاكردكهعدالتاقتصادي در جامع//ه بهت//ر خواهد ش//د. بنابراين براي تش//خيص درستتر وضعيت درآمد در كشور الزم است به وضعيت فقر هم نيمنگاهي داشت و همزمان رفتار فقرا را نيز بررسي كرد.

از سوي ديگر ميتوان گفت كاهش ضريب جيني ضرورتا به معني بهبود وضعيت توزيع درآمد نيست چراكه مثال اگر بيكاري افزايش ياب//د، حكايت از اين خواهد داش//ت كه مردم فقيرتر شدهاند و اكنون بيكاري افزايش يافته اس//ت يا ممكن است با كاهش اين ضريب در واق//ع ميانگين درآمد جامع//ه كاهش يافته و مردم فقيرتر شده باشند، در واقع چون درآمد آنها به هم شبيهتر شده، ضريب جيني كاهش يافته است.

همچنينبهباوركارشناساناقتصاديماهيت شاخصضريبجينيكهمعياريبرايمحاسبه توزيع ثروت در ميان مردم به شمار ميرود به شكلي است كه سرعت تحرك آن بسيار كند و ديربازده است به همين دليل اگر در يك دوره زمانيشاخصهايكالناقتصادينظيرتورمكه اثر منفي بر اين شاخص دارد افت يا رشد كند، در يك دوره زماني دو تا سه ساله اثر خود را بر ضريب جيني ميگذارد.

گزارش مركز آمار ايران از تغيير ش//اخص ضريب جيني از سال 1389 به بعد گوياي آن استكهاينشاخصدرسال9831 برابر14/0 درصد بود كه به گفته كارشناسان اقتصادي با آغاز اجراي قانون هدفمندي يارانهها در كشور طي سال يادش//ده، اين شاخص در سالهاي 90 تا 91 رو به كاهش نهاد و به 0/37 درصد رسيد.

اين در حالي اس//ت كه با گذشت زمان، اثر كوتاهمدت اجراي هدفمندي يارانهها بر بهبود معيش//ت خانوارهاي كمدرآمد از ميان رفت و از س//وي ديگر تشديد تحريمهاي بينالمللي اقتصادي عليه ايران بهويژه تحريمهاي بانكي و محدودي//ت فروش نفت س//بب ب//روز تورم 45 درصدي در اقتصاد كش//ور و رشد فزاينده قيمتهاشد.

اكنونكهدولتيازدهمدرسال59 توانست براساس آمار بانك مركزي ايران تورم تكرقمي 9 درصدي را پس از 26 س//ال به ثبت برساند و در كنار آن توليد ناخالص داخلي نيز با رشد فزاينده روبهرو ش//ده و پيشبيني ميشود به 11 درصد برسد، انتظار ميرود اثر آن بر بهبود معيش//ت عامه مردم بهويژه دهكهاي پايين درآمدي پديدار شود كه البته براي محسوس بودن اين تغييرات به زمان نياز است.

بهبود روند ضريب جيني در كشور در زمان دول//ت يازدهم و اهتمام دولت تدبير و اميد بر رعاي//ت انضباط مالي و پولي و كنترل تورم را ميتوان عاملي در جلوگيري از افزايس سطح ضريبجينيقلمدادكرد.درشرايطيكهبرخي منتقدان دولت، سعي در زير سوال بردن آمار و ارقام را دارند بسياري از كارشناسان اقتصادي بر آغاز روند كاهشي ضريب جيني از سال 95 اتفاق نظر دارند و آن را نويدبخش بهبود شرايط اقتصادي و اجتماعي در جامعه ميدانند. تاثيرتورمبرضريبجيني در همين راستا يك اقتصاددان ضمن اعالم نزوليشدنروندتغييراتشاخصضريبجيني از سال ،1395 گفت : از آنجا كه ضريب جيني ش//اخصي است كه بسيار كند تغيير ميكند، تح//والت اقتصادي س//الهاي 90 ت//ا 92 در سالهاي بعد بر آن شاخص اثر گذاشت.

س//عيد ليالز، تحليلگر مسايل اقتصادي و سياسي گفت: شاخص ضريب جيني از سال 1395 روند كاهشي خود را آغاز كرده زيرا تورم بهعنوان يكي از عوامل اثرگذار بر اين شاخص تكرقمي شده است.

