دست و دلبازی در پرداخت تسهیالت

معياررييسجمهوربرایارزيابیسيستمبانكیزيرذرهبين»جهانصنعت«؛

Jahan e-Sanat - - News -

با وجود اينكه دولت از بزرگترين استقراضكنندگان شبكه بانكي به ش//مار ميرود و در حال حاضر در يكي از بدهكارترين برهههاي زماني خود اس//ت اما رييسجمهور افتخار ميكند كه دولت يازدهم اولين دولتي است كه بدهي خود را پرداخت ميكند و مانند ساير دولتها نيست كه بدهيهاي خود را براي دولتهاي بعدي ميگذاشتند.

طي س//الهاي گذش//ته هميشه بدهي دول//ت به بانكها در مس//ير رش//د بوده و تسويهاي شكل نگرفته است كه در ماههاي اخير و براس//اس رايزنيهايي كه در بودجه سال 1395 شكل گرفت، تبصرههاي 35 و 36 بودجه جايي بود براي آغاز تسويه بخشي از بدهي دولت به بانكها.

ق//رار بر اين ش//د كه براس//اس مصوبه مجل//س حدود 45 هزار ميلي//ارد تومان از محل درآمدهاي ناش//ي از تس//عير نرخ ارز براي سه بخش در حوزه بانكي هزينه شود؛ حدود 20 هزار ميليارد تومان براي افزايش س//رمايه بانكها، تا سقف 10 هزار ميليارد تومان براي بخش//ودگي بدهكاران بانكي تا 100 ميليون و 15 ميليارد تومان باقيمانده براي پرداخت بدهي دولت به بانكهايي كه به بانك مركزي بدهكارند، تعيين شد.

برهمين اساس مروري بر عملكرد دولتها در ميزان بدهي كه به بانكها دارند نش//ان ميدهد در پايان اسفندماه 1384 مجموع بدهي بخش دولتي به سيستم بانكي حدود 23 هزار ميلي//ارد تومان بوده كه با روندي رو به رش//د ب//ه بيش از 36 ه//زار ميليارد تومان در س//ال 1388 يعن//ي پايان دولت نهم افزايش مييابد.

آمارهاي بانك مركزي از اين حكايت دارد كه در دوران دولت دهم نيز اين روند رو به رشد بار ديگر تكرار شده و از 36 هزار ميليارد با رش//دي بالغ بر 70 هزار ميليارد به 110 هزار ميليارد در پايان سال 1392 ميرسد كه نش//ان از بيش از دو برابر ش//دن بدهي دولت به بانكها در اين مدت دارد. البته در نيمه اين سال دولت تغيير كرده و مديريت آن در دست دولت يازدهم قرار گرفت. حجم بدهی های دولت حجم 110 ه//زار ميليارد توماني بدهي دول//ت به بانكها در ش//رايطي وارد س//ال 1393 ميشود كه همچنان روند افزايشي ادام//ه دارد بهگونهاي كه طي چهار س//ال گذشته مجموع بدهيهاي دولت به شبكه بانكي و براساس آنچه بانك مركزي گزارش داده ب//ه بالغ بر 210 ه//زار ميليارد تومان رسيده است.

گرچه رشد بدهي دولت به شبكه بانكي در چهار سال اخير حدود 100 هزار ميليارد تومان و بيش از مجموع رشد در هشت سال دولت قبل است اما در اين ميان بايد يادآور شد كه به هرحال مبلغ بدهي به مرور زمان و با رش//دي كه داشته به طور طبيعي سود باالتري را نيز جذب كرده است يعني به آن سود اضافه شده و تمامي اين رشد مربوط به استقراض دولت از بانكها نيست.

اين موض//وع البته خود ج//اي اختالف بين دولت و بانكها نيز محسوب ميشود؛ جاي//ي كه بانكها بر بدهي دولت س//ود و جريمه اضافه ميكنند اما دولت اين س//ود را قبول نداشته و در جريان حسابرسي كه بر آن انجام ميدهد از حجم طلب 210 هزار ميلياردي ثبت ش//ده در ترازنامه بانكها به شدت كاسته ميشود. تامين مالی اقتصاد ايران بدهي دولت به بانكها با توجه به نقش مهم//ي كه بانكه//ا در تامين مالي اقتصاد ايران ايفا ميكنند بس//يار قابل تامل است چراكه در ش//رايطي كه وضعيت سيس//تم بانكي بحراني است و با تنگناي شديد منابع مواجهاند قطعا تس//ويه اين بدهيها كمك بسزايي به نظام بانكي ميكند.

در همين حال روحاني در نشست خبري خود به وضعيت بانكها اشاره كرد و گفت: هنوز ه//م ميگويم »والبان//ك و ما ادراك بان//ك«، بانكهاي ما درس//ال ‪43 ،1395‬ درصد بيشتر از سال قبل به مردم تسهيالت دادند كه اين رقم خوبي است. آنها 430 هزار ميليارد تومان به مردم تسهيالت دادند. قطعا بانكها كار خوبي در اين راستا انجام دادند اما هنوز نيازمند تحول است.

وضعيت نابسامان نظام بانكي كه تاكنون ب//ه كرات مورد بررس//ي قرار گرفته اس//ت بيش از هر چيز به قفل ش//دن منابع بانكي كه تاثير بس//زايي در ميزان تسهيالتدهي به بنگاههاي اقتصادي و توليد و اشتغال در كش//ور دارد، باز ميگردد، اين در شرايطي است كه ابالغ تسهيالت تكليفي به بانكها باعث تحت فش//ار قرار گرفتن آنها ميشود و ق//درت اعتباري آنه//ا را كاهش ميدهد كه يكي از داليل اصلي بروز مش//كالت در سيستم بانكي كشور به شمار ميرود.