وي همچنين اظهار كرد: شاخص فالكت از جمع جبري نرخ تورم و نرخ بيكاري به دست ميآيد و در حالي كه اين شاخص در سال 92 معادل 46 درصد بود در سال 95 به حدود 21 درص//د كاهش يافته يعني اينكه ظرف مدت يادشده به كمتر از نصف رسيده است.

ليالز با يادآوري اينكه ضريب فالكت تنها ش//اخص بهبود اوضاع اجتماعي نيست بلكه بايد ش//اخصهاي ديگري ضريب جيني كه نشانگر شكاف درآمدي در جامعه است را نيز مدنظر قرار داد.

وي به ايرنا گفت: از آنجا كه ضريب جيني ش//اخصي است كه بسيار كند تغيير ميكند، تح//والت اقتصادي س//الهاي 90 ت//ا 92 در سالهاي بعد بر آن شاخص اثر گذاشت.

كاه/ش ت/ورم و افزاي/ش س/طح دستمزدها

اين تحليلگ//ر اقتصادي از »تورم« بهعنوان يك//ي از جديترين عوامل »بهب//ود« يا »بد بود« ضريب جيني ي//اد كرد و گفت: تورم در حقيقت قاتل فقرا و حقوقبگيران ثابت است و اثر معكوس بر ضريب جيني دارد.وي يادآور شد: در سال 1392 و در حالي كه تورم كشور به53 درصدرسيد،نرختورمبخشموادغذايي با شدت بيشتري افزايش يافت و در همان سال نزديك به 60 درصد ش//د و ميدانيم كه تورم مواد غذايي شديدترين آثار خود را بر طبقات محروم جامعه ميگذارد.ليالز اين ميزان تورم در نرخ مواد خوراكي را وحش//تناك توصيف كرد و گفت: اين موضوع بر قدرت خريد بيش از نيمي از جمعيت جامعه كه قدرت درآمدي كمتري دارند، اثر منفي گذاشت.

ويگفت:براينمبناكاهششديديكهنرخ تورم در دولت يازدهم ثبت كرد بهطور حتم اثر مثبت بر ضريب جيني دارد.

به عقيده اين كارشناس اقتصادي هرچند تورم تكرقمي در سال 95 به ثبت رسيد اما از سال 93 تورمبخش موادغذايي تكرقمي شد كه همين روند كارشناسان را اميدوار ميكند كه از س//ال 95 شاهد كاهش ضريب جيني و بهبود آن باشند. اثرمثبتافزايشمتناوبدستمزدها ليالز در ادامه دومين اقدام دولت يازدهم براي بهبود ضريب جيني را بهبود وضعيت دستمزد كارگران، حقوق كارمندان و بازنشستگان و نيز درآمد كشاورزان دانست و گفت: در چهار سال گذشته دريافتي اين چهار گروه به طور منظم افزايش يافته است در حالي كه در بازه زماني09 تا 92 به طور منظم رو به كاهش بود.

وي تاكيد كرد: اين چهار گروه كه فقيرترين اقشار درآمدي كشور به شمار ميروند، نزديك به نيمي از جمعيت ايران را تشكيل ميدهند كه بهبود وضعيت معيشتي آنان بر بهبود شاخص ضريب جيني اثرگذار است.

اين تحليلگر اقتصادي ادامه داد: براي نمونه گندمكاران در سال گذشته 17 برابر سال 91 دريافتي داش//تند يا اينكه قدرت خريد طبقه كارگر پس از س//ه س//ال س//قوط منظم بين س//الهاي 90 تا 92 از سال 93 تا 96 به طور منظم س//الي 5 تا 10 درصد افزايش يافت كه اين كار براي بازنشستگان با سرعت بيشتري انجام شده است.

به گفته وي، وقتي تورم را به شدت كاهش ميدهيد و در درون آن نرخ تورم موادغذايي با شدت بيشتري كاهش و از سوي ديگر قدرت خريد طبقات محروم افزايش بيشتري مييابد باي//د آثار اي//ن كار را با يك فاصل//ه زماني در شاخصهاي رفاه اجتماعي لحاظ كنيد. رشد صددرصدي قيمتها دردولت قبل

اين تحليلگر سياسي و اقتصادي به وضعيت ت//ورم در دولت قبل اش//اره كرد و گفت: بين سالهاي09 تا29 متوسطقيمتهاصددرصد افزايش يافت كه بسيار عجيب است در سال09 شاخصنرختورمعدد001 بودهامادرسال19 به671ودرسال29به302ميرسديعنيدر

اين سه سال سطح عمومي قيمتها صددرصد افزايش يافته است.