بررس/ي رون/د تس/هيالت پرداختي بانكها

اين در شرايط اس//ت كه با بررسي آمار و ارق//ام متوج//ه ميش//ويم عق//د مرابحه، اجاره به شرط تمليك، مشاركت حقوقي و قرضالحسنه؛ چهار روش پرداخت تسهيالت بانكها در 11 ماهه س//ال گذشته بوده كه باالترين درصد رشد را داشتهاند.

بررسي آخرين آمار و عملكرد تسهيالت پرداختي بانكها و موسسات اعتباري كشور نشان ميدهد كه بيشترين ميزان تسهيالت پرداختي بانكها در بخش مشاركت مدني با 42/1 درصد و فروش اقس//اطي با 24/3 درصد بوده است. وضعيت بانك های تجاری همچني//ن پنج درصد منابع تس//هيالتي بانكها در بخش قرضالحسنه و 5/2 درصد نيز به صورت مرابحه پرداخت شده است. رقم تسهيالت پرداخت ش//ده در قالب مشاركت مدني در پايان بهمن ماه سال گذشته2/8473 ه//زار ميليارد ري//ال و فروش اقس//اطي نيز 2158/7 هزار ميليارد ريال بود.

ب//ه صورت كل//ي، بانكها و موسس//ات اعتباري كش//ور ت//ا پايان بهمنماه س//ال گذش//ته در قالب عقود اسالمي تسهيالتي را به صورت قرضالحس//نه، مضاربه، سلف، مش//اركت مدني، جعاله، فروش اقس//اطي، مرابحه، اس//تصناع، اجاره به شرط تمليك، مشاركت حقوقي و سرمايهگذاري مستقيم پرداختهاند.

روند پرداخت تسهيالت بانكها تا پايان بهمنماه سال گذشته در بانكهاي تجاري متف//اوت بوده به نحوي ك//ه در اين بخش 34/3 درصد تس//هيالت در قالب مشاركت مدن//ي، 21/6 درص//د ب//ه ص//ورت فروش اقساطي، 8/1 درصد جعاله و 7/2 درصد نيز به صورت مرابحه پرداخت شده و سهم مابقي انواع قراردادها به مراتب كمتر بوده است.

بانكه//اي تخصص//ي گزين//ه اول تسهيالتدهي خود را فروش اقساطي قرار داده و از اي//ن طري//ق 59/3 درص//د منابع خ//ود را به اين بخش اختصاص دادند. رقم تسهيالت پرداختي در اين بخش 1211/6 هزار ميليارد ريال بود.

بانكهاي غيردولتي و موسسات اعتباري نيز تا پايان بهمن ماه سال گذشته باالترين ميزان تسهيالت را با 2866/5 هزار ميليارد ريال معادل 1/52 درصد به مشاركت مدني اختصاص دادند. س//هم تس//هيالت فروش اقس//اطي در بانكه//اي غيردولت//ي 11/9 درصد، مرابحه 5/8 درصد، قرضالحس//نه 5/5 درصد و مش//اركت حقوق//ي نيز 4/4 درصد بوده است.

در اين بخ//ش بانكه//اي غيردولتي و موسسات اعتباري پرداخت تسهيالت سلف و اس//تصناع) مورد نياز بخ//ش صنعت( را متوقف ك//رده و عملك//ردي در اين بخش نداش//تهاند. با اين وجود در فروش اقساطي 57/8 درص//د و در مرابحه نيز 65/7 درصد رشد ايجاد شده است.

پرداخت تسهيالت در قالب عقد مرابحه توس//ط بانكهاي تخصص//ي طي 11 ماهه سال گذش//ته 147/4 درصد رشد داشته و در اين بخش مش//اركت حقوقي نيز 79/4 درصد رش//د نشان ميدهد. در عين حال، در اين بانكها پرداخت تسهيالت اجاره به ش//رط تمليك منفي دو درصد و سلف نيز منفي 3/4 درصد بوده است. تشديد مشکالت اعتباری در بانكه//اي غيردولتي و موسس//ات عتب//اري نيز با وجود رش//د 65/7 درصدي پرداخت تس//هيالت مرابحه و رش//د 57/8 درصدي فروش اقساطي و 59 درصدي اجاره به ش//رط تمليك، پرداخت تسهيالت سلف منفي 16/7 درصد و مضاربه نيز منفي 7/7 درصد رشد نشان ميدهد.

با اين حال در زمان دولتهاي پيشين كه تسهيالت زودبازده فراواني بدون كارشناسي ب//ه بس//ياري از اف//راد پرداخت ش//ده بود و ب//ه جاي اج//راي طرحه//اي اقتصادي و س//رمايهگذاري در بخشهاي زيرس//اختي اغل//ب اين منابع صرف مخ//ارج نامرتبطي ش//د، باعث ش//ده اس//ت مطالب//ات معوق زيادي در سيس//تم بانكي بهوجود آيد و در حالي كه بس//ياري از اين منابع تا امروز به بانكها برنگش//ته اس//ت، دولت حاضر هم نهتنها اقدام قابلتوجهي در حل اين معضل از خود ارائه نكرده است بلكه حتي با اتخاذ برخي سياس//تهاي نادرست باعث تشديد مشكالت سيس//تم بانكي و وخامت اوضاع شده است.

حال بايد ديد در مدت زمان باقيمانده تا پايان حيات دولت يازدهم، چه اقداماتي در زمينه رفع معضالت صورت خواهد پذيرفت كه به بهبود اوضاع بينجامد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.