به گفته ليالز، اين در حالي است كه سطح عمومي قيمتها در بازه زماني 93 تا 95 بيش از 25 درصد از عدد 203 افزايش نيافته است كه اث//ر خود را بر ق//درت خريد طبقه كارگر ميگذارد.

وي تاكيد كرد: وقتي اثر تورم در يك فاصله زماني دو، سه س//اله بر ضريب جيني پديدار ميشود، ميتوان چنين برآورد كرد كه افزايش 0/02 درصدي ضريب جيني در سالهاي 93 و 94 ناشي از تورم 35 درصدي سالهاي قبل آن بوده است. مردمنفعاصليراازبرجامميبرند

ليالز در پاس//خ به اينكه آيا ميتوان بهبود شرايط معيشتي مردم را از دستاوردهاي ثانويه برجام به دليل گشايشهاي پديد آمده از رشد اقتصادي كش//ور ارزيابي كرد، گفت: در وهله نخست، مجموعه سياستهاي اقتصادي دولت بر بهبود ضريب جيني اثرگذار بوده اما برجام نيز اثر خود را بر زندگي مردم داشته است.

وي توضي//ح داد: وقتي تنها در س//ال 95 نزديك به يكصد ميلي//ون دالر فرش تنها به كشور آمريكا صادر ميش//ود در حالي كه در سال قبل از آن اين ميزان صفر بود، يعني اينكه حدود 400 ميليارد تومان نصيب كشور شده كه دختران و زنان قاليباف كه در قعر مناسبات جامعه روستايي زندگي ميكنند از اين درآمد بهرهمند شدهاند.

اين تحليلگر سياسي و اقتصادي اثر برجام بر كاهش شديد قيمت تمام شده واردات كاال به كش//ور را يادآور ش//د و تاكيد كرد: قيمت هر تن كاالي وارداتي در س//ال 95 حدود 25 درصد كمتر از سال 91 بود؛ بخش اصلي اين ارزانتر ش//دن كه حدود 240 دالر به ازاي هر تن ميشود، نصيب مصرفكنندگان نهايي اين كاالها خواهد شد.وي يادآور شد: اين ارقام به اين معني است كه در سال 95 كشور 15 ميليارد دالر كمتر هزينه پرداخت تا همان ميزان كااليي كهدرسال19واردكشورشدهبود،تهيهووارد كشور شود.

لي//الز تاكيد كرد: يا وقت//ي دولت به دليل افزايش درآمدهاي حاص//ل از فروش نفت به يك سطح از توازن مالي ميرسد كه كمتر پول بدون پشتوانه چاپ ميكند و به تبع آن تورم كمتر ميشود، سود نهايي آن نصيب طبقات محروم ميشود. سال 95 بدون كسري بودجه

اي//ن تحليلگر اقتصادي به خريد تضميني گندم در س//ال 95 اش//اره كرد و ب//ا يادآوري اينكه قيمتهاي خريد دولت از گندمكاران به ش//دت باالتر از قيمتهاي جهاني بود، گفت: دولت س//ال گذشته پنج هزار و 500 ميليارد تومان بابت خريد تضميني گندم به كشاورزان پرداخت كرد.

وي با طرح اين پرسش كه چه عاملي سبب ميشود دولت اين پول هنگفت را صرف خريد گندمكند،اظهارداشت:عمدهاينپرداختهابه دليل بهبود شرايط مالي دولت و انضباط پولي و مالي بود كه در نتيجه آن يك ميليون گندمكار در كشور كه شريفتر از اين قشر يافت نميشود، از آن بهرهمند شدند.

ليالزبايادآورياينكهسال59 بدونكسري بودجه دولت سپري شد، آن را از آثار برجام در اقتصاد كشور دانست و گفت: ميتوان ساعتها درباره موضوع برجام و ابعاد و آثار آن بر اقتصاد كشور سخن گفت.

شاخصفالكتازجمعجبرينرختورمونرخبيكاريبهدستميآيدودرحالي كهاينشاخصدرسال29 معادل64 درصدبوددرسال59 بهحدود12 درصد كاهش يافته يعني ظرف مدت يادشده به كمتر از نصف رسيده است

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.